Video: https://vimeo.com/663681568
Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στην ΕΡΤ 1 και στην εκπομπή «Επτά» με τη Βάλια Πετούρη (8.1.2022)
Β. Πετούρη: Να σας ευχηθώ καλή χρονιά και θα σας ευχαριστήσω που ανοίγουμε τον κύκλο των εκπομπών του 2022 μαζί.
Ευ. Βενιζέλος: Εγώ ευχαριστώ για την πρόσκληση και εύχομαι τα καλύτερα σε όλους.
Β. Πετούρη: Κύριε Πρόεδρε, πώς προβλέπετε το πολιτικό αποτύπωμα του 2022; Θα είναι μία χρονιά δύσκολη, η οποία κληρονομεί βαριά προβλήματα από το 2021 και πρώτα από όλα το πρόβλημα της πανδημίας που δεν έχει μόνο επιπτώσεις σε ανθρώπινο επίπεδο αλλά θα δούμε στη συνέχεια και τις οικονομικές επιπτώσεις, όταν θα υποχωρήσει πια η πανδημία και θα δούμε και πώς θα τις αντιμετωπίσουμε. Έχετε και ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο σήμερα, θα τα συζητήσουμε όλα αυτά. Θέλω να ξεκινήσουμε όμως με τη μικρή εικόνα, με τη χώρα μας. Πώς κρίνετε την κατάσταση στην Ελλάδα και θέλω να σας ζητήσω να κρίνετε και τους χειρισμούς της κυβέρνησης.
Ευ. Βενιζέλος: Δεν μπορεί να αξιολογήσει κανείς την κατάσταση σε καμία χώρα του κόσμου απομονωμένα. Η ανθρωπότητα, όλες οι χώρες, και στο πλαίσιο αυτό και η Ευρωπαϊκή Ένωση που μη θεωρούμε ότι είναι το κέντρο του κόσμου, είναι μία πολύ σημαντική οντότητα αλλά δεν είναι η μεγαλύτερη ούτε η κρισιμότερη, αντιμετωπίζουν λίγο-πολύ ταυτοχρόνως τα ίδια προβλήματα.
Το 2022 θα είναι ένα έτος εξαιρετικά κρίσιμο και ενδιαφέρον διεθνοπολιτικά, γιατί όλοι οι παίκτες επανατοποθετούνται, γίνεται ένα πολύ μεγάλο συνολικό repositioning, όλοι παίρνουν μία νέα θέση στον παγκόσμιο χάρτη. Αυτό αφορά και την περιοχή μας, δεν αφορά μόνο τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών-Κίνας, Ηνωμένων Πολιτειών-Ρωσίας, Ευρώπης-Ρωσίας και ούτω καθεξής, αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο, αφορά και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αφορά τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό. Βέβαια όλα αυτά δεν είναι μία υψηλή πολιτική που ενδιαφέρεται μόνο για τα θέματα ασφάλειας και άμυνας...
Β. Πετούρη: Έχουν αντίκτυπο στη ζωή μας και στην καθημερινότητά μας.
Ευ. Βενιζέλος: …είναι άμεσα συνδεδεμένα με την ενεργειακή πολιτική, με τη λειτουργία των ενεργειακών αγορών, με την ακρίβεια στα καύσιμα, με αυτή όλη την πίεση που θα δεχθούν οι τιμές παγκοσμίως, με τη διάσπαση της εφοδιαστικής αλυσίδας που βεβαίως οφείλεται στην πανδημία, αλλά προφανώς επηρεάζεται και από λόγους πολιτικούς. Εμείς λοιπόν υφιστάμεθα εδώ, στην Ελλάδα, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης, όλη αυτή την πίεση. Πρέπει να βρούμε τη θέση μας στον παγκόσμιο χάρτη και στον περιφερειακό χάρτη και να τη διατηρήσουμε, να προστατεύσουμε τα λεγόμενα εθνικά μας συμφέροντα, δικαιώματα.
Επίσης πρέπει να διαχειριστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την πίεση της πανδημίας, όπου η αβεβαιότητα είναι πάρα πολύ μεγάλη. Παρά τα αισιόδοξα μηνύματα υπάρχει μία πίεση, που δεν ξέρουμε πώς θα εξελιχθεί. Αυτή δεν είναι μόνον υγειονομική, είναι πρωτίστως υγειονομική αλλά θα είναι και το 2022 και οικονομική. Δεν έχει προβλεφθεί ένας όγκος ενισχύσεων στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης για το 2022, αντίστοιχος με το μεγάλο όγκο των ενισχύσεων του 2020 και του 2021.
Β. Πετούρη: Αυτό είναι πρόβλημα.
Ευ. Βενιζέλος: Υπάρχει το Ταμείο Ανάκαμψης βεβαίως, υπάρχουν τα κονδύλια του μεσοπροθέσμου προϋπολογισμού της Ένωσης, το νέο ΕΣΠΑ, η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, πρωτίστως το νέο εργαλείο, που είναι αυτό που λέμε Ταμείο Ανάκαμψης, το Ταμείο Νέας Γενιάς, αλλά δεν φθάνει μόνον αυτό, διότι πρέπει να κρατήσεις και πάλι σε λειτουργία μία οικονομία, η οποία σπρώχνεται στην ύφεση για υγειονομικούς λόγους.
Β. Πετούρη: Αυτό ακριβώς ήθελα να σας ρωτήσω, κ. Πρόεδρε.
Ευ. Βενιζέλος: Άρα έχουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του 2021 με το πρόσθετο βάρος της κόπωσης, της πάρα πολύ μεγάλης δυσαρέσκειας πια που έχουν οι κοινωνίες και οι πολίτες, γιατί η ζωή τους έχει αναστατωθεί εδώ και δυόμισι περίπου χρόνια. Άρα όλα πια γίνονται πιο δύσκολα, πιο επώδυνα και ως εκ τούτου πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι ως κοινωνία και ως κράτος, ως πολιτικό σύστημα, για αυτό το 2022 που είναι γεμάτο προκλήσεις ενδιαφέρουσες και μπορούμε να το δούμε αισιόδοξα, αλλά όχι ανυποψίαστα, όχι με αφέλεια και μυωπία.
