Για τις μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης και την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας βραβεύτηκε ο Πρωθυπουργούς Κυριάκος Μητσοτάκης, που ήταν επίτιμος προσκεκλημένος στην Οικονομική Ημερίδα 2025 του Wirtschaftsrat Deutschland, στο Βερολίνο.
Ακολουθεί η ομιλία του Πρωθυπουργού (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):
Εξοχότατοι, εκλεκτοί προσκεκλημένοι, αγαπητοί φίλοι, είναι μεγάλη τιμή, σας ευχαριστώ για μια πραγματικά σπουδαία ομιλία. Και πρέπει να σας πω ότι αποδέχομαι αυτό το βραβείο από το Οικονομικό Συμβούλιο της Γερμανίας με βαθιά ευγνωμοσύνη, αλλά και με βαθιά ταπεινοφροσύνη.
Το γεγονός ότι το βραβείο αυτό απονέμεται από έναν εξέχοντα γερμανικό θεσμό, πιστεύω ότι είναι συμβολικό και για κάποιους απροσδόκητο. Είναι, όμως, πράγματι η αντανάκλαση όχι μόνο της αναγνώρισης της προόδου που έχει σημειώσει η Ελλάδα, αλλά και της αλλαγής του τρόπου με τον οποίο οι δύο χώρες μας κατανοούν η μία την άλλη.
Η αναγνώριση αυτή δεν είναι μόνο δική μου. Ανήκει πρωτίστως στον ελληνικό λαό. Όπως επισημάνατε, υπέμεινε μεγάλα δεινά και θυσίες, αλλά την ίδια στιγμή ήταν αρκετά τολμηρός ώστε να αγκαλιάσει την αλλαγή. Αποδείχθηκε τρομερά ανθεκτικός, χωρίς ποτέ να εγκαταλείψει την προοπτική ενός καλύτερου μέλλοντος.
Υπήρξε μια εποχή, όπως επισημάνατε, που η Ελλάδα θεωρούνταν, συχνά στην πόλη που συγκεντρωθήκαμε σήμερα εδώ, το «προβληματικό παιδί της Ευρώπης». Αμφισβητήθηκε η ικανότητά μας να κάνουμε μεταρρυθμίσεις, αμφισβητήθηκαν οι προθέσεις μας, ακόμη και η θέση μας μέσα στην ευρωπαϊκή οικογένεια αμφισβητήθηκε.
Ναι, το γνωρίζω, και σας ευχαριστώ για την ειλικρίνειά σας, ότι υπήρχαν πολλοί που πίστευαν τότε ότι αυτή ήταν η καταλληλότερη λύση, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την ευρωζώνη. Πράγματι, δεν νομίζω ότι πολλοί εκείνη την εποχή θα στοιχημάτιζαν ότι 10 χρόνια αργότερα η Ελλάδα θα αναγνωριζόταν ως πρότυπο για την ικανότητά της να συνδυάζει τη δημοσιονομική πειθαρχία με πολιτικές υπέρ της ανάπτυξης.
Πιστεύω πραγματικά ότι αυτό ήταν το μυστικό της οικονομικής μας επιτυχίας. Η οικονομία μας αναπτύσσεται πολύ ταχύτερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Αλλά αυτή η ανάπτυξη οφείλεται κυρίως σε επενδύσεις, ξένες αλλά και εγχώριες, και όχι πλέον στην κατανάλωση, η οποία χρηματοδοτούνταν από ένα μη βιώσιμο χρέος. Η εμπιστοσύνη επιστρέφει. Στην αρχή της δεύτερης θητείας μου έβαλα ένα στοίχημα ότι θα επιστρέφαμε στην επενδυτική βαθμίδα, και αυτό συνέβη.
