....(PFAS, νευροτοξίνες και άλλες εξαιρετικά τοξικές ουσίες)
Αναλύσαμε 59 δείγματα μήλων για υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε 13 ευρωπαϊκές χώρες. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σχεδόν συστηματική μόλυνση των συμβατικών μήλων με κοκτέιλ φυτοφαρμάκων (85%). Ενώ ο νόμος το προβλέπει, η ΕΕ εξακολουθεί να μην αξιολογεί την τοξικότητα της έκθεσης σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι μόνο το 7% των συμβατικών μήλων που ελέγχθηκαν δεν περιείχαν υπολείμματα. Τα δύο τρίτα (64%) των μήλων περιείχαν τουλάχιστον ένα PFAS φυτοφάρμακο, ενώ το ένα τρίτο (36%) περιείχε νευροτοξικά φυτοφάρμακα. Αξιοσημείωτο είναι ότι εάν τα μήλα πωλούνταν ως επεξεργασμένη παιδική τροφή, δεν θα επιτρέπονταν.
Σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια ολοκληρωμένη νομοθεσία [1] για τη μείωση του επιπέδου προστασίας της υγείας των πολιτών και του περιβάλλοντος, η PAN Europe και 13 συνεργαζόμενοι οργανισμοί [2] δημοσίευσαν σήμερα μια έρευνα που καλύπτει 12 χώρες της ΕΕ και την Ελβετία. Η έρευνα αποκαλύπτει τη σχεδόν συστηματική μόλυνση των ευρωπαϊκών συμβατικών μήλων με φυτοφάρμακα.
Ο Gergely Simon, υπεύθυνος εκστρατείας στην PAN Europe, λέει: « Ένα από τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα είναι ότι το 85% των μήλων που ελέγχθηκαν περιείχε πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων ανέλαβε πριν από 20 χρόνια να αναπτύξει μια μεθοδολογία για τη ρύθμιση των επιδράσεων των συνδυασμένων φυτοφαρμάκων, αλλά εξακολουθεί να μην εκπληρώνει αυτή τη νομική υποχρέωση ».
Ο Gergely Simon πρόσθεσε: « Υπάρχουν ολοένα και περισσότερα επιστημονικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η έκθεση σε φυτοφάρμακα μέσω των τροφίμων σχετίζεται με τη στειρότητα και ενδεχομένως με καρκίνους. Η συνεχής έκθεση των πολιτών σε μείγματα τοξικών ουσιών μέσω των τροφίμων, του αέρα ή της σκόνης δεν λαμβάνεται υπόψη· αυτό το σημαντικό ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί από τους ρυθμιστικούς φορείς » .
Το εβδομήντα ένα τοις εκατό (71%) των δειγμάτων μήλων περιείχε τουλάχιστον ένα υπόλειμμα της κατηγορίας των πιο τοξικών φυτοφαρμάκων της ΕΕ (τα λεγόμενα Υποψήφια για Υποκατάσταση) [3], ενώ το 64% των δειγμάτων περιείχε τουλάχιστον ένα υπόλειμμα φυτοφαρμάκων PFAS [4] και το 36% περιείχε ένα νευροτοξικό φυτοφάρμακο [5].
Συγκεκριμένα, η ουσία Fludioxonil βρίσκεται σε σχεδόν 40% των δειγμάτων: είναι ένα φυτοφάρμακο PFAS και ταξινομήθηκε ως ενδοκρινικός διαταράκτης στην ΕΕ το 2024. Επομένως, θα έπρεπε να είχε απαγορευτεί, αλλά τα κράτη μέλη της ΕΕ το εμποδίζουν εδώ και ένα χρόνο. Είναι τοξική για το ήπαρ και τα νεφρά για τον άνθρωπο και αποδεκατίζει τα ψάρια και τα αμφίβια σε υδάτινα περιβάλλοντα.
