"..νομοθέτημα της ΕΕ για την προστασία των ευάλωτων ενηλίκων"

 

Υλικό για τον Τύπο Παρασκευή, 06 Μαρτίου 2026

● Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης   06/03/2026 10:28 | Δελτίο τύπου | Το Συμβούλιο καθορίζει τη θέση του σχετικά με νομοθέτημα της ΕΕ για την προστασία των ευάλωτων ενηλίκων   Το Συμβούλιο καθόρισε, σήμερα, τη θέση του σχετικά με νομοθέτημα της ΕΕ που θα εγγυάται τα δικαιώματα των ενηλίκων που χρειάζονται προστασία ή υποστήριξη σε διασυνοριακές καταστάσεις, όπως η πώληση περιουσιακών στοιχείων, η ιατρική περίθαλψη στο εξωτερικό ή η μετεγκατάσταση σε άλλη χώρα. Το νέο νομοθέτημα αποσκοπεί στην προστασία των δικαιωμάτων των ενήλικων ατόμων τα οποία, για παράδειγμα λόγω παθήσεων που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ, δεν είναι πλέον σε θέση να λαμβάνουν αποφάσεις χωρίς την υποστήριξη μελών της οικογένειάς τους ή κηδεμόνα. Ο κανονισμός θα διασφαλίζει ότι το δικαίωμά τους στην αυτονομία, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας τους να κάνουν τις δικές τους επιλογές, γίνεται σεβαστό όταν τα άτομα αυτά μετακινούνται εντός της ΕΕ. “Όταν τα άτομα καθίστανται ευάλωτα λόγω ζητήματος υγείας, η νομοθεσία πρέπει να παρέχει προστασία. Η σημερινή συμφωνία θα διασφαλίσει ότι οι επιλογές των ενηλίκων, και ιδίως των ηλικιωμένων που βασίζονται σε άλλους για βοήθεια, θα μπορούν να αναγνωρίζονται οπουδήποτε αυτοί μετακινούνται εντός της ΕΕ. ” — Κώστας Φυτιρής, Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κυπριακής Δημοκρατίας Οι νέοι κανόνες καθορίζουν ποιο δικαστήριο ή άλλη αρχή έχει αρμοδιότητα να λαμβάνει μέτρα προστασίας σε διασυνοριακή υπόθεση, ποιο δίκαιο εφαρμόζεται και πώς αναγνωρίζονται και εκτελούνται οι αποφάσεις ή οι εξουσίες αντιπροσώπευσης που έχουν καθοριστεί στο εξωτερικό. Με βάση μερική γενική προσέγγιση που επιτεύχθηκε τον Ιούνιο του 2025, το Συμβούλιο κατέληξε σήμερα σε συμφωνία σχετικά με τις υπόλοιπες διατάξεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την τοποθέτηση ενηλίκου και τη δημιουργία ευρωπαϊκού πιστοποιητικού υποστήριξης και αντιπροσώπευσης. Τοποθέτηση ενηλίκου Προκειμένου να δοθεί ευελιξία στα κράτη μέλη, το συμφωνηθέν κείμενο αναφέρεται στη διαδικασία της σύμβασης της Χάγης του 2000 για την προστασία των ενηλίκων, η οποία επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος να αντιταχθεί στην τοποθέτηση ενηλίκου στο έδαφός του. Η σύμβαση καθορίζει ποιας χώρας οι αρχές είναι υπεύθυνες και ποιο εθνικό δίκαιο εφαρμόζεται όταν ένας ενήλικος που χρήζει προστασίας βρίσκεται σε άλλη χώρα. Στο πλαίσιο του νέου νομοθετήματος της ΕΕ, η τοποθέτηση ενηλίκου αναφέρεται σε δικαστική απόφαση σχετικά με το πού θα πρέπει να ζει ένας ενήλικος, όπως ο καθορισμός του τόπου κατοικίας του. Περιλαμβάνει επίσης καταστάσεις στις οποίες ένας ενήλικος που δεν είναι σε θέση να εκφράσει τις επιθυμίες του πρέπει να εισαχθεί σε μονάδα φροντίδας. Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό υποστήριξης και αντιπροσώπευσης Η Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πιστοποιητικού αντιπροσώπευσης, προκειμένου να είναι ευκολότερο για τους αντιπροσώπους να αποδεικνύουν σε άλλο κράτος μέλος ότι διαθέτουν τις σχετικές εξουσίες. Το Συμβούλιο διευκρινίζει ότι το πιστοποιητικό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για να αποδειχθεί η αντιπροσώπευση, αλλά και για να αποδειχθεί ότι ο αντιπρόσωπος είναι εξουσιοδοτημένος να υποστηρίζει τον ενδιαφερόμενο ενήλικο. Η πρόταση της Επιτροπής προέβλεπε ότι το πιστοποιητικό θα παράγει αυτομάτως αποτελέσματα εντός του κράτους μέλος στο οποίο εκδόθηκε. Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, το εθνικό δίκαιο καθορίζει εάν το πιστοποιητικό παράγει έννομα αποτελέσματα στο εν λόγω κράτος μέλος. Ορισμός αρχής στο εξωτερικό Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, αρμόδια αρχή άλλου κράτους μέλους μπορεί να οριστεί για την αντιπροσώπευση ενηλίκου που χρήζει προστασίας, εφόσον αυτό επιτρέπεται από το εθνικό δίκαιο της εν λόγω χώρας. Ωστόσο, αυτό θα απαιτούσε τη συγκατάθεση του οικείου κράτους μέλους. Με τον συμβιβασμό αυτόν, αποφεύγεται η δημιουργία νέων υποχρεώσεων για τα κράτη μέλη των οποίων η νομοθεσία δεν προβλέπει τη δυνατότητα να ενεργεί μια δημόσια αρχή ως αντιπρόσωπος ενηλίκου. Μητρώα προστασίας Η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία διασυνδεδεμένων μητρώων για την παροχή πληροφοριών σχετικά με τα μέτρα προστασίας σε άλλο κράτος μέλος. Το Συμβούλιο αφαίρεσε την πρόταση αυτή για να αποφευχθεί, στο παρόν στάδιο, πρόσθετος διοικητικός φόρτος. Ωστόσο, το Συμβούλιο συμπεριέλαβε την υποχρέωση της Επιτροπής να επαναξιολογήσει τη δυνατότητα δημιουργίας τέτοιων μητρώων μετά την εφαρμογή της νομοθεσίας. Τον Ιούνιο του 2025 το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με άλλες πτυχές που αφορούν τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και την εκτέλεση μέτρων και δημόσια έγγραφα. Ο νέος κανονισμός διευκρινίζει ποιας χώρας τα δικαστήρια έχουν δικαιοδοσία σε διασυνοριακές υποθέσεις που αφορούν την προστασία ενηλίκων. Βασίζεται στη σύμβαση της Χάγης του 2000 για την προστασία των ενηλίκων, η οποία συνδέει τη δικαιοδοσία με παράγοντες όπως η συνήθης διαμονή, η ιθαγένεια ή ο τόπος όπου βρίσκονται τα περιουσιακά στοιχεία ενός ατόμου. Πέραν της σύμβασης, ο κανονισμός θα επιτρέψει επίσης στον ενδιαφερόμενο ενήλικο να επιλέξει το δικαστήριο το οποίο θα πρέπει να επιληφθεί της υπόθεσής του, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ του προσώπου και του δικαστηρίου επιλογής. Κατά κανόνα, τα δικαστήρια θα εφαρμόζουν το εθνικό τους δίκαιο, ενώ ειδικές διατάξεις θα καλύπτουν περιπτώσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος έχει περισσότερα του ενός νομικά συστήματα. Για να διασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου σε διασυνοριακό επίπεδο, ο κανονισμός προβλέπει την αυτόματη αναγνώριση των μέτρων προστασίας που λαμβάνονται σε άλλο κράτος μέλος, με περιορισμένες μόνο εξαιρέσεις. Το κείμενο εγγυάται επίσης ότι τα δημόσια έγγραφα, όπως οι συμβολαιογραφικές πράξεις, θα έχουν την ίδια νομική ισχύ σε άλλα κράτη μέλη όπως και στη χώρα έκδοσής τους. Επόμενα βήματα Η συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα θα χρησιμεύσει στο Συμβούλιο ως βάση για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να συμφωνηθεί ένα τελικό νομικό κείμενο. Ιστορικό Ο αριθμός των ατόμων που χρειάζονται υποστήριξη για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με προσωπικές πτυχές της ζωής τους αυξάνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών που ζουν με κάποια μορφή αναπηρίας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 77% έως το 2050. Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι κάνουν χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ΕΕ και, για παράδειγμα, διαβιούν σε περισσότερες από μία χώρες ανά τα χρόνια ή έχουν περιουσιακά στοιχεία σε περισσότερα του ενός κράτη. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί πολλές προκλήσεις σε διασυνοριακά πλαίσια, όπως η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται σε άλλη χώρα, η υποβολή σε επείγουσα ή προγραμματισμένη ιατρική περίθαλψη στο εξωτερικό ή η μετεγκατάσταση σε άλλο κράτος μέλος. Οι ενήλικες που δεν είναι πλέον σε θέση να λάβουν τέτοιες αποφάσεις χωρίς την υποστήριξη μέλους της οικογένειάς τους ή κηδεμόνα συχνά αντιμετωπίζουν πολύπλοκους και ενίοτε αντικρουόμενους κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Η σύμβαση της Χάγης για την προστασία των ενηλίκων είναι διεθνής συμφωνία που εγκρίθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2000. Θεσπίζει κανόνες σχετικά με ποιας χώρας οι αρχές είναι αρμόδιες και ποιο δίκαιο εφαρμόζεται σε διασυνοριακές υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται ενήλικες που χρήζουν προστασίας. Μέχρι στιγμής, έχει κυρωθεί από 13 κράτη μέλη και εφαρμόζεται μόνο σε αυτές τις χώρες. Το Συμβούλιο καθορίζει τη θέση του σχετικά με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη βελτίωση της νομικής προστασίας των ενηλίκων που χρήζουν φροντίδας (δελτίο Τύπου, 12 Ιουνίου 2025) Κανονισμός σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και την εκτέλεση μέτρων και τη συνεργασία σε θέματα που αφορούν την προστασία ενηλίκων (μερική γενική προσέγγιση, 12 Ιουνίου 2025)   Επισκεφτείτε τον ιστοχώρο