Β. Πετούρη: Όπως πάντα, κάθε νόμισμα έχει δύο πλευρές και μέσα από τις κρίσεις έχουν προκύψει και μεγάλες ευκαιρίες και μεγάλα ανοίγματα στην παγκόσμια ιστορία.
Ευ. Βενιζέλος: Καμία φορά στέκεται και όρθιο το νόμισμα ξέρετε, δεν κάθεται, δεν πέφτει, πρέπει να περιμένεις με υπομονή να δεις πού θα κάτσει.
Β. Πετούρη: Πού θα κάτσει το νόμισμα και έχει σημασία από ποια πλευρά κι εσύ το προσεγγίζεις, από ποια οπτική γωνία το προσεγγίζεις για να χαράξεις την πολιτική σου. Ας σταθούμε στο οικονομικό που το θίξαμε και θα ήθελα να σας ρωτήσω, για μία οικονομία βαθιά λαβωμένη, όπως είναι η ελληνική οικονομία, έχετε χρηματίσει και Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Αντιπρόεδρος –να μην τα λέω, είναι γνωστά αυτά– στην πιο κρίσιμη περίοδο της οικονομικής κρίσης που βίωσε η χώρα, στην πιο σημαντική μάλλον. Για μία οικονομία σαν και αυτή που πέρασε αυτή την οικονομική κρίση και σχεδόν αμέσως μετά έπεσε στην οικονομική κρίση του κορωνοϊού που τα αποτελέσματά της θα τα δούμε, θα αποτυπωθούν δυστυχώς, πόσο ικανά είναι τα κονδύλια που έχουν σχεδιασθεί, που έχουν ανακοινωθεί και αποφασιστεί μέχρι τώρα από το Ταμείο Ανάκαμψης, και αν χρειάζεται, εκτιμάτε, επιπρόσθετη βοήθεια.
Ευ. Βενιζέλος: Υπάρχουν δύο επίπεδα τα οποία δεν συγκλίνουν τόσο εύκολα. Το ένα επίπεδο είναι αυτό στο οποίο αναφερθήκαμε, των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, της μεγάλης ευκαιρίας, των περίπου 70 δισεκατομμυρίων για τα επόμενα έξι-επτά χρόνια για τη χώρα μας, αλλά αυτό αφορά επενδύσεις, αφορά σε πολύ μεγάλο βαθμό δημόσιες επενδύσεις και ιδιωτικές επενδύσεις μεγάλες κατά τεκμήριο. Βεβαίως πάντα υπάρχει πρόσβαση και στις μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις, πιο περιορισμένη, αλλά δεν είναι αυτό το επίπεδο που απασχολεί τον πολίτη. Τον πολίτη τον απασχολεί η ακρίβεια, η ακρίβεια όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά σε όλα τα προϊόντα τα οποία επηρεάζονται από την αλλαγή αυτή στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Τον ενδιαφέρει η επιχείρησή του να αναπληρώσει τις ζημίες από την πανδημία…
Β. Πετούρη: Εδώ είναι ένα μεγάλο θέμα.
Ευ. Βενιζέλος: …από τον ενδεχόμενο περιορισμό της δραστηριότητας μίας επιχείρησης. Ο εργαζόμενος πρέπει να διαφυλάξει τη θέση εργασίας που έχει και τις αποδοχές του. Ο συνταξιούχος πάντα ζει σε ένα καθεστώς ανασφάλειας, γιατί έτσι είναι και η νοοτροπία, όπως εξελίσσεται, των ανθρώπων οι οποίοι είναι εξαρτημένοι από το κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα σε πολλές χώρες του κόσμου. Βεβαίως όλα αυτά τα ζητήματα που είναι η καθημερινή πλευρά της οικονομίας, η πλευρά του απλού ανθρώπου, υπερκαλύπτουν την εντύπωση –την δικαιολογημένη εντύπωση– ότι έχουμε μία πολύ μεγάλη ευκαιρία εκτίναξης αναπτυξιακής. Πρέπει να δούμε πώς θα κινηθεί ο πληθωρισμός, αυτό τι επίπτωση θα έχει στις μεγάλες επιλογές, που κάνουν οι κεντρικές τράπεζες, σε εμάς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. Πρέπει να δούμε τι θα γίνει με τα επιτόκια, πρέπει να δούμε εάν θα υπάρχει όχι απλά και μόνο ρευστότητα και δυνατότητα δανεισμού από τις τράπεζες, αλλά και ζήτηση δανεισμού από την αγορά, γιατί υπάρχει μία επιφυλακτικότητα όταν υπάρχει αβεβαιότητα και μάλιστα αβεβαιότητα η οποία οφείλεται σε υγειονομικούς ή διεθνείς λόγους.
Ως εκ τούτου πρέπει να προσπαθούμε πάντα να συνδέσουμε τους φόβους και το αφήγημα του μακροοικονομικού επιπέδου, της ανάπτυξης και όλων αυτών των δυνατοτήτων που υπάρχουν με το επίπεδο της καθημερινότητας του πολίτη και της αγωνίας του. Νομίζω ότι το δεύτερο είναι το καθοριστικό από κάθε άποψη, γιατί εκεί κρίνεται σε τελευταία ανάλυση και η διάθεση κατανάλωσης, εκεί κρίνεται σε τελευταία ανάλυση και το πώς θα κινηθεί η πορεία του εάν θα έχουμε…
Β. Πετούρη: Η πραγματική οικονομία.
Ευ. Βενιζέλος: …αναπλήρωση της ύφεσης που ζήσαμε τα προηγούμενα δύο χρόνια λόγω της πανδημίας.