Τα δημόσια οικονομικά μας έχουν μπει σε τάξη. Για το 2024, το πρωτογενές μας πλεόνασμα αναμενόταν να είναι κοντά στο 2%. Κατέληξε να είναι 4,8%. Όπως επισημάνατε, το χρέος μας ως ποσοστό του ΑΕΠ, που είναι ο πιο σημαντικός δείκτης για τους οίκους αξιολόγησης και για όλους τους οικονομολόγους που εξετάζουν τη μακροοικονομική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, μειώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό από κάθε άλλη χώρα του ΟΟΣΑ.
Το σημαντικό, όμως, είναι ότι αυτή η ανάπτυξη αντανακλάται κυρίως σε περισσότερες θέσεις εργασίας. Τα τελευταία έξι χρόνια δημιουργήσαμε 500.000 νέες θέσεις εργασίας στην Ελλάδα και θεωρώ ότι αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο επίτευγμα της οικονομικής μας πολιτικής.
Πραγματοποιήθηκε μια εκδήλωση πριν από λίγες εβδομάδες στο Βερολίνο, που διοργανώθηκε από την ελληνική Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης. Ήταν μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση, διότι για πρώτη φορά μιλήσαμε με Έλληνες που είχαν φύγει από τη χώρα κατά τη διάρκεια της κρίσης, φέραμε εργοδότες από την Ελλάδα που αναζητούσαν να κάνουν προσλήψεις και υπήρξε τεράστιο ενδιαφέρον από Έλληνες νεαρής ηλικίας, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα -δεν το έκαναν από επιλογή, το έκαναν από ανάγκη-, για να επιστρέψουν στην Ελλάδα, επειδή τους δόθηκε η δυνατότητα να βρουν καλές δουλειές και επειδή πίστεψαν βαθιά στις δυνατότητες της χώρας.
Αυτό μας δίνει πολύ θάρρος για να συνεχίσουμε τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις. Όλα αυτά, βέβαια, δεν έγιναν τυχαία. Ναι, βοηθάει να έχεις την απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Δεν μπορώ να το κρύψω αυτό. Αλλά για να είμαστε ειλικρινείς, λάβαμε τρεις φορές ποσοστό 40% σε τρεις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις. Θεωρώ ότι μας αξίζει να κυβερνάμε τη χώρα αυτοδύναμα.
Από την αρχή, εφαρμόσαμε τολμηρές μεταρρυθμίσεις. Οι μεταρρυθμίσεις, μπορώ να σας πω, είναι δύσκολες. Είναι σκληρές. Δημιουργούν πολιτικές αντιδράσεις. Ορισμένες από αυτές τις μεταρρυθμίσεις είναι, πιστεύω, ιδιαίτερα επίκαιρες. Θα επανέλθω σε αυτό.
Ψηφιοποίηση του κράτους, ώστε πολίτες και επιχειρήσεις να εξυπηρετούνται με αξιοπρέπεια, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια. Μεταρρυθμίσεις σημαίνει άρση των εμποδίων για τους επιχειρηματίες. Σημαίνει να δίνουμε, όπως είπατε, στους ανθρώπους την ελευθερία να λειτουργούν μέσα σε ένα καλά ρυθμισμένο περιβάλλον με προβλεψιμότητα, να μειώνουμε τους φόρους με τρόπο που να είναι δημοσιονομικά βιώσιμος, να εκπαιδεύουμε τους ανθρώπους για την οικονομία του αύριο. Άρα, μείωση των φόρων, αλλά και αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής για να έχουμε περισσότερα έσοδα. Στο τέλος της ημέρας, οι μεταρρυθμίσεις αφορούν την ανάδειξη του κράτους σε εταίρο και όχι σε εμπόδιο για την ευημερία.
