"...Το ισχύον σύστημα διορισμού των μόνιμων εκπαιδευτικών και των μελών του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και του Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και πρόσληψης προσωρινών αναπληρωτών και ωρομίσθιων εκπαιδευτικών για την κάλυψη των λειτουργικών κενών της εκπαίδευσης, διέπεται από τις διατάξεις ν.4589/2019 (Α΄ 13) και, ειδικότερα, τα άρθρα 53 έως και 67 αυτού. Αρμόδιος φορέας υλοποίησης της διαδικασίας κατάταξης με σειρά προτεραιότητας, βάσει μοριοδότησης, κατά κλάδο και ειδικότητα, υποψήφιων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας Γενικής Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΕΑΕ) έχει οριστεί η Ανεξάρτητη Αρχή του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.).
Στον ανωτέρω νόμο ορίζεται ότι μοριοδοτούνται: α) τα ακαδημαϊκά προσόντα, β) η εκπαιδευτική προϋπηρεσία, και γ) τα κοινωνικά κριτήρια, μεταξύ των οποίων και ο αριθμός των τέκνων, ως εξής (ν.4589/2019, άρθρο 57, παρ. γ): «…Κοινωνικά κριτήρια: «αα) Αριθμός τέκνων: τρεις (3) μονάδες για κάθε τέκνο ανήλικο για το οποίο ο υποψήφιος έχει τη γονική μέριμνα και επιμέλεια ή άγαμο και δεν έχει συμπληρώσει το εικοστό τρίτο (23ο) έτος της ηλικίας ή σπουδάζει σε Α.Ε.Ι. της ημεδαπής ή ομοταγές ίδρυμα της αλλοδαπής ή εκπληρώνει τη στρατιωτική του υποχρέωση και δεν έχει συμπληρώσει το εικοστό πέμπτο (25ο) έτος της ηλικίας του».
Σύμφωνα με τον ίδιο νόμο, τα ανωτέρω ισχύουν και για την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση (άρ.58, παρ.1, περ. γ) καθώς επίσης και για το Ε.Β.Π. και Ε.Ε.Π. (άρ.60, παρ.1, περ.γ).1
Περαιτέρω, με το άρθρο 67 του ν. 4589/2019 καταργείται κάθε γενική ή ειδική διάταξη, η οποία βρίσκεται σε αντίθεση προς τις διατάξεις του Κεφαλαίου Ε’ του προαναφερθέντος νόμου.
Στην Αιτιολογική Έκθεση του ως άνω νόμου αναφέρονται τα εξής: «[…] Σε κάθε περίπτωση, το προτεινόμενο σύστημα, με κατάταξη των υποψηφίων από το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.) είναι σύμφωνο με τις συνταγματικές αρχές της διαφάνειας, της ισότητας και της αξιοκρατίας και, ειδικότερα, της ελεύθερης πρόσβασης και σταδιοδρομίας κάθε έλληνα πολίτη στις δημόσιες θέσεις κατά το λόγο της προσωπικής του αξίας και ικανότητας, σύμφωνα με τα άρθρα 4 παρ.1, 5 παρ.1 και 103 παρ.7 του Συντάγματος, καθώς θέτει προκαθορισμένα, αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια για την κατάταξη των υποψηφίων τα οποία αφορούν τα ακαδημαϊκά τους προσόντα και την εκπαιδευτική προϋπηρεσία αλλά και κοινωνικά κριτήρια. Ειδικότερα, για την εκπαιδευτική προϋπηρεσία μοριοδοτείται η προϋπηρεσία για χρονικό διάστημα έως