Β. Πετούρη: Κύριε Πρόεδρε, οι επιπτώσεις στην οικονομική κατάσταση μίας χώρας δεν έχουν να κάνουν μόνο με τις συνέπειες της πανδημίας, έχουν να κάνουν και με μεγάλες προκλήσεις, όπως τις χαρακτηρίσατε, του 2022 στην Ευρώπη και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την αλλαγή ουσιαστικά των συνόρων, με αφορμή και τις εξελίξεις στην Ουκρανία. Στο σημείο αυτό η Ελλάδα πώς θα μπορούσε μέσα από την εξωτερική της πολιτική να επωφεληθεί και οικονομικά;
Ευ. Βενιζέλος: Πριν επωφεληθούμε οικονομικά πρέπει να προστατεύσουμε τα θεμελιώδη, να δούμε πώς τοποθετούμαστε μέσα στο συσχετισμό από πλευράς εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και άμυνας. Η Ελλάδα δεν είναι παρατηρητής, είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, είναι στρατηγικός εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ανήκει στη Δύση, εάν δεχθούμε ότι υπάρχει η Δύση ως στρατηγική οντότητα. Άρα τώρα παρακολουθούμε πώς θα εξελιχθεί ο διάλογος Ηνωμένων Πολιτειών-Ρωσίας με αφορμή την Ουκρανία, πώς θα εξελιχθεί στη συνέχεια, σε λίγες ημέρες, η συνάντηση ΝΑΤΟ - Ρωσίας, η Ελλάδα είναι κράτος μέλος του ΝΑΤΟ παλαιό από το 1952, μαζί με την Τουρκία εντάχθηκε τότε, μην το ξεχνάμε αυτό, μην ξεχνάμε ότι και η Τουρκία είναι κράτος μέλος του ΝΑΤΟ παρά τον εξαιρετισμό της και την ιδιομορφία που θέλει να προβάλει. Βεβαίως πρέπει να δούμε πώς αυτό όλο επηρεάζει όχι μόνο τις περιοχές και τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, αλλά και τα Βαλκάνια, γιατί και στα Βαλκάνια έχουμε μία, θα έλεγα, καθολική αναστάτωση, όλα είναι επάνω στο τραπέζι ξανά στη γειτονιά μας.
Β. Πετούρη: Και πάλι, ναι.
Ευ. Βενιζέλος: Βέβαια, όπως είχα την ευκαιρία να πω σε μία ανάλυσή μου που δημοσιεύτηκε πριν λίγες ημέρες- όχι αυτή που αναφέρατε στο Liberal για το ευρώ, αλλά στην «Καθημερινή της Κυριακής» για τα Ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό- υπάρχει πάντα ο κίνδυνος τα δικά μας εθνικά θέματα να αποκτήσουν έναν παρακολουθηματικό χαρακτήρα, δηλαδή να υποταχθούν σε ευρύτερες εξελίξεις και ευρύτερους συσχετισμούς που δεν τους ελέγχουμε εμείς, δηλαδή στη σχέση Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.
Β. Πετούρη: Δηλαδή έξω από τους εθνικούς στόχους.
Ευ. Βενιζέλος: Η Ρωσία είναι πάρα πολύ κρίσιμη για το βαθμό αυτονομίας που διεκδικεί η Τουρκία γιατί υπάρχει αυτή η περίεργη σχέση φιλίας - έχθρας Ρωσίας - Τουρκίας σε όλα τα μέτωπα. Φυσικά η Δύση θέλει μία Ρωσία κοντά της ή έστω ουδέτερη στη μεγάλη οικουμενική αντιπαράθεση με την Κίνα. Αυτό όλο, όσο και εάν φαίνεται μακρινό, είναι πάρα πολύ κοντινό, επηρεάζει τη Μεσόγειο, επηρεάζει τα Βαλκάνια, επηρεάζει τον ρόλο που παίζει η Ελλάδα, αλλά και τον ρόλο που παίζει η Τουρκία, στρατιωτικούς συσχετισμούς, συσχετισμούς εξοπλισμών. Άρα πρέπει να αποφύγουμε να καταστούν τα δικά μας θέματα απλά παρακολουθήματα του γενικότερου σκηνικού, γιατί εκεί βέβαια θα ζήσουμε ό,τι ζήσαμε τη μακρά περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, όπου οι περιφερειακές εκκρεμότητες θα έλεγα ότι ακολουθούσαν το ρυθμό του παγκόσμιου διπολισμού.
Β. Πετούρη: Να ευχηθούμε ότι αυτό δεν θα συμβεί. Μπορούμε να μιλήσουμε επί μακρόν για το θέμα, διότι είναι πάρα πολύ σημαντικό, όμως ο τηλεοπτικός χρόνος μας πιέζει. Όταν θα ανακάμψουμε από την πανδημία και θα ανακάμψει και η οικονομία, αλλά όχι τότε, δεν θα δώσουμε τότε το ραντεβού μας, όταν ανακάμψουμε από την πανδημία θα έρθετε εδώ στο studio να κάνουμε μία γενικότερη και πιο αναλυτική συζήτηση.
Ευ. Βενιζέλος: Ευχαρίστως.
Β. Πετούρη: Θέλω να πάμε τώρα στις υγειονομικές επιπτώσεις της πανδημίας τις οποίες βιώνουμε αυτή τη στιγμή, είμαστε στην καρδιά της και θέλω να σας ρωτήσω εάν εκτιμάτε ότι σωστά ανοίγουν τα σχολεία τη Δευτέρα.
Ευ. Βενιζέλος: Για να είμαι ειλικρινής, δεν έχω αντιληφθεί ποια είναι η καθαρή επιστημονική πρόταση που διατυπώθηκε από την Επιτροπή των Εμπειρογνωμόνων. Σε τελική ανάλυση, αυτό που ξέρουμε εμείς είναι η απόφαση της πολιτείας. Η πολιτεία, λοιπόν, αναλαμβάνει την ευθύνη να ανοίξει τα σχολεία. Σε επίπεδο Πανεπιστημίων διαπιστώνω από την εμπειρία μου ως Καθηγητής και βλέποντας πώς λειτουργούν οι πρυτανικές αρχές υπό πίεση, δεν είναι εύκολο να οργανώσεις μαθήματα διά ζώσης και εξετάσεις διά ζώσης, γιατί στις ηλικίες αυτές των παιδιών, από 18 έως 24, έχουμε πάρα πολύ μεγάλο αριθμό κρουσμάτων. Στα παιδιά της σχολικής ηλικίας, η οποία σχολική ηλικία είναι 12 έτη, είναι 14 έτη στην πραγματικότητα, είναι άλλο το Νηπιαγωγείο και άλλο το Λύκειο από πλευράς υγειονομικής, είναι άλλο να έχεις ένα παιδί το οποίο μόλις έπαψε να είναι στη νηπιακή του ηλικία ή είναι ακόμα νήπιο ιατρικά, και έναν έφηβο ή μετα-έφηβο.
