Νίκος Χατζηνικολάου: Θα θέσω ευθέως το ερώτημα: πώς είδατε τη χθεσινή επιτυχία του Ολυμπιακού; Για να έχω ένα σχόλιό σας, που φαντάζομαι περιμένουμε όλοι οι φίλοι του Ολυμπιακού αλλά και όλοι οι φίλοι του ελληνικού μπάσκετ να το ακούσουν.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, θερμά συγχαρητήρια στον Ολυμπιακό. Νομίζω μας έδωσε πολύ μεγάλη χαρά η κατάκτηση του τέταρτου ευρωπαϊκού τροπαίου από μία ομάδα η οποία ήταν η καλύτερη καθόλη τη διάρκεια της σεζόν και το απέδειξε τελικά και στο γήπεδο, αν και μας καρδιοχτύπησε λίγο στα τελευταία λεπτά.
Εγώ να πω από πλευράς πολιτείας ότι εμείς, κ. Χατζηνικολάου, αναλάβαμε ένα ρίσκο, ουσιαστικά, φέρνοντας τη διοργάνωση της Ευρωλίγκας στην πρωτεύουσα. Εμείς χρηματοδοτήσαμε αυτή την επένδυση και προφανώς είναι πολύ όμορφο ότι αυτή η προσπάθεια -η οποία συνδυάστηκε, πιστεύω, με μία άρτια διοργάνωση αυτής της απαιτητικής μπασκετικής γιορτής-, είναι πολύ θετικό ότι αυτό συνδυάστηκε και με τον θρίαμβο μίας ελληνικής ομάδος.
Οπότε εγώ το μόνο το οποίο μπορώ να ευχηθώ, για να επιχειρήσω να κάνω τη «γέφυρα» στην οποία αναφερθήκατε, είναι να έχουμε και περισσότερους νέους Έλληνες παίκτες στις ομάδες μας. Νομίζω βλέπουμε περισσότερους, εξάλλου, στο ελληνικό πρωτάθλημα, αλλά σε κάθε περίπτωση, ασχέτως θα έλεγα των ομαδικών ή οπαδικών προτιμήσεων του καθενός, πιστεύω ότι όλοι οι υγιείς φίλαθλοι χαίρονται όταν μία ελληνική ομάδα σηκώνει ένα ευρωπαϊκό τρόπαιο.
Νίκος Χατζηνικολάου: Σας ευχαριστώ, κ. Πρόεδρε.
Έρχομαι στο θέμα του συνεδρίου μας και θέλω να ξεκινήσω ρωτώντας αν υπάρχουν κάποια επόμενα άμεσα μέτρα που σχεδιάζει η κυβέρνηση για να στηρίξει τα νέα ζευγάρια που θέλουν να αποκτήσουν παιδιά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, εισαγωγικά, κ. Χατζηνικολάου, χαίρομαι για το γεγονός ότι διοργανώνεται για μία ακόμα φορά αυτό το συνέδριο, για ένα θέμα το οποίο, όπως είπατε κι εσείς, απασχολεί ολοένα και περισσότερο την ελληνική κοινωνία, και απολύτως δικαιολογημένα.
Να εκφράσω κι εγώ τη χαρά μου διότι συμμετέχουν σε αυτό το συνέδριο σημαντικές ιδιωτικές επιχειρήσεις, με πρώτη τη Eurobank, η οποία στα πλαίσια της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης έχει αναπτύξει ένα πλέγμα δράσεων υποστήριξης νέων οικογενειών, αναδεικνύοντας με τον δικό της τρόπο το ζήτημα αυτό ως κορυφαία προτεραιότητα για την τράπεζα.
Προφανώς, εμείς επιδιώκουμε πάντα τη σύμπραξη του Δημοσίου με τον ιδιωτικό τομέα, πόσω μάλλον για ένα θέμα το οποίο είναι τόσο σύνθετο.
Εισαγωγικά να πω κάτι το οποίο νομίζω ότι είναι γνωστό αλλά πρέπει να το επαναλαμβάνουμε: η κατάρρευση των γεννήσεων δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα, είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Δεν είναι καν μόνο ευρωπαϊκό πρόβλημα.