Επιτρέψτε μου να μιλήσω λίγο για την ψηφιοποίηση. Γνωρίζω ότι αυτό βρίσκεται πολύ ψηλά στην ατζέντα του Καγκελάριου και θεωρώ ότι έχει απόλυτο δίκιο να κάνει αυτό που έκανε, να δημιουργήσει δηλαδή ένα ξεχωριστό Υπουργείο για τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Αυτό κάναμε το 2019. Έχουμε πλέον περισσότερες από 1 δισεκατομμύριο ψηφιακές συναλλαγές μεταξύ πολιτών, επιχειρήσεων και του κράτους. Επομένως, η ψηφιοποίηση αφορά την αποτελεσματικότητα. Ποιος θέλει να στέκεται στην ουρά ή να χάνεται μέσα σε σωρούς χαρτιών. Αφορά επίσης την καταπολέμηση της απάτης, τη βελτίωση της παραγωγικότητας, το μέλλον των τεράστιων ευκαιριών που παρουσιάζει η τεχνητή νοημοσύνη για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και τη βελτίωση της παροχής κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών.
Ένα παράδειγμα, έχουμε αναπτύξει την εφαρμογή «My Health», η οποία είναι ουσιαστικά ένα ψηφιακό προσωπικό μητρώο για κάθε Έλληνα πολίτη σε συνδυασμό με το σύστημα ψηφιακής συνταγογράφησης. Αυτό μας επέτρεψε να αντιμετωπίσουμε την υπερσυνταγογράφηση από τους γιατρούς. Αποτελεί ένα καλό παράδειγμα του πώς ο ψηφιακός μετασχηματισμός, μια πραγματικά σημαντική μεταρρύθμιση, βοηθάει στην αντιμετώπιση ενός ενδημικού προβλήματος της ελληνικής κοινωνίας. Ταυτόχρονα, χρησιμοποιούμε τα δεδομένα που συλλέγουμε για να προωθήσουμε λύσεις με βάση την τεχνητή νοημοσύνη που θα βελτιώσουν τη δημόσια υγεία του γενικού πληθυσμού.
Μπορώ να σας πω ότι καμία από αυτές τις μεταρρυθμίσεις δεν ήταν εύκολη, αλλά τις επιδιώξαμε με αποφασιστικότητα. Η μεγάλη διαφορά, αγαπητέ Friedrich, ήταν ότι τις καταστήσαμε εθνική μας προτεραιότητα. Στο παρελθόν, στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων, η «τρόικα», όπως αποκαλούσαμε τότε τους θεσμούς, ήρθε με ένα σχέδιο μεταρρυθμίσεων και εμείς αισθανθήκαμε ότι μας ανάγκασαν να εφαρμόσουμε αυτές τις μεταρρυθμίσεις, μας τις επέβαλαν.
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι κατέβηκα ως υποψήφιος με ένα τολμηρό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που κέρδισε την υποστήριξη του ελληνικού λαού. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις, όμως, σχεδιάστηκαν από εμάς και εφαρμόστηκαν από εμάς. Γνωρίζαμε ότι έπρεπε να «τρέξουμε» γρήγορα για να καλύψουμε τη χαμένη δεκαετία της κρίσης. Κερδίσαμε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις, μία το 2019 και δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις το 2023, αποδεικνύοντας σε μια επιφυλακτική κοινή γνώμη ότι οι τολμηρές αλλαγές μπορούν να προσφέρουν περισσότερες θέσεις εργασίας, μπορούν να προσφέρουν υψηλότερους μισθούς, μπορούν να προσφέρουν πιο αποτελεσματικές δημόσιες υπηρεσίες και ένα καλύτερο μέλλον.