120 μήνες, το οποίο αποτελεί ένα εύλογο χρονικό διάστημα μοριοδότησης των εκπαιδευτικών που έχουν μακρά προϋπηρεσία και, ως εκ τούτου, διαθέτουν εμπειρία και έχουν προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στην εκπαίδευση, το δε χρονικό διάστημα των 120 μηνών στην παρούσα χρονική περίοδο ταυτίζεται ουσιαστικά με το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από τον τελευταίο διαγωνισμό του Α.Σ.Ε.Π. για τον διορισμό εκπαιδευτικών το έτος 2008 μέχρι σήμερα, δηλαδή χρονικό διάστημα κατά το οποίο δεν υπήρχε, λόγω των δημοσιονομικών περιορισμών, η δυνατότητα διεκδίκησης διορισμού σε μόνιμη θέση από τους υποψηφίους. Στο πλαίσιο αυτό, η ισόρροπη προσμέτρηση ακαδημαϊκών προσόντων σε συνδυασμό με την προϋπηρεσία εξασφαλίζει τη βέλτιστη επιλογή έμπειρου και επιστημονικά καταρτισμένου εκπαιδευτικού προσωπικού και ταυτόχρονα δίνει τη δυνατότητα διεκδίκησης θέσεων σε υποψηφίους με υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα με ελάχιστη ή μηδενική προϋπηρεσία. Περαιτέρω, με τη μοριοδότηση των κοινωνικών κριτηρίων, εκδηλώνεται η πρόνοια του νομοθέτη για την προστασία της οικογένειας και των ατόμων με αναπηρία».
Υπό το ισχύον νομικό πλαίσιο, εκδόθηκαν αρχικώς οι κατωτέρω προκηρύξεις του Α.Σ.Ε.Π., στις οποίες προβλέπεται η μοριοδότηση των τέκνων των υποψηφίων:
α) Για την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση, η υπʾ αριθμ. 3ΕΑ/2019 (ΦΕΚ 12/ τ. Προκ. ΑΣΕΠ/24-4-2019) για τους υποψήφιους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, των κλάδων κατηγορίας ΠΕ, η υπʾαριθμ. 4ΕΑ/2019 (ΦΕΚ 18/ τ. Προκ. ΑΣΕΠ/21-05-2019) για τους υποψηφίους των κλάδων κατηγορίας ΤΕ και η υπʾαριθμ. 5ΕΑ/2019 (ΦΕΚ 19/ τ. Προκ. ΑΣΕΠ/21-05-2019) για τους υποψηφίους των κλάδων κατηγορίας ΔΕ. β) Για τη Γενική Εκπαίδευση, εκδόθηκαν η υπʾαριθμ. 1ΓΕ/2019 (ΦΕΚ 45/ τ. Προκ. ΑΣΕΠ/24-12-2019) για τους υποψήφιους εκπ/κούς Πρωτοβάθμιας, κλάδων ΠΕ60, ΠΕ70 και ΠΕ73, και Δευτεροβάθμιας, κλάδου ΠΕ79, και η υπʾαριθμ. 2ΓΕ/2019 Προκήρυξη (ΦΕΚ 46/ τ. Προκ. ΑΣΕΠ/24-12-2019), για τους υποψηφίους κλάδων/ειδικοτήτων της Δευτεροβάθμιας, κατηγορίας ΠΕ. Για τους υποψηφίους των κλάδων κατηγορίας ΤΕ και ΔΕ, εκδόθηκαν οι Προκηρύξεις υπ’ αριθμ. 1ΓΤ/2020 (ΦΕΚ 3/τ.Προκ. ΑΣΕΠ/7-2-2020) και 2ΓΔ/2020 (ΦΕΚ 2/τ. Προκ. ΑΣΕΠ/5-2-2020), αντίστοιχα. γ) Επιπροσθέτως, λόγω της λήξης της ισχύος των πινάκων της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης , κατά την πρώτη διαδικασία, στις 31.8.2022, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 56 ν.4589/2019 εκδόθηκαν εκ νέου οι Προκηρύξεις για την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση 3ΕΑ/2022 (20/18-4-2022 τ. προκ. ΑΣΕΠ), 4ΕΑ/2022 (18/18-4-2022 τ. προκ. ΑΣΕΠ) και 5ΕΑ/2022 (19/18-4-2022 τ. προκ. ΑΣΕΠ) και, κατόπιν αυτών, ανακοινώθηκαν από το ΑΣΕΠ οι προσωρινοί πίνακες κατάταξης των υποψηφίων. Στη συνέχεια, ενεργοποιήθηκε η διαδικασία για τη Γενική Εκπαίδευση, με την έκδοση των Προκηρύξεων 1ΓΕ/2023 (ΦΕΚ 5/τ. Προκ. ΑΣΕΠ/20-2-2023) και 2ΓΕ/2023 (ΦΕΚ 4/τ. Προκ. ΑΣΕΠ/20-2-2023) για τους υποψήφιους εκπ/κούς κλάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής Εκπαίδευσης αντίστοιχα, κατηγορίας Π.Ε. Αναμένεται δε η έκδοση των Προκηρύξεων του Α.Σ.Ε.Π. για τους υποψήφιους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής Εκπαίδευσης των κλάδων και ειδικοτήτων ΤΕ και ΔΕ.