Προφανώς συνδέεται σε έναν βαθμό και με οικονομικούς παράγοντες, όμως χώρες εξαιρετικά πλούσιες αντιμετωπίζουν το πρόβλημα σε ακόμα μεγαλύτερη ένταση. Ειδικά να αναφέρω ότι η Νότια Κορέα είναι πολύ κάτω του αριθμού 1 ως προς τον αριθμό των γεννήσεων ανά γυναίκα. Άρα, το πρόβλημα εξ ορισμού είναι ένα πρόβλημα πολύ πιο σύνθετο.
Εμείς επιλέξαμε να έχουμε ένα Υπουργείο αρμόδιο για τα ζητήματα της Κοινωνικής Συνοχής και της Οικογένειας, γιατί κρίναμε ότι δεν υπήρχε μία οργανωτική δομή η οποία θα μπορούσε να συνθέσει μια σειρά από πρωτοβουλίες που έχουν να κάνουν με τη στήριξη της οικογένειας, και θα συνεχίσουμε να παρεμβαίνουμε, στο μέτρο του εφικτού, ώστε να μπορούμε να στηρίζουμε τις νέες οικογένειες μέσα από οικονομικά και όχι μόνο μέτρα.
Ενδεικτικά να αναφέρω, διότι το είπαμε πριν από έναν μήνα αλλά δεν νομίζω ότι έχει τύχει της ανάλογης προσοχής, ότι στα πλαίσια των δυνατοτήτων του προϋπολογισμού επιλέξαμε μέρος του μεγάλου πλεονάσματος το οποίο δημιούργησε η ελληνική οικονομία το 2025 να το επιστρέψουμε ως ένα έκτακτο βοήθημα σε οικογένειες με παιδιά. Θα καταβληθεί μέσα στον επόμενο μήνα, 150 ευρώ ανά παιδί ανά οικογένεια. Προφανώς έρχεται και προστίθεται στο επίδομα γέννησης, το οποίο είναι ένα από τα εμβληματικά επιδόματα τα οποία, θα έλεγα, υλοποιεί αυτή η κυβέρνηση και το οποίο συνδέεται και με μια σειρά άλλων παρεμβάσεων γύρω από τη στήριξη της οικογένειας.
Νίκος Χατζηνικολάου: Εδώ το κρίσιμο ερώτημα, κ. Πρόεδρε, είναι αν το θέμα είναι μόνο οικονομικό. Πράγματι οι νέες οικογένειες έχουν να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κόστος της στέγασης, για παράδειγμα. Έχουν να αντιμετωπίσουν μια σειρά από οικονομικά θέματα, αλλά είναι μόνο οικονομικό;
Σας άκουσα πριν από λίγο να λέτε ότι και σε χώρες οικονομικά ισχυρές παρουσιάζεται το ίδιο πρόβλημα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά είναι και οικονομικό. Αλλάζει ο τρόπος ζωής. Οι γυναίκες κάνουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Η αίσθηση του τρόπου με τον οποίο βλέπουν τα νέα ζευγάρια τη γονεϊκότητα είναι πια διαφορετική. Και σίγουρα κανένα πατερναλιστικό κράτος δεν μπορεί να υποχρεώσει ένα ζευγάρι ή μια γυναίκα μόνη της να προχωρήσει σε αυτή την επιλογή.
Αυτό το οποίο μπορούμε εμείς να κάνουμε είναι να διευκολύνουμε με οικονομικά και άλλα μέτρα τις οικογένειες οι οποίες παίρνουν αυτή την απόφαση. Θέλω να θυμίσω ότι το επίδομα γέννας το δρομολόγησε αυτή η κυβέρνηση και είναι μια οικονομική ανακούφιση για…
Νίκος Χατζηνικολάου: Στη στέγαση;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έρθω και στο θέμα της στέγασης. Απλά να αναφερθώ λίγο και στη φορολογική μας πολιτική, διότι πιστεύω ότι και αυτή έχει αρκετά μεγάλη σημασία. Διότι όταν βλέπαμε τη φορολογική επιβάρυνση των Ελλήνων πολιτών, διαπιστώναμε ότι ουσιαστικά δεν είχαμε πραγματικά κίνητρα για τις οικογένειες με παιδιά.
