Η αλήθεια για την «καθαρή διατροφή»
Το κίνημα της καθαρής διατροφής αποτελεί μια δημοφιλή τάση δίαιτας εδώ και αρκετό καιρό. Αν και δεν ορίζεται σαφώς, γενικά προωθεί την κατανάλωση περισσότερων τροφών ολόκληρων τροφών, φρούτων και λαχανικών, ακατέργαστων και μη επεξεργασμένων τροφίμων. Ακούγεται καλό, σωστά; Ενώ είναι υπέροχο που αυτή η δίαιτα προωθεί την
κατανάλωση περισσότερων φρούτων και λαχανικών, μετά από πιο προσεκτική εξέταση γίνεται σαφές ότι η καθαρή διατροφή δεν είναι πάντα τόσο υγιεινή όσο φαίνεται. Αυτή η στρατηγική διατροφής περιστρέφεται σε μεγάλο βαθμό γύρω από περιοριστικά διατροφικά πρότυπα και τον αποκλεισμό τροφίμων που θεωρούνται «ανθυγιεινά», «ακάθαρτα» ή «βρώμικα», όπως η ζάχαρη, τα γαλακτοκομικά ή τα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη.1 Η έννοια χαρακτηρίζει τα τρόφιμα σε ομάδες «καλών» και «κακών» και δημιουργεί την ιδέα ότι τα τρόφιμα είναι κάτι που θα πρέπει να προκαλεί αισθήματα ενοχής. Αυτές οι αντιλήψεις ενισχύονται συχνά από τίτλους των μέσων ενημέρωσης που περιγράφουν τρόφιμα ή συστατικά με συναισθηματική γλώσσα (π.χ. υπερτροφή, τοξικό κ.λπ. ).Οι δίαιτες με βάση την καθαρή διατροφή συχνά μπορούν να έρχονται σε αντίθεση με τις εθνικές οδηγίες για μια υγιεινή διατροφή. Η παράλειψη ορισμένων ομάδων τροφίμων, όπως οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες, μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες για την υγεία. Για παράδειγμα, η αποφυγή τροφών που περιέχουν γλουτένη ή ο περιορισμός των υδατανθράκων μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή κατανάλωση δημητριακών ολικής αλέσεως , η οποία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του εντέρου , παχυσαρκίας , καρδιαγγειακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2. 2 Η εξάλειψη των γαλακτοκομικών προϊόντων χωρίς σχεδιασμό επαρκών υποκατάστατων φυτικής προέλευσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη ασβεστίου, η οποία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία των οστών . 3 Δεν χρειάζεται να αποκλείουμε καμία τροφή από τη διατροφή μας, εκτός εάν σας έχει δοθεί ιατρική συμβουλή, για παράδειγμα για τη διαχείριση μιας αλλεργίας ή δυσανεξίας. Αυτή η διατροφική στρατηγική μπορεί επίσης να δημιουργήσει μια αρνητική σχέση με την τροφή, η οποία σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει διατροφικές διαταραχές όπως η νευρική ορθορεξία. Μια ανθυγιεινή εμμονή με την υγιεινή διατροφή, κατά την οποία τα άτομα συχνά περιορίζουν τη διατροφή τους σε έναν περιορισμένο αριθμό τροφών που πιστεύουν ότι είναι «αγνά» και «καθαρά». Αυτή η συμπεριφορά, η οποία γίνεται όλο και πιο συχνή και αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, έχει αποδειχθεί ότι βλάπτει την υγεία, την εργασία και την κοινωνική λειτουργικότητα. 4
Είναι τα επεξεργασμένα τρόφιμα κακά για την υγεία μας;
Τα επεξεργασμένα τρόφιμα επικρίνονται επίσης έντονα από τους υποστηρικτές του κινήματος της καθαρής διατροφής. Ενώ θα πρέπει να στοχεύουμε στην κατανάλωση λιγότερων επεξεργασμένων και ραφιναρισμένων τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη, δεν είναι όλα τα επεξεργασμένα τρόφιμα ίδια. 5 Η επεξεργασία είναι οποιαδήποτε μέθοδος που εφαρμόζεται σε φρέσκα τρόφιμα για να τα μετατρέψει σε τρόφιμα. 6 Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ένα ή έναν συνδυασμό των ακόλουθων: πλύσιμο, τεμαχισμό, παστερίωση, κατάψυξη , ζύμωση, συσκευασία, εμπλουτισμό , χρήση προσθέτων και πολλά άλλα. 7 Ενώ τα φρέσκα τρόφιμα αναμφίβολα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε μια υγιεινή διατροφή, τάσεις όπως το κίνημα της καθαρής διατροφής τείνουν να υποτιμούν τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει η επεξεργασία τροφίμων όσον αφορά την ασφάλεια και τη διαθεσιμότητα των τροφίμων. Για παράδειγμα, τα κονσερβοποιημένα λαχανικά παραμένουν ασφαλή για κατανάλωση για χρόνια και αποτελούν έναν βολικό και οικονομικό τρόπο για να προσθέσετε λαχανικά στη διατροφή σας.