Επιτρέψτε μου να επανέλθω στη φοροδιαφυγή. Όταν η φοροδιαφυγή αντιμετωπίζεται με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων, όπως κάναμε εμείς, το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι τα κρατικά έσοδα αυξάνονται κατακόρυφα, επειδή φέρνουμε στα ταμεία περισσότερα χρήματα από εκείνους που φοροδιαφεύγουν. Αυτές είναι δύσκολες μεταρρυθμίσεις, διότι αναγκάζουμε κάθε ιδιοκτήτη ή μικρή επιχείρηση στην Ελλάδα να συνδέσει το ταμείο της με ένα τερματικό σημείο πώλησης (POS), ώστε να μπορούμε να παρακολουθούμε σε πραγματικό χρόνο όλες τις συναλλαγές που γίνονται στην Ελλάδα. Αρχικά βρεθήκαμε αντιμέτωποι με αντιδράσεις: «Τι είναι αυτό που κάνετε;», «Δεν είναι αυτός ο τρόπος να κάνεις δουλειές». Αλλά τώρα που φέρνουμε στα ταμεία πρόσθετα έσοδα και μπορούμε να επιστρέψουμε αυτό το μέρισμα ευημερίας στους πολίτες, συνειδητοποιούν ότι αυτές οι μεταρρυθμίσεις πράγματι λειτουργούν.
Αν έχω μια συμβουλή, δεν θα έλεγα συμβουλή, αλλά μια πρόταση, είναι να βεβαιωθείτε ότι εφαρμόζετε τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις από νωρίς. Θα γίνουν ακόμη πιο δύσκολες στην πορεία. Με ενδιαφέρει πολύ να ακούσω την ομιλία του Καγκελάριου σχετικά με τις πρώτες 100 ημέρες του.
Ο Jean-Claude Junker, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στη διάσωση της Ελλάδας κατά τη διάρκεια των δύσκολων ετών, είχε πει κάποτε ότι «όλοι ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε όταν πρόκειται για μεταρρυθμίσεις. Απλά δεν ξέρουμε πώς να κερδίσουμε τις εκλογές αφού κάνουμε αυτά που πρέπει να κάνουμε». Με όλο τον σεβασμό, στην περίπτωση της Ελλάδας, και είμαι σίγουρος και στην περίπτωση της Γερμανίας, έκανε λάθος. Μπορείς και να κερδίσεις τις εκλογές.
Βέβαια, όμως, αυτές οι δύσκολες αποφάσεις που έπρεπε να πάρουμε προέκυψαν και από έναν αποτυχημένο πειραματισμό μας με τον λαϊκισμό. Υπό αυτή την έννοια, ήμασταν πιο προχωρημένοι. Ήμασταν η πρώτη χώρα που το 2015 εξέλεξε μια ριζοσπαστική αριστερή κυβέρνηση, η οποία κατέληξε να συμμαχήσει με την άκρα δεξιά. Ήταν πολύ σαφές στον ελληνικό λαό ότι οι λαϊκιστές και οι δημαγωγοί -και έχετε και εσείς στη Γερμανία το μερίδιο από αυτούς που σας αναλογεί, αν μου επιτρέπετε να πω- προσφέρουν μαγικές λύσεις, αλλά στο τέλος της ημέρας οι μαγικές λύσεις δεν βελτιώνουν τις ζωές των ανθρώπων. Το μόνο που κάνουν είναι να σε αφήνουν να οδεύεις προς την καταστροφή, κάτι που συνέβη στη χώρα μου. Ας μην το ξεχνάμε αυτό αυτό το μάθημα. Δεν πρέπει να εφησυχάζουμε γιατί τα «φαντάσματα» του λαϊκισμού είναι παντού στην Ευρώπη και οι κίνδυνοι είναι πραγματικοί.
Όμως, είμαι επίσης εδώ για εκπέμψω αυτό το μήνυμα ελπίδας. Στην περίπτωσή μας, το κέντρο, η κεντροδεξιά, «κράτησε», και είναι σημαντικό να «κρατήσει» σε όλη την Ευρώπη. Και πιστεύω ότι στις δημοκρατίες που λειτουργούν καλά χρειάζονται σταθερές, λογικές κυβερνήσεις που προσπαθούν να κυβερνούν με πυξίδα το κέντρο. Σας ευχαριστώ για την αναφορά στον Ludwig Erhard ως πρότυπο πραγματισμού. Στο τέλος της ημέρας, το ζητούμενο είναι να βρίσκουμε πραγματικές λύσεις. Να μην είμαστε προσκολλημένοι στα ιδεολογικά μας χαρακώματα και να προσφέρουμε πραγματικές λύσεις στα προβλήματα των πολιτών.