Και όταν κάναμε τη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση, η οποία υλοποιείται από φέτος, για πρώτη φορά πήραμε την απόφαση να μειώνουμε τους φορολογικούς συντελεστές ανάλογα με τον αριθμό παιδιών μιας οικογένειας.
Αυτή είναι μια μεγάλη τομή ως προς το πώς αντιλαμβανόμαστε τη φορολογική μας πολιτική, διότι το κράτος έρχεται και αναγνωρίζει ότι μια οικογένεια με παιδιά προφανώς έχει περισσότερα έξοδα, άρα πρέπει να βοηθηθεί περισσότερο από την ελληνική πολιτεία.
Πριν έρθω στη στέγη, να πω ότι τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να είχε υλοποιηθεί αν η ελληνική οικονομία δεν είχε την απόδοση που έχει τελευταία, εάν δεν είχαμε υγιή πλεονάσματα και εάν δεν μπορούσαμε να δημιουργούμε τον δημοσιονομικό χώρο ώστε να κάνουμε τέτοιες επιλογές, να στηρίζουμε τις οικογένειες μέσα από φορολογικές ελαφρύνσεις, όπως αυτές που ανέφερα.
Έρχομαι τώρα στο θέμα της στέγης, γιατί προφανώς είναι ένα θέμα το οποίο είναι απολύτως κρίσιμο.
Νίκος Χατζηνικολάου: Κομβικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα των ενοικίων αυτή τη στιγμή, της αύξησης των ενοικίων, έχει αναχθεί στο πιο σημαντικό πρόβλημα για τις οικογένειες οι οποίες δεν έχουν σπίτι.
Προφανώς έχουμε πολλούς συμπολίτες μας οι οποίοι έχουν σπίτι. Υπάρχουν πολλοί, όμως, οι οποίοι νοικιάζουν και για τους οποίους η απόκτηση σπιτιού είναι το μεγαλύτερο όνειρο το οποίο η πολιτεία πρέπει με κάποιον τρόπο να υποστηρίξει ώστε να μπορεί να υλοποιηθεί.
Τα προγράμματα «Σπίτι Μου Ι» και «Σπίτι Μου ΙΙ» -μάλιστα, το «Σπίτι Μου ΙΙ» πήρε και μια σχετική διαδικαστική παράταση ώστε να διεκπεραιωθούν όλες οι αιτήσεις- έδωσε τη δυνατότητα σε σχεδόν 25.000 οικογένειες να αποκτήσουν το σπίτι τους.
Δεν είναι μικρός αριθμός, 25.000 οικογένειες, αυτή τη στιγμή, που ουσιαστικά έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν στεγαστικό δάνειο χαμηλότερο του ενοικίου που θα πλήρωναν για ένα αντίστοιχο σπίτι, έχοντας όμως το δικό τους σπίτι.
Και ενδεχομένως, κ. Χατζηνικολάου, να υπάρχουν και οικονομικές δυνατότητες για να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε ένα ακόμα αντίστοιχο τέτοιο πρόγραμμα. Δεν είμαι έτοιμος ακόμα να σας το ανακοινώσω συγκεκριμένα, αλλά σε αυτή την κατεύθυνση πάντως εργαζόμαστε.
Από εκεί και πέρα, το ζήτημα της στέγης έχει πολλές διαφορετικές εκφάνσεις. Είναι ζήτημα προσφοράς και ζήτημα ζήτησης. Πρέπει να χτίσουμε περισσότερα σπίτια στην πατρίδα μας.
Πρέπει να δρομολογήσουμε, όπως ήδη το κάνουμε, το ζήτημα της κοινωνικής αντιπαροχής. Το πώς το κράτος, δηλαδή, αξιοποιεί ακίνητη περιουσία, σε συνεννόηση με τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να χτίσουμε σπίτια, κάποια εκ των οποίων θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κοινωνική κατοικία.
Θα πρέπει να είμαστε ακόμα πιο τολμηροί στα μέτρα τα οποία θα δώσουν κίνητρα ώστε κλειστά διαμερίσματα να ανοίξουν και να ξαναμπούν στην αγορά.
Μόνο αν αυξηθεί η προσφορά ακινήτων μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα μειωθεί ο ρυθμός αύξησης των ενοικίων, έτσι ώστε η αγορά να μπορέσει να ισορροπήσει σε ένα ικανοποιητικό σημείο.