Ο Martin Dermine, εκτελεστικός διευθυντής της PAN Europe, δήλωσε: « Εάν οι ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ και των εθνικών αρχών εφαρμόσουν σωστά τον νόμο, μια σειρά από φυτοφάρμακα που ανιχνεύονται στα μήλα θα είχαν απαγορευτεί προ πολλού. Όπως η ακεταμίπριδη, η οποία είναι τοξική για τον εγκέφαλο των εμβρύων, ή η διφενοκοναζόλη, ένας ενδοκρινικός διαταράκτης και νευροτοξικός. Αντ' αυτού, η ΕΕ προτείνει να αποδυναμώσει την προστασία της υγείας με την πρότασή της Omnibus για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές. Η έκθεσή μας υπογραμμίζει ότι απαιτείται μια πιο λεπτομερής ρύθμιση, όχι λιγότερη » .
Ο Gergely Simon κατέληξε στο συμπέρασμα: « Για τα παιδιά κάτω των τριών ετών, ο κανονισμός της ΕΕ έχει μια προληπτική προσέγγιση και θέτει αυστηρά όρια για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα επεξεργασμένα τρόφιμα, προκειμένου να προστατευθεί η ανάπτυξή τους. Οι νέοι γονείς δεν γνωρίζουν ότι η σίτιση των παιδιών τους με φρέσκα συμβατικά φρούτα ή λαχανικά αυξάνει σημαντικά την έκθεσή τους σε φυτοφάρμακα, μερικές φορές περισσότερο από 600 φορές. Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να τα ενημερώνουν και να προωθούν κατά προτεραιότητα τα βιολογικά τρόφιμα ».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον Δεκέμβριο του 2025 την απελευθέρωση των φυτοφαρμάκων επιτρέποντας χρονικά απεριόριστες περιόδους έγκρισης, καταργώντας την υποχρέωση επαναξιολόγησης της τοξικότητάς τους κάθε 10 έως 15 χρόνια, υπό το πρίσμα νέων επιστημονικών δεδομένων. Η Επιτροπή προτείνει επίσης να επιτραπεί στα κράτη μέλη να αγνοούν τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την τοξικότητα των φυτοφαρμάκων, κατά την αξιολόγηση της τοξικότητας ενός φυτοφαρμάκου. Η PAN Europe και τα μέλη της αντιτίθενται σε αυτήν την πρόταση και υποστηρίζουν την αυστηρότερη εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων και την καλύτερη προστασία της υγείας των πολιτών και του περιβάλλοντος.
Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση ΕΔΩ .
Περισσότερες πληροφορίες:
- PAN Europe: Gergely Simon, gergely@pan-europe.info , +32 2 318 62 55
Σημειώσεις:
[2] Nature et Progrès Belgique (Βέλγιο), Earth Trek (Κροατία), Hnuti DUHA - Φίλοι της Γης Τσεχική Δημοκρατία (Τσεχική Δημοκρατία), Δανικό Συμβούλιο Καταναλωτών THINK CHEMICALS. Forbrugerrådet Tænk (Δανία), Générations Futures (Γαλλία), PAN Germany (Γερμανία), MTVSZ - Φίλοι της Γης Ουγγαρία (Ουγγαρία), Koen Hertoge - PAN Europe (Ιταλία), Mouvement Ecologique (Λουξεμβούργο), Pesticiden Netwerk - PAN Netherland (Ολλανδία), Koalicja Żywa Ziemia - Συνασπισμός για τη Ζωντανή Γη (Πολωνία), Ecologistas en Accion (Ισπανία), WWF Schweiz (Ελβετία)
[3] Υποψήφιοι για αντικατάσταση | PAN Europe
[4] Απαγόρευση των φυτοφαρμάκων PFAS και των τρανς λιπαρών οξέων | PAN Europe
[5] Σώστε τον εγκέφαλό μας | PAN Europe
Κοκτέιλ φυτοφαρμάκων, PFAS και νευροτοξίνες στα περισσότερα ευρωπαϊκά μήλα
Τα μήλα είναι από τα φρούτα που καταναλώνονται περισσότερο στην Ευρώπη. Η τοπική παραγωγή τους έχει ενταθεί τις τελευταίες δεκαετίες και οι μέθοδοι παραγωγής τους βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε φυτοφάρμακα. Τα συμβατικά μήλα ψεκάζονται κατά μέσο όρο περίπου 30 φορές το χρόνο με φυτοφάρμακα.