Ως εκ τούτου, ελπίζω να λειτουργήσει το σύστημα, θα ήμουν πάρα πολύ προσεκτικός και πάρα πολύ επιφυλακτικός, θέλω να ευχηθώ το καλύτερο, αλλά βεβαίως πρέπει να δούμε πώς θα λειτουργήσει στην πράξη, εάν θα καταστεί εφικτό πράγματι να μείνουν τις επόμενες εβδομάδες ανοικτά σε μεγάλο ποσοστό τα σχολεία ή εάν πρέπει να προσαρμοστούμε. Γενικά δεν πρέπει να εκνευριζόμαστε και να θυμώνουμε - αναφέρομαι στη πολιτεία, αναφέρομαι στους ασκούντες την εξουσία - όταν οι εξελίξεις οι υγειονομικές, οι οποίες είναι απρόβλεπτες, οι οποίες είναι οικουμενικές, ανατρέπουν το σχεδιασμό ή μας αναγκάζουν να προσαρμοζόμαστε. Πρέπει να είμαστε διορατικοί, γρήγοροι, ευέλικτοι, για να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα με τη μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα στην πράξη, διότι ένα σχέδιο είναι πάντα ένα σχέδιο, εάν δεν εφαρμοστεί, δεν δοκιμάζεται στην πράξη. Άρα εύχομαι το καλύτερο, θέλω να ελπίζω ότι οι εκπαιδευτικοί μας λειτουργοί θα αντιδράσουν με τη συνέπεια, την κοινωνική ευθύνη που απαιτείται, και οι οικογένειες όλες, διότι το κάθε παιδάκι ή το κάθε μεγαλύτερο παιδί, ο κάθε νέος έχει από πίσω μία οικογένεια με πολλές γενιές, με διαφορετικές υγειονομικές ευαισθησίες, γονείς παππούδες, γιαγιάδες. Άρα πρέπει να δούμε όλο αυτό το κύκλωμα το οποίο επηρεάζεται με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα.
Δεν θέλω να παριστάνω τον ειδικό, διότι κανείς μας, πλην των πραγματικών ειδικών δεν δικαιούται να μιλά ως τέτοιος. Παρακολουθώ, στηρίζω μία κοινωνική προσπάθεια που πρέπει να μας βρει ενωμένους και υπεύθυνους, στηρίζω μία προσπάθεια η οποία γίνεται από κάθε άνθρωπο καλής πρόθεσης, από κάθε άνθρωπο που νιώθει την κοινωνική του ευθύνη και επαφίεμαι ακριβώς στην ευθύνη όλων των πολιτών.
Β. Πετούρη: Κύριε Πρόεδρε, επάνω στην πανδημία η οποία έχει διαρκέσει ουσιαστικά δυόμιση χρόνια, έχει δημιουργηθεί μία έντονη πολιτική αντιπαράθεση, παρά το γεγονός ότι η πανδημία είναι παγκόσμια, υπάρχει η άποψη από την αντιπολίτευση ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε λειτουργήσει εντελώς διαφορετικά. Εσείς πιστεύετε ότι υπάρχουν σημαντικά πράγματα που δεν έκανε η κυβέρνηση και εάν τα είχε κάνει η εικόνα της Ελλάδας θα ήταν καλύτερη αυτή τη στιγμή μέσα στη μεγάλη εικόνα;
Ευ. Βενιζέλος: Ίσως υπήρξε μία επανάπαυση λόγω της επιτυχούς διαχείρισης της πρώτης φάσης της κρίσης το 2020. Στη συνέχεια αυτό μπορεί να προκάλεσε ορισμένες αμηχανίες ή ορισμένες επιβραδύνσεις. Εν πάση περιπτώσει, δεν είναι η στιγμή τώρα να κάνουμε το συλλογικό απολογισμό και την αποτίμηση. Ακόμα και ένας άνθρωπος όταν πεθαίνει πρέπει να νιώθουμε συγκλονισμένοι και να δούμε τι μπορούμε να βελτιώσουμε, δεν πρέπει να πάθουμε έναν κοινωνικό και υγειονομικό μιθριδατισμό, δηλαδή να δηλητηριαστούμε σταγόνα-σταγόνα, να χαλαρώσουν τα ανακλαστικά μας. Όταν έχεις 60, 70, 80, 100 θανάτους την ημέρα, δεν έχουν σημασία τα συγκριτικά στατιστικά δεδομένα, είναι αυτό καθαυτό ένα συγκλονιστικό γεγονός και αυτό πρέπει πάντα να μας απασχολεί, να είναι το πρώτο μας ζήτημα.
Όμως δεν θα έπρεπε σε καμία περίπτωση, όχι τώρα από την αρχή της πανδημίας, το ζήτημα αυτό να γίνει ζήτημα κομματικής αντιπαράθεσης και μάλιστα μικροκομματικής αντιπαράθεσης, κλασικού, συμβατικού χαρακτήρα. Και η κυβέρνηση θα έπρεπε να έχει φροντίσει να διαμορφώσει ένα πλαίσιο διαδικαστικό άμεσης επαφής με την αντιπολίτευση και συμμετοχής της αντιπολίτευσης σε μία πανεθνική προσπάθεια, και τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα έπρεπε να είναι όσο γίνεται πιο γενναιόδωρα και υπεύθυνα σε οτιδήποτε λένε και προτείνουν.
Αυτό δεν το έχουμε πετύχει, υπάρχουν πάρα πολλά θα έλεγα παραδοσιακά και συμβατικά στοιχεία και στη δική μας πολιτική ζωή, αλλά το ίδιο συμβαίνει και αλλού, στις Ηνωμένες Πολιτείες για παράδειγμα, όπου υπάρχουν πάμπολλα αρχαϊκά στοιχεία που αμφισβητούν τη δημοκρατία αυτή καθαυτήν. Αλλά και σε εμάς δεν είναι δυνατόν υπό συνθήκες πανδημίας ή μπροστά στις νέες προκλήσεις, αυτές για τις οποίες μιλήσαμε, οι αντιδράσεις μας οι πολιτικές να είναι οι κλασικές αντιδράσεις, οι στερεότυπες αντιδράσεις που ξέρουμε. Δεν νομίζω ότι μπορούμε να κερδίσουμε έτσι την πρόκληση της Ιστορίας και του μέλλοντος, πρέπει να είμαστε πιο ευέλικτοι, πιο πρωτότυποι και στις πολιτικές μας συμπεριφορές και πάντα πιο γενναιόδωροι και πιο ειλικρινείς.