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι, και με το ισχύον νομικό πλαίσιο διορισμών και προσλήψεων εκπαιδευτικών, ο νομοθέτης επέδειξε την προσήκουσα φροντίδα για την οικογένεια, δεδομένου ότι ο αριθμός των τέκνων, περιλαμβάνεται μεταξύ των βαθμολογούμενων κοινωνικών κριτηρίων για την κατάρτιση του οικείου αξιολογικού πίνακα.
Ωστόσο, από την καθοριζόμενη με το άρθρο 57 του ν.4589/2019 βαθμολόγηση των αξιολογούμενων κριτηρίων, ο νομοθέτης έκρινε, ενδεχομένως, ότι ο αριθμός των τέκνων δεν μπορεί να προτάσσεται της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας και των ακαδημαϊκών προσόντων, διότι τα εν λόγω κριτήρια εξασφαλίζουν πρωτίστως την πρόσβαση στη δημόσια εκπαίδευση έμπειρου και επιστημονικά καταρτισμένου εκπαιδευτικού προσωπικού.
Προς επίρρωση των ανωτέρω, παρατίθεται σχετική νομολογία του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου.
Προς επίρρωση των ανωτέρω, παρατίθεται σχετική νομολογία του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου.
Ειδικότερα, με τις αποφάσεις 407-409/2023 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, κρίθηκε ότι η μοριοδότηση του αριθμού των τέκνων των υποψήφιων εκπαιδευτικών, που προβλέπεται στο νόμο 4589/2019 δεν αντίκειται στη συνταγματική προστασία των πολυτέκνων, η οποία επιβάλλεται από το άρθρο 21 του Συντάγματος, με το εξής σκεπτικό: «το πάγιο σύστημα το οποίο εισήγαγε ο προαναφερθείς 4589/2019 βασίζεται, κατά κύριο λόγο, στα κριτήρια της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας και των ακαδημαϊκών προσόντων, στα οποία ο νομοθέτης προσέδωσε βαρύτητα. Επιπλέον, με το κριτήριο της βαθμολόγησης του αριθμού των τέκνων, ο νομοθέτης μεριμνά για την προστασία της οικογένειας και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος (άρθρο 21 παρ. 1 και 5 του Σ.). Κατά αυτό τον τρόπο δε, εκδηλώνεται η ειδική φροντίδα του για τους πολύτεκνους υποψηφίους (άρθρο 21 παρ. 2), οι οποίοι επωφελούνται από τη ρύθμιση αυτή, καθώς η βαθμολογία αυξάνεται αναλογικά με τον αριθμό των τέκνων. Ο κοινός νομοθέτης σταθμίζοντας τις ισχύουσες κάθε φορά συνθήκες, διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως αναφορικά με το είδος και την έκταση της προστασίας προς τους πολυτέκνους, η οποία μπορεί να εκδηλώνεται με τη χορήγηση προς αυτούς δέσμης παροχών και ευεργετημάτων. Ως εκ τούτου, ανεξαρτήτως των ρυθμίσεων που ίσχυσαν στο παρελθόν για τους διορισμούς πολυτέκνων σε θέσεις εκπαιδευτικών, ο κοινός νομοθέτης δύναται να εισαγάγει με τις διατάξεις του ν. 4589/2019 πάγιο σύστημα επιλογής των εκπαιδευτικών το οποίο, κατά κύριο λόγο, στηρίζεται σε αξιοκρατικά κριτήρια, λαμβάνοντας υπ’ όψιν επικουρικώς και κοινωνικά κριτήρια, μεταξύ των οποίων και ο αριθμός τέκνων των υποψηφίων, προκειμένου να ενισχύσει την αξιοκρατική στελέχωση της εκπαίδευσης, εκπληρώνοντας με τον πλέον λυσιτελή τρόπο την εκ του άρθρου 16 παρ. 2 του Σ. αποστολή του για παροχή υψηλού επιπέδου παιδείας.».
