Ομιλία του Προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων κ. Γιάννη Χατζή στη Γενική Συνέλευση της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου.
Κυρίες και Κύριοι καλησπέρα
Ο Τουρισμός αποτελεί έναν κρίσιμο πυλώνα της εθνικής οικονομίας και γι’ αυτό οι συζητήσεις που ανοίγουν σήμερα για το θεσμικό και χωροταξικό του μέλλοντος απαιτούν
σοβαρότητα, τεκμηρίωση και πλήρη κατανόηση της πραγματικής λειτουργίας του κλάδου.
Τις τελευταίες ημέρες, μέσα από δημοσιεύματα αναφορικά με το περιεχόμενο του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό, έχει ανοίξει μια πολύ σοβαρή συζήτηση για την κατεύθυνση που σχεδιάζεται να πάρει η τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Συνάδελφοι,
Βρισκόμαστε ήδη σχεδόν στα μέσα Μαΐου, με τη σεζόν σε πλήρη εξέλιξη, με χιλιάδες επισκέπτες στους προορισμούς μας. Παρ’ όλα αυτά, κρίσιμες διαδικασίες, όπως αυτή της παραχώρησης της απλής χρήσης του αιγιαλού, παραμένουν ανολοκλήρωτες. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι επιχειρήσεις καλούνται είτε να υποβαθμίσουν το προϊόν τους, είτε να λειτουργήσουν, με αποκλειστική υπαιτιότητα της Πολιτείας, υπό τον κίνδυνο σοβαρών και παράλογων διοικητικών κυρώσεων, εξαιτίας καθυστερήσεων του ίδιου του κρατικού μηχανισμού. Και εδώ ανακύπτει το βασικό ερώτημα: αν το κράτος δεν κατανοεί τη σημασία μιας προβλέψιμης εποχικής διαδικασίας για τα νησιά, με ποια εργαλεία και με ποια διοικητική επάρκεια μπορεί να σχεδιάσει έναν μακροπρόθεσμο χωροταξικό μετασχηματισμό του τουρισμού;
Η χώρα προφανώς χρειάζεται κανόνες, περιβαλλοντική ισορροπία και ορθολογικό σχεδιασμό. Τόσο η ΠΟΞ, όσο και ο ΣΕΤΕ έχουν επανειλημμένως τονίσει τη σημασία του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, της χωροταξίας και της ασφάλειας δικαίου. Η έκδοση του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό αποτελεί βασικό πυλώνα ανάπτυξης και θα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί εδώ και πολλά χρόνια. Όμως ο στρατηγικός σχεδιασμός δεν μπορεί να αποσυνδέεται από την ιστορική εξέλιξη και τη δομή του κάθε προορισμού.
Για παράδειγμα, ο ροδιακός τουρισμός αναπτύχθηκε ως ένα αποκεντρωμένο παραγωγικό μοντέλο μεγαλύτερων εκμεταλλεύσεων, το οποίο επέτρεψε τη δημιουργία εκατοντάδων βιώσιμων επιχειρήσεων με μακροχρόνια παρουσία. Το γεγονός ότι πολλές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις παραμένουν ενεργές και ανταγωνιστικές επί 60 χρόνια δεν είναι στρέβλωση. Είναι ένδειξη ανθεκτικότητας του ίδιου του τουριστικού μοντέλου. Ενός μοντέλου που παράγει πλούτο, παρέχει τις υψηλότερες κλαδικές αμοιβές στην Ελλάδα και αποτελεί πυρήνα ευημερίας της οικονομίας εδώ και πέντε γενιές.
Και πέρα από τα στενά όρια του νησιού μας, είναι εύλογος ο προβληματισμός του ξενοδοχειακού κόσμου για το πώς μια μελέτη κόστους μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ επιχειρεί να αναδιαμορφώσει ένα παραγωγικό οικοσύστημα που συνεισφέρει εθνικά άνω των 12 δισ. ευρώ σε καθαρά ξενοδοχειακά έσοδα και στηρίζει μια αλυσίδα αξίας ύψους 23 δισ. ευρώ εδώ και δεκαετίες, χωρίς ουσιαστική και οργανωμένη διαβούλευση με τους ανθρώπους που το συντηρούν και το λειτουργούν καθημερινά.