Β. Πετούρη: Κύριε Πρόεδρε, έχουμε μπει πια στη συζήτηση των πολιτικών εξελίξεων, το Κίνημα Αλλαγής βρέθηκε στις πρώτες γραμμές της επικαιρότητας το 2021, εξαιτίας καταρχάς της αιφνιδιαστικής απώλειας της Φώφης Γεννηματά, μετά είχαμε την εκλογή του νέου Προέδρου, είδαμε πραγματικά ότι τα βλέμματα στράφηκαν προς το Κίνημα Αλλαγής. Θα ήθελα να παρακολουθήσουμε το video που έχει ετοιμασθεί, πάρα πολύ σύντομα, με τις τελευταίες εξελίξεις στο θέμα αυτό και αμέσως μετά να συνδεθούμε και με τον Τάσο Οικονόμου, όπου να δούμε στο Facebook Event τι λένε οι πολίτες και τι ερωτήσεις σας έχουν απευθύνει επάνω στο θέμα αυτό.
***
Β. Πετούρη: Κύριε Πρόεδρε, θέλω να σας ρωτήσω εάν εκτιμάτε ότι η εκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη δίνει ένα νέο αέρα σε αυτό το χώρο.
Ευ. Βενιζέλος: Κάθε εκλογή ενός νέου πολιτικού ηγέτη είναι μία ευκαιρία, μία πρόκληση, προκαλεί ενδιαφέρον. Νομίζω ότι όλοι έχουν δείξει προσοχή στο τι συμβαίνει στο χώρο αυτό της Δημοκρατικής Παράταξης, του ΠΑΣΟΚ, του ΚΙΝΑΛ, ανάλογα με τις οργανωτικές του εκδοχές.
Β. Πετούρη: Μάλλον ΠΑΣΟΚ θα το λέμε πάλι.
Ευ. Βενιζέλος: Ως εκ τούτου, υπάρχει μία στιγμή, υπάρχει ένα momentum το οποίο πρέπει να αξιοποιηθεί με το καλύτερο δυνατό τρόπο. Θέλω βέβαια να διευκρινίσω, κ. Πετούρη, ότι ο δικός μου ρόλος δεν είναι να μιλώ στο όνομα του κόμματος ή οποιασδήποτε κομματικής σκοπιμότητας, αντιλαμβάνομαι τον ρόλο μου ως ένα ρόλο ευρύτερο. Δεν θα διστάσω, λοιπόν, να είμαι θετικός για οτιδήποτε συμβαίνει σε όλο το πολιτικό φάσμα και επικριτικός για οτιδήποτε συμβαίνει σε όλο το πολιτικό φάσμα.
Β. Πετούρη: Αυτό σημαίνει και στο Κίνημα Αλλαγής, αυτό υπογραμμίζετε.
Ευ. Βενιζέλος: Θα μου επιτρέψετε να κρατώ πάντα την οπτική γωνία της κοινωνίας των πολιτών και την οπτική γωνία του εθνικού συμφέροντος, όπως την αντιλαμβάνεται ο καθένας. Στην προκειμένη περίπτωση εμένα έχετε συνομιλητή, τη δική μου άποψη σας λέω, δεν εκφράζω καμία ευρύτερη άποψη παρά μόνο την άποψη όσων τυχαίνει να συμφωνούν μαζί μου.
Άρα δεν απεμπολώ την ιδιότητά μου φυσικά του πρώην Προέδρου του ΠΑΣΟΚ και εύχομαι και θέλω το καλύτερο για το χώρο αυτό, να διεκδικήσει και να πετύχει αυτό που του αναλογεί προκειμένου να διασφαλισθούν και οι δημοκρατικές ισορροπίες και οι ισορροπίες της πολιτικής συμμετοχής και τη πολιτικής αντιπροσώπευσης. Χαίρομαι γιατί βλέπω και σημαντικά δείγματα θετικά, την καμπάνια για τον εμβολιασμό, την καμπάνια που απευθύνεται κυρίως στους νέους ανθρώπους και τους προτρέπει να εμβολιασθούν. Αυτό είναι μία συμβολή του ΚΙΝΑΛ και της νέας του ηγεσίας σε μία προσπάθεια που θα έπρεπε να είναι πραγματικά καθολική, πανεθνική και υπεύθυνη.
Β. Πετούρη: Κύριε Πρόεδρε, πριν δώσω το λόγο στον Τάσο Οικονόμου να μας μεταφέρει τις ερωτήσεις των τηλεθεατών και όχι μόνο, γιατί είναι ένα Facebook event αυτό, η συζήτηση που έχουμε ανοίξει είναι ευρύτερη, θέλω να σας ρωτήσω εάν εσείς θα βλέπατε την επιστροφή σας σε αυτόν τον πολιτικό χώρο με ένα διακριτό ρόλο.
Ευ. Βενιζέλος: Σας είπα προηγουμένως ποιος είναι ο ρόλος μου. Ο ρόλος μου, όπως έχω πει πολλές φορές τους τελευταίους μήνες, κινείται στη σφαίρα της μεταπολιτικής. Είναι μία σφαίρα πολύ ενδιαφέρουσα, είναι έντονα πολιτική, αλλά δεν υπηρετεί καμία κομματική σκοπιμότητα και καμία υστεροβουλία. Προσπαθώ να ξεφύγω από αυτά που έχουμε συνηθίσει και κυρίως από τα φράγματα που υπάρχουν στο να μιλάμε με όσο γίνεται μεγαλύτερη ευθύτητα και ειλικρίνεια, διότι πρέπει να διδασκόμαστε από τα 12 χρόνια κρίσης. Γιατί έχουμε ζήσει 12 χρόνια από κρίση σε κρίση και νομίζω ότι πρέπει να επαναξιολογήσουμε εις βάθος, αναστοχαστικά, όλη μας τη σύγχρονη Ιστορία, όλη την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Άλλωστε εγώ έπαψα να έχω έναν ενεργό ρόλο στο ΠΑΣΟΚ, όχι με δική μου πρωτοβουλία, αλλά επειδή η αείμνηστη Φώφη Γεννηματά έκανε μία επιλογή τον Ιούνιο του 2019 να μη θελήσει τη δική μου συμμετοχή. Θα έλεγα ότι η εκτίμηση που έγινε τότε ήταν ότι μάλλον θα ωφελούσε το ΠΑΣΟΚ η μη συμμετοχή μου στα ψηφοδέλτια, το αποδέχθηκα, νομίζω ότι…
Β. Πετούρη: Για αυτό και σας ρωτώ τώρα με αφορμή την αλλαγή της ηγεσίας, αλλά καταλαβαίνω από την απάντησή σας ότι είστε σε άλλο πια πολιτικό επίπεδο, αυτό καταλαβαίνω.