Συνακόλουθα, υπό το πρίσμα των ως άνω αποφάσεων της Ολομέλειας του ΣτΕ για τους πολύτεκνους, εκδόθηκαν σχετικές αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών επί αιτήσεων ακύρωσης υποψηφίων εκπαιδευτικών, γονέων τριών τέκνων, εγγεγραμμένων στους πίνακες κατάταξης που συντάσσονται από το Α.Σ.Ε.Π., υπό το ισχύον πλαίσιο. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι με την απόφαση Α1065/2023 ΔΕΑ εκρίθησαν τα εξής: «Με το κριτήριο της βαθμολόγησης του «αριθμού τέκνων» (3 μονάδες ανά ανήλικο τέκνο) εκδηλώθηκε η μέριμνα του νομοθέτη για την προστασία της οικογένειας και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος (άρθρο 21 παρ. 1 και 5 του Συντάγματος) και, συγχρόνως, η φροντίδα για τους τρίτεκνους υποψήφιους, οι οποίοι επωφελούνται από τη ρύθμιση αυτή, καθώς η βαθμολογία αυξάνεται αναλογικά με τον αριθμό των προστατευόμενων μελών (πρβλ. ΣτΕ Ολομ. 408, 409/2023 που αφορά τους πολύτεκνους). Ενόψει των ανωτέρω, η ρύθμιση αυτή, υποκείμενη σε οριακό ακυρωτικό έλεγχο, δεν μπορεί να εκληφθεί, πάντως, ως έλλειψη φροντίδας των τρίτεκνων από τον κοινό νομοθέτη (πρβλ. ΣτΕ Ολομ.408, 409/2023).»
Σημειώνεται, ακόμη, ότι και υπό το προϊσχύον καθεστώς διορισμών και προσλήψεων εκπαιδευτικών δεν προβλεπόταν η πρόταξη ή η όποια εξομοίωση των τρίτεκνων με τους πολύτεκνους εκπαιδευτικούς, αλλά η εφαρμογή ποσόστωσης είκοσι τοις εκατό (20%) κατά κλάδο και ειδικότητα, επί των εκάστοτε προσλαμβανόμενων αναπληρωτών, με πρόσληψη εκπαιδευτικών που είχαν τρία τέκνα, σύμφωνα με τις διατάξεις της περ. γ) της παρ. 5 του άρθρου 6 του ν. 3255/2004 (Α΄ 138) [όπως προστέθηκε με την παρ. 4α του άρθρου 2 του ν. 3454/2006 (Α΄75)] και υπό τις προϋποθέσεις που όριζαν οι οικείες διατάξεις.