Εμείς, πάντως, έχουμε παραπάνω από 40 διαφορετικές πρωτοβουλίες για τα ζητήματα της στέγης. Όπως και οι πρωτοβουλίες για τα θέματα της οικογένειας, παρουσιάζονται όλες στους σχετικούς ιστότοπους της Ελληνικής Κυβέρνησης. Το λέω και νομίζω ότι αξίζει να το επαναλαμβάνουμε, γιατί πολλές φορές αισθάνομαι ότι και οι πολίτες μπορεί να μην γνωρίζουν όλο το πλέγμα των παρεμβάσεων τις οποίες έχουμε υλοποιήσει.
Νίκος Χατζηνικολάου: Θέλω να έρθω για λίγο, κ. Πρόεδρε, στην ποιότητα εργασίας και στην προοπτική για τους νέους. Στο πώς μπορεί, δηλαδή, να αντιμετωπιστεί το αίσθημα ανασφάλειας που οδηγεί πολλούς νέους στην αναβολή της δημιουργίας οικογένειας. Με ποιους τρόπους μπορεί η αγορά εργασίας να γίνει πιο φιλική προς τους νέους γονείς;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, μια μεγάλη υποχρέωση την οποία έχουμε εμείς ως κυβέρνηση -το γνωρίζει πολύ καλά η Υπουργός- είναι να διευρύνουμε διαρκώς το πρόγραμμα επιδότησης των βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών. Είμαστε σε αριθμούς-ρεκόρ. Το να μπορεί μία νέα οικογένεια να είναι σίγουρη ότι το παιδί της είναι σε καλά χέρια είναι πολύ σημαντικό.
Το πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», το οποίο αρχίζει και υλοποιείται, είναι ένα καινοτόμο πρόγραμμα -έχουμε πολύ ενδιαφέρουσα και πολύ θετική ανταπόκριση- το οποίο πάλι έρχεται να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της φροντίδας των παιδιών, ενίοτε επιβραβεύοντας και οικονομικά αυτούς οι οποίοι θα έκαναν ούτως ή άλλως αυτή την εργασία. Διότι η ελληνική οικογένεια είναι μια οικογένεια στην οποία παππούδες και γιαγιάδες παίζουν ακόμα -ευτυχώς, θα έλεγα- έναν σημαντικό ρόλο.
Από εκεί και πέρα, άκουσα με πολύ ενδιαφέρον αυτά τα οποία είπε ο κ. Καραβίας. Μπορούμε να διευκολύνουμε τις γυναίκες, μέσα από πιο ευέλικτα προγράμματα εργασίας, να περνούν περισσότερο καιρό στο σπίτι τους; Η εποχή του Covid μάς άνοιξε τα μάτια ως προς τις δυνατότητες της τηλεργασίας και αυτό νομίζω ότι είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό.
Μια σειρά από Οδηγίες οι οποίες «περνούν» ώστε να εξασφαλίσουμε ότι γυναίκες και άνδρες έχουν πραγματικά την ίδια αμοιβή -είναι ευρωπαϊκή μας υποχρέωση, δεν είμαστε εκεί σήμερα και πρέπει να είμαστε ειλικρινείς σε αυτό- ή ότι δεν υπάρχει καμία απολύτως διάκριση μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς την πρόσληψη σε μία θέση εργασίας.
Όλα αυτά, νομίζω, θα χειραφετήσουν τις γυναίκες περισσότερο, θα τους δώσουν μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία, άρα και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ώστε να προχωρήσουν στο βήμα να κάνουν παιδί ή να κάνουν περισσότερα παιδιά.
Νίκος Χατζηνικολάου: Το brain drain, η μετανάστευση νέων ανθρώπων για να βρουν καλύτερους όρους εργασίας, έχει επηρεάσει και σε ποιο βαθμό τη δημογραφική εικόνα της χώρας; Και οι πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η κυβέρνηση για το brain regain, για την επιστροφή αυτών των νέων, λειτουργούν;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, όταν βλέπουμε το δημογραφικό ισοζύγιο της χώρας, ξέρουμε ότι οι αριθμοί μας θα μειώνονται και ξέρουμε επίσης ότι η κοινωνία θα γερνάει. Η ενεργός γήρανση είναι η άλλη πτυχή του δημογραφικού, για την οποία δεν μιλάμε πολύ και θα ήθελα να μιλήσουμε λίγο περισσότερο, διότι εκεί μπορούμε ενδεχομένως να έχουμε μέτρα άμεσης απόδοσης.