Ευ. Βενιζέλος: Τι θα μπορούσε να με απασχολεί εμένα, να είμαι μέλος της Βουλής ή να είμαι υποψήφιος ενός κόμματος; Νομίζω ότι οι προτεραιότητές μου είναι τέτοιες που είναι βαθύτατα πολιτικές, αλλά βεβαίως αφορούν την ουσία των θεμάτων, τα επείγοντα θέματα, τα κρίσιμα θέματα, τα υπαρξιακού χαρακτήρα θέματα και όχι πολιτευτικού χαρακτήρα λειτουργίες.
Β. Πετούρη: Είστε σαφής.
Ευ. Βενιζέλος: Κυρία Πετούρη, δεν είμαι ένας παλιός πολιτευτής, είμαι ένας ενεργός πολίτης που κινείται στο πεδίο της δημοκρατίας και του δημοσίου βίου, αλλά με μία οπτική γωνία η οποία κοιτάζει προς το μέλλον, για αυτό μιλώ για μία μεταπολιτική.
Β. Πετούρη: Μάλιστα, είστε σαφής, είναι σαφές αυτό που λέτε. Τάσο, ο χρόνος μας πιέζει πάρα πολύ, οπότε θα σε παρακαλέσω να μεταφέρεις σύντομα τις ερωτήσεις για να τις απαντήσει συνολικά ο Πρόεδρος.
Τ. Οικονόμου: Θα προσπαθήσω να συνοψίσω, αν και οι πολίτες ζητούν αυτό για το οποίο μίλησε ο κ. Βενιζέλος, σαφήνεια και ειλικρίνεια, και στις ερωτήσεις τους δεν μασούν τα λόγια τους. Μία ερώτηση και γενικότερα μία ομάδα ερωτήσεων σε σχέση με το Γιώργο Παπανδρέου είναι, πώς κρίνετε τη συμμετοχή του στην εκλογική διαδικασία του ΚΙΝΑΛ; Τι ψήφισε ο ίδιος ο κ. Βενιζέλος στο δεύτερο γύρο των εκλογών; Και μία ερώτηση ακόμα, η οποία πραγματικά είναι σημαντική, γιατί αναφέρθηκε και σε αυτό ο κ. Βενιζέλος, έχουμε, παρουσιάζεται το φαινόμενο σε περιόδους κρίσης που ανεβαίνει, την άνοδο του εξτρεμισμού. Είδαμε την άνοδο της Χρυσής Αυγής, τώρα βλέπουμε το φαινόμενο με τους θεματοφύλακες του Συντάγματος, ποιος πιστεύει ο κ. Βενιζέλος ότι είναι ο λόγος που αυτά τα φαινόμενα εξτρεμισμού θεριεύουν σε περιόδους κρίσης.
Β. Πετούρη: Ωραία, μία σύντομη, αν μπορεί να είναι τώρα σύντομη η απάντηση με όλα αυτά τα θέματα που έχουν ανοίξει, γιατί πρέπει να περάσουμε και στην κα. Μακρή.
Ευ. Βενιζέλος: Θα μου επιτρέψετε να μην κάνω κανένα σχόλιο για την υποψηφιότητα του Γιώργου Παπανδρέου, θέλησε να είναι υποψήφιος, κρίθηκε από το εκλογικό σώμα των εσωτερικών εκλογών, το αποτέλεσμα είναι γνωστό, νομίζω και ο ίδιος θα βγάλει τα συμπεράσματά του, ως εκ τούτου ας κοιτάξουμε προς το μέλλον. Το τι ψήφισα στις εκλογές δεν είναι σωστό να το πω, ο καθένας μπορεί να εικάσει ποια ήταν η επιλογή μου, πάντως η συμμετοχή μου…
Β. Πετούρη: Εάν παρακολουθήσει κανείς προσεκτικά την πορεία σας, ίσως μπορεί και να το εικάσει με ασφάλεια θα έλεγα.
Ευ. Βενιζέλος: Μπορεί να το εικάσει, νομίζω δεν είναι δύσκολο το ερώτημα αυτό, αλλά από την άλλη μεριά η συμμετοχή μου δεν ήταν μία συμμετοχή υπέρ κάποιου προσώπου, τι αξία έχει μία ψήφος άλλωστε για οποιοδήποτε από τα πρόσωπα αυτά;
Β. Πετούρη: Δεν μιλήσατε άλλωστε καθόλου, δεν μιλήσατε όλο αυτό το διάστημα.
Ευ. Βενιζέλος: Η συμμετοχή μου ήταν μία στήριξη στη διαδικασία και μία εκδήλωση σεβασμού στους ανθρώπους της ευρύτερης Δημοκρατικής Παράταξης, του Κέντρου, της Κεντροαριστεράς, της προοδευτικής αντίληψης που κάθε φορά αναζητούν μία ευκαιρία, μία δυνατότητα, κάτι που να τους εμπνεύσει και να τους δώσει τη δυνατότητα να εκπροσωπηθούν πολιτικά και ήθελα και εγώ να μετάσχω σε αυτήν την κοινή, ας το πούμε έτσι, εκδήλωση, η οποία απέδωσε τον καρπό που ξέρετε με την εκλογή του κυρίου Ανδρουλάκη, στον οποίον ευχήθηκα τα καλύτερα. Και κυρίως του ευχήθηκα να ερμηνεύσει σωστά το αποτέλεσμα και να κινείται έχοντας υπόψη του ότι, ως αρχηγός ενός κόμματος, επικοινωνεί εκ των πραγμάτων με την ιστορία. Διότι η πολιτική γράφει την ιστορία καθημερινά, ιστορία σημαίνει και πάρα πολύ σωστή αξιολόγηση εις βάθος, απροκατάληπτη αυτού που έχει συμβεί, του παρελθόντος. Όχι πως μπορούμε να αποφύγουμε επαναλήψεις προβλημάτων και κύκλους ιστορικούς, αλλά, εν πάση περιπτώσει, καλό είναι να έχουμε μία καθαρή σχέση με την Ιστορία, να την αντιλαμβανόμαστε, να την τιμούμε εκεί που πρέπει, γιατί έτσι προσεγγίζουμε και το μέλλον.