Σε συνεργασία με 13 συνεργαζόμενους οργανισμούς σε 13 ευρωπαϊκές χώρες, αναλύσαμε υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε 59 δείγματα μήλων τοπικής παραγωγής. Σχεδόν όλα (93%) τα δείγματα μήλων περιείχαν τουλάχιστον ένα υπόλειμμα φυτοφαρμάκου και το 85% των δειγμάτων περιείχε πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Ορισμένα δείγματα περιείχαν έως και 7 διαφορετικά υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Οι συντάκτες της παρούσας έκθεσης ανησυχούν για το γεγονός ότι τα μήλα είναι μολυσμένα με φυτοφάρμακα που θεωρούνται εξαιρετικά τοξικά. Η κατηγορία των πιο τοξικών φυτοφαρμάκων της ΕΕ (δηλαδή τα Υποψήφια για Υποκατάσταση) μολύνει το 71% των δειγμάτων, ενώ το 64% των δειγμάτων περιέχει τουλάχιστον ένα φυτοφάρμακο PFAS. Νευροτοξικά φυτοφάρμακα βρέθηκαν στο 36% των δειγμάτων.
Η έκθεση υπογραμμίζει το ζήτημα της πολλαπλής έκθεσης, το οποίο δεν λαμβάνεται υπόψη στη ρυθμιστική διαδικασία. Τα φυτοφάρμακα εξακολουθούν να αξιολογούνται ως προς τον κίνδυνο σε σιλό, αλλά το κοκτέιλ (συνεργιστικό) αποτέλεσμα των φυτοφαρμάκων ως επί το πλείστον αγνοείται. Τα αυξανόμενα επιστημονικά στοιχεία υποδεικνύουν τον πιθανό αντίκτυπο της έκθεσης σε πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων μέσω των τροφίμων, ιδίως στις αναπαραγωγικές ασθένειες. Ο κανονισμός (ΕΚ) 396/2005 για τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων (ΑΟΚ) προβλέπει, ωστόσο, ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) θα αναπτύξει μια μεθοδολογία για να λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο πολλαπλής έκθεσης. Είκοσι χρόνια αργότερα, αυτό εξακολουθεί να μην ισχύει. Οι συντάκτες της παρούσας έκθεσης εκφράζουν τη λύπη τους για την έλλειψη ιεράρχησης προτεραιοτήτων σε αυτό το σημαντικό θέμα.
Τέλος, ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα αυτής της μελέτης είναι ότι, εάν πωλούνταν ως επεξεργασμένη βρεφική τροφή, το 93% των δειγμάτων μήλων δεν θα επιτρεπόταν, καθώς υπερβαίνουν το νόμιμο όριο των 0,01 mg/kg. Η ΕΕ έχει πράγματι θέσει αυστηρά όρια για παιδιά κάτω των 3 ετών, προκειμένου να προστατεύσει την ανάπτυξή τους.
Οι συντάκτες αυτής της έκθεσης συνιστούν στους γονείς να δίνουν προτεραιότητα στα βιολογικά μήλα, όταν ταΐζουν τα παιδιά τους, και να τα ξεφλουδίζουν εάν δεν είναι βιολογικά. Ζητούν επίσης από τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να εφαρμόσουν καλύτερα τον νόμο, καθώς μια σειρά από ουσίες που βρέθηκαν θα έπρεπε να είχαν απαγορευτεί, λόγω της εγγενούς τοξικότητάς τους, σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ. Ζητούν επίσης να επιταχυνθεί η ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας που θα λαμβάνει υπόψη την έκθεση σε πολλαπλά φυτοφάρμακα μέσω των τροφίμων και, εν τω μεταξύ, να οριστεί συντελεστής ασφαλείας 10, για την αύξηση της προστασίας των καταναλωτών. Η παρούσα έκθεση δείχνει πόσο απαραίτητη είναι η καλύτερη εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ, σε αντίθεση με την τρέχουσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέσω ενός κανονισμού Omnibus για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών που θα μειώσει το επίπεδο προστασίας των πολιτών και του περιβάλλοντος.