Επιτρέψτε μου, και πάλι, από τα βάθη της καρδιάς μου, να συγχαρώ τον νέο σας Καγκελάριο, τον Friedrich Merz, για ένα πρόγραμμα τολμηρών μεταρρυθμίσεων, σχεδιασμένο να απελευθερώσει τις δυνατότητες της γερμανικής οικονομίας. Ακόμη και όταν ανέμενε να ορκιστεί Καγκελάριος, ενήργησε ως ηγέτης που δεν φοβάται να έρθει σε ρήξη με το παρελθόν προκειμένου να εξασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον. Πιστεύω ότι μας θυμίζεις, Friedrich, ότι ηγεσία δεν είναι να είσαι προσκολλημένος σε ιδεολογίες. Είναι κυρίως να έχεις το θάρρος να ενεργείς όταν το απαιτεί η στιγμή. Προσβλέπω πραγματικά στη συνεργασία μας, όχι μόνο για την ενίσχυση των ελληνογερμανικών σχέσεων, αλλά και για την εξεύρεση λύσεων στα κοινά ευρωπαϊκά μας προβλήματα. Και υπάρχουν αρκετά.
Αυτή η σχέση, η ελληνογερμανική σχέση, έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν. Παρεξηγήσεις, δυσπιστία, δύσκολες πολιτικές επιλογές, άφησαν το στίγμα τους και στις δύο κοινωνίες. Αλλά αυτό το ωραίο μικρό χρυσό μετάλλιο είναι ίσως το καλύτερο σύμβολο ότι αυτές οι ημέρες είναι πίσω μας. Είμαστε εδώ όχι για να μένουμε προσκολλημένοι στο παρελθόν, αλλά για να γιορτάσουμε αυτά που έχουμε πετύχει, το πώς έχουμε πλησιάσει ο ένας τον άλλο, και είμαστε εδώ κυρίως για να μιλήσουμε για το μέλλον. Και το μέλλον αυτό είναι σημαντικό υπό την έννοια ότι οι κρίσιμες αποφάσεις που πρέπει να λάβουμε θα είναι ευρωπαϊκές.
Απολαμβάνουμε μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας. Είμαστε εταίροι στην αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων που είναι μπροστά μας: άμυνα, ασφάλεια, μετανάστευση, ενέργεια, πώς θα μειώσουμε το κόστος της ενέργειας, ανταγωνιστικότητα, πώς θα κάνουμε τις εταιρείες μας πιο ανταγωνιστικές. Τα διδάγματα του παρελθόντος έχουν εμβαθύνει την κατανόησή μας για τον άλλο, έχουν ενισχύσει τη συνεργασία μας.
Υπό αυτή την έννοια, η διαδρομή που διανύσαμε την τελευταία δεκαετία δεν είναι μόνο ένα ελληνικό ταξίδι, είναι επίσης μια ευρωπαϊκή ιστορία. Είναι απόδειξη ότι οι μεταρρυθμίσεις και η αλληλεγγύη, γιατί η Ευρώπη μάς στάθηκε αλληλέγγυα σε πολύ δύσκολα χρόνια, μπορούν να επαναφέρουν την ελπίδα και να έχουν αποτελέσματα. Πιστεύω ότι είναι μια ιστορία που αξίζει να μοιραστούμε με άλλους εταίρους, ειδικά σε μια εποχή που ο κόσμος γύρω μας αλλάζει, οικονομικά, γεωπολιτικά, τεχνολογικά.