Β. Πετούρη: Σωστό.
Ευ. Βενιζέλος: Αυτό έχει να κάνει με πολλά πράγματα, ένα από αυτά είναι η ένταξη στο ευρώ, ένα άλλο είναι ο μεγάλος αγώνας να μείνει η Ελλάδα όρθια, να μείνει η δημοκρατία όρθια, να μείνουμε μέσα στην Ευρώπη και μέσα στο δυτικό κόσμο, και νομίζω ότι σε αυτό έχουμε πετύχει εν τέλει, γιατί όλοι ήρθαν στην δική μας πολιτική.
Β. Πετούρη: Με αυτό θα ήθελα να σας ευχαριστήσω. Την ερώτηση για τα εξτρεμιστικά κινήματα θα την απαντήσουμε όταν θα έρθετε εδώ στο studio.
Ευ. Βενιζέλος: Είχα την ευκαιρία πάντως να δημοσιεύσω ένα κείμενο για αυτό το φαινόμενο, το προκλητικό, των λεγόμενων θεματοφυλάκων. Η επίκληση του Συντάγματος από τους εχθρούς του Συντάγματος, δεν μπορεί να γίνει ανεκτή.
Β. Πετούρη: Μάλιστα. Όπως πάντα συμπυκνωμένος ο λόγος και…
Ευ. Βενιζέλος: Το άρθρο 120 του Συντάγματος, το δικαίωμα αντίστασης παρέχεται σε αυτούς που πιστεύουν στο Σύνταγμα και στη Δημοκρατία και στρέφεται εναντίον των εχθρών του Συντάγματος που παραπειστικά το επικαλούνται.
Β. Πετούρη: Κύριε Πρόεδρε, σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Να ανανεώσουμε το ραντεβού μας ελπίζω σύντομα, εντός της σεζόν.
Ευ. Βενιζέλος: Εγώ ευχαριστώ. Καλή συνέχεια και καλή χρονιά.-
https://evenizelos.gr/mme/
Σάββατο 8 Ιανουαρίου 2022
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου για το liberal.gr
Δικαιώθηκε η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη;
Από τα είκοσι χρόνια της κυκλοφορίας του ευρώ σε φυσική μορφή και της ένταξης της Ελλάδας στην Ευρωζώνη (1.1.2002 ), τα δέκα συμπίπτουν με την οικονομική κρίση και την κρίση της πανδημίας η οικονομική παράμετρος της οποίας είναι απολύτως συνυφασμένη με την υγειονομική. Μπορούμε συνεπώς να πούμε ότι η Ελλάδα συμπληρώνει είκοσι χρόνια συμμετοχής στη νομισματική ένωση και δέκα χρόνια λειτουργίας της ως εργαστηρίου στο οποίο δοκιμάστηκε η ικανότητα της Ευρωζώνης να διαχειρίζεται κρίσεις και να προσαρμόζει τους κανόνες οικονομικής διακυβέρνησής της με τρόπο αδιανόητο για την αρχική «νομική» περιγραφή του όλου εγχειρήματος. Αν δεν υπήρχε η - ελληνική κυρίως- κρίση χρέους της περιόδου 2009-2018, η Ε.Ε. και ιδίως η Ευρωζώνη δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει γρήγορα, ευέλικτα και δυναμικά την οικονομική διάσταση της πανδημικής κρίσης.
Το αναδρομικό ερώτημα αν ήταν σωστή επιλογή η ένταξη της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ το 2002, υπερκαλύπτεται από την προφανή απάντηση στο ερώτημα αν ήταν σωστή η επιλογή να παραμείνει η χώρα στο ευρώ ( και κατά μείζονα λόγο στους κόλπους της ΕΕ ) μετά την έκρηξη, το 2009, της κρίσης χρέους, ελλείμματος και ανταγωνιστικότητας που επωαζόταν επί δεκαετίες: πριν και μετά την ένταξη στην Ευρωζώνη. Η δεύτερη αυτή επιλογή ήταν όχι μόνο σωστή αλλά τελικά και ευρύτατης πολιτικής στήριξης. Πολύ ευρύτερης από τη στήριξη που είχε η επιλογή της ένταξης στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες την περίοδο 1975-1979 από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ακόμη και η επιλογή της συμμετοχής στη ζώνη του ευρώ που έγινε την περίοδο 1993-2002 αρχικά από τον Ανδρέα Παπανδρέου και οριστικά από τον Κώστα Σημίτη.
Η περίοδος πάντως της οικονομικής κρίσης έδειξε ότι αν η Ελλάδα δεν εντασσόταν στη ζώνη του ευρώ πρακτικά από τη συγκρότησή της, σε συνδυασμό με την ένταξη της Ιταλίας η συμμετοχή της οποίας ήταν αναγκαία για την υπόσταση της νομισματικής ένωσης, η μεταγενέστερη ένταξή της θα ήταν από πολύ δύσκολη έως αδύνατη. Όπως επίσης έδειξε η ίδια περίοδος, η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη της δημιούργησε την εσφαλμένη, σε μεγάλο βαθμό, αίσθηση ότι η νομισματική ένωση λειτουργεί και ως «αυτόματος» θώρακας κατά των χρηματοοικονομικών και των δημοσιονομικών κρίσεων. Δυστυχώς η Ευρωζώνη είχε, από την άλλη μεριά, την εσφαλμένη αίσθηση ότι όλα θα λειτουργούν εσαεί «υπό φυσιολογικές συνθήκες θερμοκρασίας και πιέσεως» και στο δημοσιονομικό και στο χρηματοοικονομικό πεδίο. Ούτε το ένα ούτε το άλλο όμως αλήθευε. Η Ευρωζώνη λειτούργησε εντέλει με τιμωρητική και «παιδαγωγική» αλληλεγγύη απέναντι στα κράτη μέλη της που έπεσαν στη δίνη της κρίσης και αυτά τα κράτη μέλη (κυρίως η Ελλάδα) κατέβαλαν το βαρύ τίμημα των μέτρων λιτότητας, της σωρευτικής ύφεσης, της πολύ υψηλής ανεργίας, της λεγόμενης εσωτερικής υποτίμησης, της δοκιμασίας της κοινωνικής συνοχής και των δημοκρατικών αντοχών.