Διότι μην ξεχνάμε ότι και τώρα, αν με κάποιο μαγικό τρόπο αυξάναμε τον αριθμό των γεννήσεων, ο οικονομικός αντίκτυπος αυτής της πολιτικής θα φαινόταν σε 25 χρόνια. Άρα, από την άλλη, η ενεργός γήρανση και η φροντίδα ενός γηρασμένου πληθυσμού πρέπει να αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα για οποιαδήποτε κυβέρνηση.
Και, ενόψει του προγράμματός μας για τις επόμενες εκλογές, το ζήτημα των φροντιστών και της φροντίδας της τρίτης ηλικίας θα πρέπει να μπει στο επίκεντρο των δικών μας πολιτικών, διότι αυτό είναι ένα πρόβλημα το οποίο το αντιμετωπίζουμε σήμερα.
Να σταθώ, πριν έρθω στο ζήτημα του brain regain, στην πάρα πολύ σημαντική πρωτοβουλία μας να σταματήσουμε να «τιμωρούμε» τους συνταξιούχους οι οποίοι εργάζονται, με το να μπορούν να λαμβάνουν όλη τη σύνταξή τους και να φορολογούνται αυτοτελώς μόνο για το συμπληρωματικό τους εισόδημα. Ήταν μία πολύ τολμηρή και πάρα πολύ ουσιαστική πρωτοβουλία. Έχουμε παραπάνω από 250.000 συνταξιούχους οι οποίοι σήμερα εργάζονται.
Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη συμμετοχή στον ενεργό, εργαζόμενο πληθυσμό, καλύτερο εισόδημα για τους συνταξιούχους, αλλά πιστεύω και μία ικανοποίηση, προσωπική ικανοποίηση, διότι πολλοί συνταξιούχοι οι οποίοι εργάζονται δεν το κάνουν μόνο για τα χρήματα τα οποία εισπράττουν, το κάνουν διότι οι ίδιοι αισθάνονται ακόμα ότι έχουν πράγματα να προσφέρουν.
Και όλες οι έρευνες για την ενεργό γήρανση μας λένε ότι όσο πιο ενεργοί είναι οι συνταξιούχοι μας τόσο λιγότερα ιατρικά προβλήματα αντιμετωπίζουν και τόσο λιγότερο ακριβή, θα έλεγα, γίνεται και η περίθαλψή τους. Ζητήματα που αφορούν χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, άνοια, Alzheimer’s, πώς τα αντιμετωπίζουμε.
Γενικά η θεσμοθέτηση ενός νέου πλαισίου για τη φροντίδα ηλικιωμένων, που δεν θα μεταφέρει αυτό το βάρος μόνο στην οικογένεια, πρέπει να αποτελέσει κεντρική πολιτική προτεραιότητα για οποιαδήποτε κυβέρνηση προκύψει από τις επόμενες εκλογές.
Έρχομαι, όμως, στο brain regain, γιατί εκεί έχουν γίνει πολύ σημαντικά βήματα, κ. Χατζηνικολάου. Έχει αντιστραφεί το brain drain, το δείχνουν οι αριθμοί τα τελευταία τρία χρόνια τουλάχιστον, και αυτό έγινε επειδή λάβαμε πολύ συγκεκριμένα κίνητρα, φορολογικά κίνητρα γι’ αυτούς οι οποίοι εργάζονται στο εξωτερικό.
Τα επεκτείναμε, μάλιστα, και γι’ αυτούς οι οποίοι θα βρουν δουλειά στο Δημόσιο. Γιατί υπήρχε μία αδικία: είχαμε ευνοϊκά φορολογικά κίνητρα μόνο γι’ αυτούς που επιστρέφουν στον ιδιωτικό τομέα, δεν τα είχαμε για το Δημόσιο. Διορθώσαμε και αυτή τη στρέβλωση πρόσφατα.
