Η τιμωρία ενός αιρετού (δημάρχου, περιφερειάρχη, δημοτικού συμβούλου) για καταστροφή ή υποβάθμιση του περιβάλλοντος στην Ελλάδα διέπεται από το ποινικό και διοικητικό δίκαιο, με κυριότερο νομοθέτημα τον Ν. 1650/1986.
Οι κυρώσεις διακρίνονται σε ποινικές και διοικητικές:
Ποινικές Κυρώσεις: Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, είτε από πρόθεση είτε από αμέλεια, μέσω πράξεων ή παραλείψεων, αποτελεί πλημμέλημα. Οι υπεύθυνοι, συμπεριλαμβανομένων των αιρετών, αντιμετωπίζουν ποινές φυλάκισης, οι οποίες μπορεί να φτάσουν και τα 2 έτη ανάλογα με τη βαρύτητα του αδικήματος.
Διοικητικές Κυρώσεις: Επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα, τα οποία μπορεί να είναι πολύ υψηλά, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις παράνομης απόρριψης υλικών (π.χ. αδρανών υλικών) στον αιγιαλό, τη θάλασσα ή το φυσικό περιβάλλον.
Διοικητική Έκπτωση: Πέρα από τις ποινικές και διοικητικές κυρώσεις, η καταδίκη για τέτοια αδικήματα μπορεί να οδηγήσει σε έκπτωση από το αξίωμα, σύμφωνα με τις διατάξεις της αυτοδιοικητικής νομοθεσίας για την ηθική και την νομιμότητα της άσκησης καθηκόντων.
Περιβαλλοντικές Επιθεωρήσεις: Οι περιβαλλοντικοί επιθεωρητές διενεργούν ελέγχους για καταπατήσεις δημοσίων εκτάσεων, παράνομες κατατμήσεις γης και καταστροφή δασικού πλούτου, οι οποίες επισύρουν επίσης βαριές κυρώσεις.
Οι παραπάνω διατάξεις αποσκοπούν στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος από παράνομες ενέργειες ή παραλείψεις που το υποβαθμίζουν, τονίζοντας την ευθύνη των αιρετών οργάνων
./../../../.
ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ:
"...Η διάταξη του άρθρου 1 του Ν. 1650/1986 "Για την προστασία του περιβάλλοντος" (Φ.Ε.Κ. 160/16-10-1986, τεύχος πρώτο) ορίζει ότι: "
1. Σκοπός του παρόντος νόμου είναι η θέσπιση θεμελιωδών κανόνων και η καθιέρωση κριτηρίων και μηχανισμών για την προστασία του περιβάλλοντος, έτσι ώστε ο άνθρωπος, ως άτομο και ως μέλος του κοινωνικού συνόλου, να ζει σε ένα υψηλής ποιότητας περιβάλλον, μέσα στο οποίο να προστατεύεται η υγεία του και να ευνοείται η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.
Η προστασία του περιβάλλοντος, θεμελιώδες και αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής και αναπτυξιακής διαδικασίας και πολιτικής, υλοποιείται κύρια μέσα από το δημοκρατικό προγραμματισμό.
2. Ειδικότερα, βασικοί στόχοι του νόμου αυτού είναι οι ακόλουθοι: α) Η αποτροπή της ρύπανσης και γενικότερα της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και λήψη όλων των αναγκαίων, για το σκοπό αυτόν, προληπτικών μέτρων. β) Η διασφάλιση της ανθρώπινης υγείας από τις διάφορες μορφές υποβάθμισης του περιβάλλοντος και ειδικότερα από τη ρύπανση και τις οχλήσεις. γ) Η προώθηση της ισόρροπης ανάπτυξης του εθνικού χώρου συνολικά και των επί μέρους γεωγραφικών και οικιστικών ενοτήτων του και μέσα από την ορθολογική διαχείριση του περιβάλλοντος. δ) Η διασφάλιση της δυνατότητας ανανέωσης φυσικών πόρων και η ορθολογική αξιοποίηση των μη ανανεώσιμων ή σπανίων σε σχέση με τις τωρινές και τις μελλοντικές ανάγκες και με κριτήρια την προστασία του περιβάλλοντος. ε) Η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας των φυσικών οικοσυστημάτων και η διασφάλιση της αναπαραγωγικής τους ικανότητας. στ) Η αποκατάσταση του περιβάλλοντος.