Συγκεκριμένα, τα λεγόμενα «υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα» έχουν αποτελέσει θέμα πολλών εικασιών στα μέσα ενημέρωσης φέτος. 8 , 9 Αλλά τι συνιστά υπερ- επεξεργασμένο τρόφιμο ; Συνήθως, πρόκειται για τρόφιμο που παράγεται βιομηχανικά και περιέχει 5 ή περισσότερα συστατικά, π.χ. ανθρακούχα ποτά, παγωτό, ψωμί μαζικής παραγωγής, βρεφικά γάλατα, έτοιμα προς θέρμανση προϊόντα, πίτσες. 10 Πρόσφατη επιστημονική έρευνα οδήγησε σε εντυπωσιακούς τίτλους που ισχυρίζονταν ότι τα επεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονταν με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου και ήταν η κύρια αιτία του αυξανόμενου προβλήματος παχυσαρκίας. Ωστόσο, οι συσχετίσεις που εντοπίστηκαν από αυτές τις παρατηρητικές μελέτες δεν μπορούν να αποδείξουν ότι η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων προκαλεί παχυσαρκία ή καρκίνο. Είναι απλώς μια υπόδειξη ότι μπορεί να υπάρχουν ορισμένοι υποκείμενοι παράγοντες που συνδέουν τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα με αυτές τις παθήσεις και η φύση αυτής της σύνδεσης μένει να προσδιοριστεί μέσω περαιτέρω έρευνας.
Συμπέρασμα: τα τρόφιμα παρέχουν διαφορετικά θρεπτικά συστατικά και η ποικιλία είναι το κλειδί
Οι συμβουλές για τη δημόσια υγεία δεν έχουν αλλάξει. Παραμείνετε δραστήριοι, ακολουθήστε μια ισορροπημένη και ποικίλη διατροφή που περιλαμβάνει άφθονα φρούτα και λαχανικά και περιορίστε την πρόσληψη κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος , τροφών με υψηλή ενεργειακή πυκνότητα και αλκοόλ. Παρ' όλα αυτά, με τόσο δραματικούς τίτλους, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί από εμάς έχουμε μείνει λίγο μπερδεμένοι σχετικά με την επίδραση ορισμένων τροφών στην υγεία μας!
Όσον αφορά τις δίαιτες καθαρής διατροφής και το θέμα των επεξεργασμένων τροφίμων, να θυμάστε ότι κανένα τρόφιμο δεν είναι εγγενώς καλό ή κακό! Κανένα μεμονωμένο τρόφιμο δεν είναι διατροφικά πλήρες, αλλά ο συνδυασμός των τροφών που αποτελούν τη συνολική μας διατροφή είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Ας ξεχάσουμε, λοιπόν, αυτή τη μόδα της καθαρής διατροφής και αντί να φοβόμαστε τα τρόφιμα, ας επιδιώξουμε ένα συμπεριληπτικό στυλ διατροφής που ενσωματώνει πολλά φρούτα και λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως και ακόρεστα λιπαρά , ανεξάρτητα από το αν είναι επεξεργασμένα ή στην πλήρη μορφή τους.
Αναφορές
- Koven NS & Abry AW (2015) Η κλινική βάση της νευρικής ορθορεξίας: αναδυόμενες προοπτικές. Neuropsychiatr Dis Treat. 11:385–394.
- Nevin, SM & Vartanian, LR (2017) Το στίγμα της καθαρής διατροφής και της νευρικής ορθορεξίας. Journal of Eating Disorders, 5(37) doi: 10.1186/s40337-017-0168-9.
- Craig WJ (2009) Επιπτώσεις στην υγεία από τις vegan δίαιτες. The American Journal of Clinical Nutrition, 89(5), 1627S-1633S.
- Tremelling, K, et al. (2017) Νευρική ορθορεξία και συμπτώματα διατροφικής διαταραχής σε εγγεγραμμένους διαιτολόγους-διατροφολόγους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 117(10), 1612-1617.
- Weaver C, et al. (2014) Επεξεργασμένα τρόφιμα: συνεισφορές στη διατροφή. The American Journal of Clinical Nutrition (AJCN), 99(6), 1525-1542.
- Monteiro C, et al. (2010) Μια νέα ταξινόμηση τροφίμων με βάση την έκταση και τον σκοπό της επεξεργασίας τους. Cad Saude Publica, 26(11), 2039-2049.
- Floros J, et al. (2010). Σίτιση του κόσμου σήμερα και αύριο: η σημασία της επιστήμης και τεχνολογίας τροφίμων. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 9(5), 572–599
- The British Medical Journal (BMJ, 2018) Κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και κίνδυνος καρκίνου: αποτελέσματα από την προοπτική ομάδα NutriNet-Santé
- Monteiro, C, et al. (2018) Διαθεσιμότητα υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στα νοικοκυριά και παχυσαρκία σε δεκαεννέα ευρωπαϊκές χώρες. Public Health Nutrition, 21(1), 18-26.
- Monteiro, C, et al. (2016) NOVA. Το αστέρι λάμπει έντονα. World Nutrition, 7(1-3), 28-38.