Να αναφέρω ενδεικτικά μία πολύ εντυπωσιακή εκδήλωση η οποία έγινε στο Λονδίνο από το Υπουργείο Εργασίας πριν από περίπου δέκα μέρες, με εντυπωσιακή προσέλευση και επιχειρήσεων αλλά και εργαζόμενων οι οποίοι θέλουν να γυρίσουν στην Ελλάδα. Και όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις πηγαίνουν αυτή τη στιγμή και αναζητούν καλά βιογραφικά στο εξωτερικό.
Διότι Έλληνες θέλουν πια να γυρίσουν στην πατρίδα τους και θέλουν να γυρίσουν όχι μόνο γιατί τους δίνουμε κίνητρα, κ. Χατζηνικολάου. Παρά τις δυσκολίες, οι οποίες αναντίρρητα υπάρχουν, αυτός ο οποίος θα επιλέξει να επιστρέψει -και εγώ το έκανα πριν από σχεδόν 30 χρόνια- το κάνει πρωτίστως γιατί πιστεύει στις μακροπρόθεσμες προοπτικές της χώρας και στο γεγονός ότι εδώ μπορεί να βρει μια καλή δουλειά η οποία θα του επιτρέψει να υποστηρίξει την οικογένειά του.
Αυτό, λοιπόν, γίνεται και είναι η καλύτερη απόδειξη και απάντηση στη μιζέρια όσων επιμένουν να περιγράφουν μία Ελλάδα η οποία ακόμα, στο δικό τους μυαλό, μπορεί να ανήκει στην προηγούμενη δεκαετία.
Νίκος Χατζηνικολάου: Τώρα, θέλω να πάμε στην περιφέρεια, στο πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η πληθυσμιακή συρρίκνωση μικρών πόλεων και χωριών. Νομίζω ότι εκεί είναι μεγαλύτερο το πρόβλημα και θέλω να ρωτήσω αν έχετε κάποιες σκέψεις στην κυβέρνηση, κ. Πρόεδρε, για ειδικά φορολογικά ή επενδυτικά κίνητρα σε ακριτικές ή σε ορεινές περιοχές. Πώς μπορεί να ενισχυθεί, για παράδειγμα, η πρόσβαση σε υγεία, παιδεία, ψηφιακές υπηρεσίες, εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα της περιφερειακής ανάπτυξης μας απασχολεί πολύ. Χαίρομαι που βλέπω εδώ όχι μόνο τον αγαπητό Περιφερειάρχη Αττικής, αλλά και τον Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου. Ο ίδιος γνωρίζει πολύ καλά πόσο δύσκολη αλλά και πόσο όμορφη μπορεί να είναι η ζωή σε ένα μικρό νησί.
Και όταν αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες όπως αυτή που ανακοινώσαμε πρόσφατα -πάλι σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα- με τον Στέλιο Χατζηιωάννου, όπου ουσιαστικά διπλασιάζουμε τους μισθούς των γιατρών οι οποίοι θα έρθουν να υπηρετήσουν στα μικρά νησιά μας, απαντούμε ακριβώς σε τέτοιου είδους προβλήματα.
Υγεία. Παρουσία γιατρών, η λογική της τηλεϊατρικής, η οποία πια μπορεί να μας δώσει πολλές απαντήσεις, το γεγονός ότι στέλνουμε πια τις Κινητές Ομάδες Υγείας, οι οποίες πηγαίνουν οι ίδιες στα χωριά και παρέχουν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας, είναι μια τεράστια τομή, κυρίως για τους ηλικιωμένους συμπολίτες μας οι οποίοι ζουν σε αυτά τα χωριά, ώστε να μην αισθάνονται σε καμία περίπτωση ξεχασμένοι.
Θέλω να αναφέρω ενδεικτικά ότι έχουμε ανακαινίσει πολλά και θα ανακαινίσουμε τελικά πάνω από 150 κέντρα υγείας, τα οποία πρωτίστως είναι στην περιφέρεια -κάποια καλύπτουν ακριβώς ορεινές και ακριτικές περιοχές-, στα πλαίσια του Ταμείου Ανάκαμψης.