Κυρίες και κύριοι,
Τα νησιά δεν αποτελούν ομοιογενείς γεωγραφικές ενότητες. Η Ρόδος, η Κέρκυρα και η Κως δεν είναι Σίφνος, Κύθνος και Σέριφος. Έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, διαφορετικές υποδομές και διαφορετική φέρουσα ικανότητα. Συνεπώς, η εφαρμογή οριζόντιων περιορισμών, εγκυμονεί σοβαρότατους κινδύνους λανθασμένης κατανομής επενδύσεων και αποδυνάμωσης ώριμων τουριστικών οικοσυστημάτων.
Και εδώ τίθεται ένα ουσιαστικό ερώτημα πολιτικής και περιβαλλοντικής λογικής.
Η φερόμενη πρόθεση επιβολής οριζόντιων περιορισμών δυναμικότητας σε επίπεδο μεμονωμένης ξενοδοχειακής μονάδας συμβάλλει πράγματι στην προστασία της βιωσιμότητας ή τελικά οδηγεί στα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα; Σε έναν ώριμο και διεθνώς ανταγωνιστικό προορισμό, δεν προκύπτει ότι ο κατακερματισμός της ανάπτυξης σε μικρότερες μονάδες (των 100 κλινών, σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα) είναι περιβαλλοντικά ή λειτουργικά προτιμότερος από την ανάπτυξη λιγότερων, οργανωμένων μονάδων μεγαλύτερης δυναμικότητας.
Αντιθέτως, ένα τέτοιο μοντέλο συνεπάγεται πολλαπλασιασμό υποδομών και επανάληψη λειτουργιών, αυξημένες ανάγκες ύδρευσης, αποχέτευσης, ενέργειας και διαχείρισης αποβλήτων, καθώς και συνολικά μεγαλύτερο περιβαλλοντικό και κυκλοφοριακό αποτύπωμα. Αντί να ενισχύονται οι οικονομίες κλίμακας και η οργανωμένη διαχείριση των υποδομών, δημιουργείται ένα περισσότερο κατακερματισμένο και λιγότερο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.
Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο την επιβολή περιορισμών, αλλά κυρίως το παραγωγικό πρότυπο προς το οποίο κινδυνεύει να διολισθήσει ο ελληνικός τουρισμός.
Επιπλέον, οι προβλέψεις αυτές προκαλούν έντονο προβληματισμό και ως προς την ασφάλεια δικαίου και τη σταθερότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος, καθώς ενδέχεται να ανατρέψουν υφιστάμενους επιχειρηματικούς σχεδιασμούς και να επηρεάσουν ουσιωδώς την αξία γης σε περιοχές όπου η τουριστική δραστηριότητα έχει αναπτυχθεί οργανωμένα και με συνέπεια επί δεκαετίες.
Συνάδελφοι, σε πρόσφατη έρευνα της Deloitte σε συνεργασία με την ΠΟΞ όπου έλαβαν μέρος 250 ξενοδόχοι, το 92% αυτών δήλωσε μέτρια ή καθόλου ικανοποιημένο από τη συνεργασία του κλάδου με την Πολιτεία. Και αυτό, πριν πληροφορηθούμε ότι την Δευτέρα θα παρουσιαστεί σε δημοσιογράφους το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό, η ενημέρωση που έχουμε για το οποίο προέρχεται μόνο από δημοσιεύματα.
Υπάρχει χρόνος μέχρι την Δευτέρα και αναμένουμε, έστω και καθυστερημένα, να μας σταλεί το σχέδιο του χωροταξικού, όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, για να μπορέσουμε να προετοιμάσουμε της παρατηρήσεις μας, που στόχο θα έχουν να ληφθούν υπόψη τα πραγματικά δεδομένα του κλάδου, η ιστορικότητα του κάθε τουριστικού μοντέλου και οι ανάγκες των νησιωτικών προορισμών.
Γιατί χωρίς διοικητική αξιοπιστία, θεσμική συνέπεια και σοβαρό διάλογο, δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη. Και χωρίς ανάπτυξη, ο μόνος τρόπος για να δημιουργούμε πλεονάσματα στο μέλλον θα είναι να συνεχίσουμε να επιβάλλουμε φόρους.