Και αυτή η επιτακτική ανάγκη να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα εν μέσω των οικονομικών και γεωπολιτικών αναταραχών, των μεταναστευτικών πιέσεων, της μεταβλητότητας των τιμών ενέργειας, της κατάστασης έκτακτης ανάγκης για το κλίμα, είναι μια πρόκληση την οποία θα ιεραρχούσα πιθανώς ως πρώτη προτεραιότητα όταν θα συζητήσουμε στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πώς θα ενισχύσουμε και θα στηρίξουμε τις επιχειρήσεις μας σε αυτό το μεταβαλλόμενο ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να προωθηθούν πραγματικά οι μεταρρυθμίσεις για τις οποίες έχουμε συζητήσει πολύ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αλλά δεν έχουμε δράσει με την απαραίτητη αίσθηση του επείγοντος. Ένωση Κεφαλαιαγορών, την μετονομάσαμε, την ονομάζουμε Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Είναι μάλλον μια καλή επιλογή, διότι μιλάμε για την Ένωση Κεφαλαιαγορών εδώ και δέκα χρόνια και δεν έγινε ποτέ, οπότε χρειαζόμασταν ένα νέο όνομα. Όμως, είναι σημαντική προτεραιότητα να επιτρέψουμε να διοχετευθούν οι αποταμιεύσεις μας στις ευρωπαϊκές εταιρείες, στις εταιρείες σας που αναπτύσσονται και αναζητούν κεφάλαια και χρηματοδότηση.
Πώς θα κάνουμε την ενιαία αγορά να λειτουργήσει σωστά; Πώς θα διαπραγματευτούμε περισσότερες εμπορικές συμφωνίες με τον υπόλοιπο κόσμο; Πώς θα μειώσουμε την τιμή της ενέργειας για όλες τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μας; Πιθανώς η πρώτη μας προτεραιότητα σε ό,τι αφορά την ανταγωνιστικότητα. Και ποιος είναι ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν χώρες όπως η Ελλάδα, η οποία παράγει πλέον πάνω από το 50% της ηλεκτρικής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας -πολλές γερμανικές εταιρείες έχουν επενδύσει με επιτυχία στην Ελλάδα-, ποιος είναι ο ρόλος που μπορούμε να διαδραματίσουμε όσον αφορά τον σχεδιασμό μιας αγοράς ενέργειας που θα λειτουργεί για όλους;
Η Ελλάδα είναι έτοιμη να κάνει το καθήκον της, αλλά αναμένουμε από τη Γερμανία να ηγηθεί. Και πιστεύω ότι είναι σημαντικό -επιτρέψτε μου να τονίσω πόσο σημαντικό είναι- να έχετε μια σταθερή κυβέρνηση, με νέα ηγεσία με σαφείς απόψεις για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ευρώπη στην αντιμετώπιση όλων αυτών των σημαντικών προκλήσεων.
Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω, επειδή όλοι ανυπομονούμε να ακούσουμε τι έχει να πει ο Καγκελάριος, λέγοντάς σας ότι η σημερινή ήταν μια ιδιαίτερα συγκινητική βραδιά για εμένα, επειδή μου επέτρεψε να αναλογιστώ ένα πραγματικά δύσκολο ταξίδι, ένα ταξίδι που για πολλούς ήταν αδιανόητο. Φαίνεται, όμως, ότι διαψεύσαμε τις προσδοκίες και αψηφήσαμε τον σκεπτικισμό. Είμαστε πολύ χαρούμενοι που σήμερα μπορούμε να μοιραστούμε αυτή την ιστορία και να καλέσουμε τις γερμανικές επιχειρήσεις να εξετάσουν την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό.
Αποδέχομαι αυτό το μετάλλιο εκ μέρους του ελληνικού λαού. Σας ευχαριστώ για αυτή την αναγνώριση και σε συγχαίρω, Friedrich, και ανυπομονώ να συνεργαστώ μαζί σου και με τη νέα σου κυβέρνηση. Σας ευχαριστώ όλους για την εμπιστοσύνη και την πίστη σας στο ταξίδι της Ελλάδας. Σας ευχαριστώ πολύ.