Και βέβαια, θέλουμε να δώσουμε και παραπάνω κίνητρα σε νέους ανθρώπους να πάνε στην περιφέρεια. Έχουμε προγράμματα στον Έβρο, δεν έχουμε μέχρι στιγμής πολύ ενθαρρυντικά στοιχεία, αλλά δοκιμάζουμε και εμείς πολιτικές για να δούμε τον αντίκτυπό τους. Δίνουμε 10.000 μετρητά σε όποιον θέλει να μετεγκατασταθεί στους Δήμους του βόρειου Έβρου.
Και βέβαια, για να πάει κάποιος νέος στην περιφέρεια, πρέπει πρωτίστως να έχει δουλειά. Ποια μπορεί να είναι η δουλειά σε αυτές τις περιοχές; Είτε θα δουλεύει εξ αποστάσεως, γιατί η τεχνολογία εκεί μας δίνει δυνατότητες. Ένας προγραμματιστής, ας πούμε, ο οποίος δουλεύει από το σπίτι του, από τη στιγμή που έχει καλό διαδίκτυο μπορεί να δουλεύει από οπουδήποτε.
Και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι γι’ αυτόν που θα το επιλέξει, αν είναι λυμένα τα ζητήματα παιδείας και υγείας, η ποιότητα ζωής στην περιφέρεια είναι και πιο καλή και πιο φτηνή.
Άρα, πρέπει να δει κανείς, να αντιμετωπίσει αυτά τα κρίσιμα ζητήματα. Και νομίζω ότι όσο αλλάζουν και οι προτεραιότητες των ανθρώπων -η ζωή στις πόλεις εκ των πραγμάτων έχει πολλά πλεονεκτήματα αλλά έχει και πολλά μειονεκτήματα-, η ιδέα ότι «θα μπορέσω να γυρίσω στην περιφέρεια» έχει πολλή λογική.
Σκεφτόμαστε και άλλα κίνητρα. Πώς μπορούμε, παραδείγματος χάριν, να βοηθήσουμε στο να επισκευαστούν σπίτια τα οποία υπάρχουν στα χωριά. Ήδη μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ. Αλλά ενδεχομένως και εκεί, μαζί και με τραπεζικά ιδρύματα να μπορούμε να σκεφτούμε κάποια καινοτόμα προγράμματα για το πώς θα επισκευάσει κάποιος το σπίτι το οποίο μπορεί να είναι στο χωριό. Εκεί μπορεί να έχουμε προγράμματα και γύρω από το νέο ΕΣΠΑ, διότι δεν είναι μόνο η Ελλάδα που αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα περιφερειακής εγκατάλειψης.
Είναι ένα ζήτημα το οποίο το θέτω και σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Διότι αν μπορείς να δώσεις σε κάποιον και τη δυνατότητα να ξαναφτιάξει το σπίτι του στο χωριό, έναν νέο άνθρωπο, το οποίο συχνά είναι εγκαταλελειμμένο, μετά τα οικονομικά αρχίζουν και γίνονται πιο ελκυστικά για μια τέτοια ενδεχόμενη κίνηση.
Χρειαζόμαστε, όμως, και να κλείσω με αυτό, και τη συμμετοχή των τοπικών αρχών. Έχουμε Δημάρχους οι οποίοι έχουν αγκαλιάσει πολύ αυτό το ζήτημα και κάποια πολύ επιτυχημένα παραδείγματα. Είχα πάει στη Φουρνά Ευρυτανίας, ας πούμε, όπου έχουμε τέτοια παραδείγματα, όπου οι ίδιοι οι Δήμοι έδωσαν κίνητρα για να επιστρέψει νέος κόσμος στα χωριά.
Αλλά πιστεύω ότι στον τομέα αυτόν έχουμε δρομολογήσει και θα δρομολογήσουμε ακόμα πολιτικές που θα κάνουν κάποια διαφορά.