3. Αναλυτικότερα, με τις διατάξεις του παρόντος νόμου επιδιώκονται:
α) Η προστασία του εδάφους και η λήψη των αναγκαίων μέτρων ώστε οι χρήσεις του να γίνονται σύμφωνα με τις φυσικές ιδιότητές του και την παραγωγική του ικανότητα. β) Η προστασία των επιφανειακών και υπόγειων νερών θεωρούμενων ως φυσικών πόρων και ως οικοσυστημάτων. γ) Η προστασία της ατμόσφαιρας. δ) Η προστασία και διατήρηση της φύσης και του τοπίου και ιδιαίτερα περιοχών με μεγάλη βιολογική, οικολογική, αισθητική ή γεωμορφολογική αξία. ε) Η προστασία των ακτών των θαλασσών, των οχθών των ποταμών, των λιμνών, του βυθού αυτών και των νησίδων ως φυσικών πόρων, ως στοιχείων οικοσυστημάτων και ως στοιχείων του τοπίου. στ) Ο καθορισμός της επιθυμητής και της επιτρεπόμενης ποιότητας των φυσικών αποδεκτών καθώς και των κάθε είδους επιτρεπόμενων εκπομπών αποβλήτων, με την καθιέρωση και χρησιμοποίηση καταλλήλων παραμέτρων και οριακών τιμών, ώστε να μην προκαλείται υποβάθμιση του περιβάλλοντος, με κριτήρια: - την επιστημονική γνώση και εμπειρία - την καλύτερη διαθέσιμη και οικονομικά εφικτή τεχνολογία - τις τοπικές συνθήκες και ιδιομορφίες του περιβάλλοντος και του πληθυσμού καθώς επίσης και τις ανάγκες ανάπτυξης - την προϋπάρχουσα διαμόρφωση συλλογικής χρήσης της περιοχής - τα υφιστάμενα χωροταξικά και αναπτυξιακά σχέδια. ζ) Η ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση των πολιτών στα θέματα προστασίας του περιβάλλοντος μέσα από τη σωστή πληροφόρηση και εκπαίδευση.".
Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 του ανωτέρω Ν. 1650/1986, ως "περιβάλλον" νοείται το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες, ως "ρύπανση" νοείται η παρουσία στο περιβάλλον ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας, σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια που μπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, στους ζωντανούς οργανισμούς και στα οικοσυστήματα ή υλικές ζημίες και γενικά να καταστήσουν το περιβάλλον ακατάλληλο για τις επιθυμητές χρήσεις του, ως "υποβάθμιση" νοείται η πρόκληση από ανθρώπινες δραστηριότητες ρύπανσης ή οποιασδήποτε άλλης μεταβολής στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανόν να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες, "απόβλητα" είναι κάθε ποσότητα ρύπων (ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας) σε οποιαδήποτε φυσική κατάσταση ή αντικειμένων από τα οποία ο κάτοχός τους θέλει ή πρέπει ή υποχρεούται να απαλλαγεί, εφόσον είναι δυνατό να προκαλέσουν ρύπανση, "ουσίες" είναι χημικά στοιχεία και οι ενώσεις τους, όπως παρουσιάζονται στη φυσική τους κατάσταση ή όπως παράγονται δευτερογενώς, ενώ "επικίνδυνες ουσίες ή παρασκευάσματα" είναι οι ουσίες ή τα παρασκευάσματα που είναι τοξικές, διαβρωτικές, ερεθιστικές, εκρηκτικές, εύφλεκτες, καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες, ραδιενεργές ή άλλες ουσίες που έχουν την ιδιότητα να επιταχύνουν την καύση, να αλλοιώνουν την φυσική κατάσταση του νερού, του εδάφους ή του αέρα και να προσβάλλουν δυσμενώς τον άνθρωπο και όλα τα άλλα έμβια όντα, καθώς και το φυσικό περιβάλλον.
ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΙΣΧΥΟΥΝ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ.