Τέλος, το νομικό αυτό καθεστώς, που είχε παγίως εφαρμοστεί για την πρόσληψη αναπληρωτών εκπαιδευτικών, απέβλεπε στην υποβοήθηση των γονέων τριών τέκνων, ως προς την απόκτηση προϋπηρεσίας από μέρους τους, προκειμένου να αυξήσουν τις πιθανότητές τους για διορισμό στη συνέχεια, από τον τότε προβλεπόμενο αξιολογικό πίνακα αναπληρωτών με πραγματική προϋπηρεσία (κατά άρθρο 6. παρ. 2α του ν. 3255/2004).
Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΖΕΤΤΑ Μ. ΜΑΚΡΗ"
Συνακόλουθα, υπό το πρίσμα των ως άνω αποφάσεων της Ολομέλειας του ΣτΕ για τους πολύτεκνους, εκδόθηκαν σχετικές αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών επί αιτήσεων ακύρωσης υποψηφίων εκπαιδευτικών, γονέων τριών τέκνων, εγγεγραμμένων στους πίνακες κατάταξης που συντάσσονται από το Α.Σ.Ε.Π., υπό το ισχύον πλαίσιο. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι με την απόφαση Α1065/2023 ΔΕΑ εκρίθησαν τα εξής: «Με το κριτήριο της βαθμολόγησης του «αριθμού τέκνων» (3 μονάδες ανά ανήλικο τέκνο) εκδηλώθηκε η μέριμνα του νομοθέτη για την προστασία της οικογένειας και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος (άρθρο 21 παρ. 1 και 5 του Συντάγματος) και, συγχρόνως, η φροντίδα για τους τρίτεκνους υποψήφιους, οι οποίοι επωφελούνται από τη ρύθμιση αυτή, καθώς η βαθμολογία αυξάνεται αναλογικά με τον αριθμό των προστατευόμενων μελών (πρβλ. ΣτΕ Ολομ. 408, 409/2023 που αφορά τους πολύτεκνους). Ενόψει των ανωτέρω, η ρύθμιση αυτή, υποκείμενη σε οριακό ακυρωτικό έλεγχο, δεν μπορεί να εκληφθεί, πάντως, ως έλλειψη φροντίδας των τρίτεκνων από τον κοινό νομοθέτη (πρβλ. ΣτΕ Ολομ.408, 409/2023).»
Σημειώνεται, ακόμη, ότι και υπό το προϊσχύον καθεστώς διορισμών και προσλήψεων εκπαιδευτικών δεν προβλεπόταν η πρόταξη ή η όποια εξομοίωση των τρίτεκνων με τους πολύτεκνους εκπαιδευτικούς, αλλά η εφαρμογή ποσόστωσης είκοσι τοις εκατό (20%) κατά κλάδο και ειδικότητα, επί των εκάστοτε προσλαμβανόμενων αναπληρωτών, με πρόσληψη εκπαιδευτικών που είχαν τρία τέκνα, σύμφωνα με τις διατάξεις της περ. γ) της παρ. 5 του άρθρου 6 του ν. 3255/2004 (Α΄ 138) [όπως προστέθηκε με την παρ. 4α του άρθρου 2 του ν. 3454/2006 (Α΄75)] και υπό τις προϋποθέσεις που όριζαν οι οικείες διατάξεις.
Τέλος, το νομικό αυτό καθεστώς, που είχε παγίως εφαρμοστεί για την πρόσληψη αναπληρωτών εκπαιδευτικών, απέβλεπε στην υποβοήθηση των γονέων τριών τέκνων, ως προς την απόκτηση προϋπηρεσίας από μέρους τους, προκειμένου να αυξήσουν τις πιθανότητές τους για διορισμό στη συνέχεια, από τον τότε προβλεπόμενο αξιολογικό πίνακα αναπληρωτών με πραγματική προϋπηρεσία (κατά άρθρο 6. παρ. 2α του ν. 3255/2004).
Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΖΕΤΤΑ Μ. ΜΑΚΡΗ"