Νίκος Χατζηνικολάου: Κλείνω, κ. Πρόεδρε, με την εικόνα που εμφανίζει η Ευρώπη στο θέμα. Το αναφέρατε στο ξεκίνημα της τοποθέτησής σας, ότι δεν είναι ελληνικό πρόβλημα, είναι παγκόσμιο πρόβλημα και ιδίως ευρωπαϊκό πρόβλημα. Υπάρχουν χώρες που έχουν εφαρμόσει επιτυχημένες πολιτικές για να αντιμετωπίσουν το δημογραφικό; Θέλω να πω, υπάρχουν χώρες από τις οποίες κάτι μπορούμε να διδαχθούμε; Και πώς επηρεάζουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι μεταναστευτικές ροές τη δημογραφική ισορροπία της Ευρώπης και της Ελλάδας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Φοβάμαι ότι δεν υπάρχει κάποια χώρα στην Ευρώπη η οποία να έχει αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του. Βλέπετε χώρες με πολύ ανεπτυγμένο κοινωνικό κράτος, οι σκανδιναβικές χώρες, και αυτές έχουν αντίστοιχα ζητήματα.
Η Ουγγαρία δαπάνησε απίστευτα πολλά λεφτά, και για πολιτικούς λόγους, σε μια δημογραφική πολιτική. Απέτυχε οικτρά. Ουσιαστικά είδε μια μικρή αύξηση των γεννήσεων για έναν χρόνο και μετά οι γεννήσεις επέστρεψαν σε καθοδική πορεία. Άρα, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο και πολύ πιο πολυπαραγοντικό.
Βλέποντας τώρα την αγορά εργασίας συνολικά στη χώρα, μιας και με ρωτήσατε για την πρόκληση της μετανάστευσης, τι βλέπουμε; Βλέπουμε μία αγορά εργασίας στην οποία η ανεργία έχει πάει από το 18% στο 8% και θα συνεχίσει πτωτικά. Βλέπουμε ελλείψεις σε συγκεκριμένους τομείς και κλάδους της οικονομίας μας οι οποίες δύσκολα καλύπτονται από εγχώριο εργατικό δυναμικό.
Από την άλλη, έχουμε δύο τάσεις που μας βοηθούν σε αυτή την κατεύθυνση: από τη μία, είναι οι άνθρωποι που γυρίζουν από το εξωτερικό, και είναι πολλοί αυτοί, από την άλλη, η τεχνητή νοημοσύνη εκ των πραγμάτων θα δημιουργήσει σημαντικές αναταράξεις στην αγορά εργασίας και θα μας βοηθήσει να βελτιώσουμε την παραγωγικότητά μας.
Όμως, είναι αρκετά πιθανό ότι σε συγκεκριμένους κλάδους και με στοχευμένες πολιτικές οργανωμένης μετανάστευσης θα πρέπει και θα μπορούμε κάλλιστα να φέρνουμε εργαζόμενους από το εξωτερικό, αλλά θα το επιλέγουμε εμείς.
Εμείς από την πρώτη στιγμή είπαμε: κανείς δεν θα μπαίνει παράνομα στη χώρα, δεν θα αποφασίζουν οι διακινητές ποιος θα μπαίνει στην πατρίδα μας. Αλλά, αν εμείς επιλέξουμε, παραδείγματος χάρη, ότι θέλουμε να φέρουμε εργάτες γης από την Αίγυπτο ή εργάτες κατασκευών από την Ινδία, θα το κάνουμε με οργανωμένες διμερείς συμφωνίες με τις χώρες αυτές, ώστε να καλύψουμε τις ανάγκες μας, με κεντρικό έλεγχο, σε συνεννόηση με τον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος είναι και ο εργοδότης, και με μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο των μετακλήσεων, από τη στιγμή που καλύπτουν πραγματικές ανάγκες.
Σε αυτή την πολιτική θα επιμείνουμε και δεν έχουμε κάτι να φοβηθούμε από αυτή την πολιτική. Από τη στιγμή που είμαστε πολύ αυστηροί ως προς τον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης, έχουμε τη δυνατότητα στη νόμιμη, οργανωμένη μετανάστευση να επιλέξουμε χώρες και κλάδους οι οποίοι πρέπει να στηριχθούν μέσα από στοχευμένες μετακλήσεις εργατικού δυναμικού, γιατί αυτό επιτάσσουν οι ανάγκες της ελληνικής οικονομίας.
Νίκος Χατζηνικολάου: Σας ευχαριστώ θερμά, κ. Πρόεδρε, που ήσασταν και φέτος μαζί μας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