Η υποθετική Ιστορία και μάλιστα η οικονομική δεν διαθέτει επιστημονικά εχέγγυα, μπορούμε όμως να πούμε με επαρκή βεβαιότητα ότι εκτός Ευρωζώνης η Ελλάδα, εφόσον επικρατούσε (όπως είναι σφόδρα πιθανό) η ίδια «διαρθρωτική» έλλειψη επίγνωσης και αντικυκλικής προνοητικότητας, θα κατέληγε και πάλι σε κρίση χρέους, ελλείμματος και ανταγωνιστικότητας. Και μόνο η δυναμική του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος από τη Μεταπολίτευση μέχρι την έκρηξη της κρίσης αρκεί για την τεκμηρίωση αυτής της υπόθεσης. Μια Ελλάδα εκτός ευρώ θα διέθετε βεβαίως τις ευχέρειες της νομισματικής χρηματοδότησης και της πολλαπλής υποτίμησης του εθνικού της νομίσματος. Δεν θα είχε όμως τη δανειακή στήριξη των εταίρων της στην Ευρωζώνη, ούτε τη δυνατότητα μιας κολοσσιαίας και ουσιαστικά «αναίμακτης» αναδιάρθρωσης του δημοσίου χρέους της. Θα προσέτρεχε στην ανεπαρκή στήριξη του ΔΝΤ, θα ένιωθε, μέσα στη μοναξιά της, τη σκληρότητα των αγορών και η όποια επέμβαση στο δημόσιο χρέος της θα οδηγούσε πιθανότατα σε νομικά, χρηματοοικονομικά και εντέλει κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα τύπου Αργεντινής. Από πλευράς συνθηκών ζωής, αγοραστικής δύναμης, κοινωνικής συνοχής και λειτουργίας του πολιτεύματος οι επιπτώσεις θα ήσαν μακράν χειρότερες από αυτές που βίωσε η χώρα. Η βίαιη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος θα δημιουργούσε μια δυναμική ανάκαμψης, από μια όμως δραματικά χαμηλή αφετηρία και σε ένα πλαίσιο που δεν θα μπορούσε να περιγραφεί ως ομαλό και δυτικοευρωπαϊκό.
Άλλωστε ο κοινός παρονομαστής των αποφάσεων για ένταξη στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες το 1975-1979, για ένταξη στην Ευρωζώνη το 1993-2002 και για παραμονή στο ευρώ το 2010-2015, είναι ακριβώς το γεγονός ότι πρόκειται για πολιτικές αποφάσεις. Κάποιοι πλήρωσαν βαρύ κόστος, ιδίως την περίοδο της κρίσης, γιατί έλαβαν και υπηρέτησαν την απόφαση αυτή. Ακόμη όμως και η αναγκαστική στροφή του ΣΥΡΙΖΑ μετά το δημοψήφισμα και την υπαρξιακή διακινδύνευση στην οποία εκτέθηκε η χώρα, ήταν μια «πολιτική απόφαση».
Η συγκρότηση της Ευρωζώνης δεν είναι ένα ακόμη βήμα στη διαδρομή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η εισαγωγή του ευρώ και η αντικατάσταση των εθνικών νομισμάτων δεν συνιστά απλώς τη μεταφορά της νομισματικής πολιτικής από την (πρωτογενή) αρμοδιότητα των κρατών μελών στη (δοτή) αρμοδιότητα της Ένωσης και ειδικότερα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών. Συνιστά σοβαρή μεταβολή των σχέσεων μεταξύ κρατών μελών και Ένωσης ως προς την κυριαρχία. Το νόμισμα, όπως τα σύνορα, η σημαία, το Σύνταγμα, είναι γενετικά στοιχεία της κρατικής κυριαρχίας, δεν είναι απλά πεδία αρμοδιότητας νομισματικής, αμυντικής, συντακτικής. Βεβαίως τα κράτη μέλη αν και έπαψαν να είναι κλασικά «βεστφαλικά» κυρίαρχα κράτη και κατέστησαν ακριβώς «κράτη μέλη», διατηρούν τον ρόλο τους, διεκδικούν την ταυτότητά τους, φέρουν το βάρος των λειτουργιών τους ιδίως σε περιόδους κρίσης, δηλαδή πρακτικά πάντοτε. Διεκδικούν επίσης τον διακυβερνητικό έλεγχο των κρίσιμων ενωσιακών εξελίξεων. Ο άξονας Βερολίνου - Παρισίων διεκδικεί πάντα την πρωτοκαθεδρία των κρίσιμων αποφάσεων από τις Βρυξέλλες και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Η Ρώμη ή η Μαδρίτη ή άλλες πρωτεύουσες δεν το αρνούνται αυτό, απλώς επιδιώκουν τη συμμετοχή τους.
Η ΕΕ και στον πυρήνα της η Ευρωζώνη δεν απέκτησε βεβαίως χαρακτηριστικά κράτους ή υπερκράτους ή αυτοκρατορίας. Είναι πάντα ένα θεσμικό υβρίδιο. Δεν απέκτησε Σύνταγμα. Ούτε καν μια «Συνθήκη για τη θέσπιση ενός Συντάγματος για την Ευρώπη». Διέπεται από τη μεταρρυθμιστική, όπως ονομάστηκε, Συνθήκη της Λισαβώνας. Όμως το θεσμικό σύστημα οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ και της Ευρωζώνης, όπως συγκροτείται στο πεδίο του Δικαίου της ΕΕ και στο παράπλευρο πεδίο συμβάσεων του Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, έχει στην πραγματικότητα αφαιρέσει την κρίσιμη αυτή ύλη από τα εθνικά συντάγματα των κρατών μελών. Το γερμανικό Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο άσκησε έλεγχο υπέρβασης των αρμοδιοτήτων της Ένωσης ( ultra vires ) και αμφισβήτησε το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης ( PSPP). Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) όμως το συνέχισε και το επέκτεινε λόγω πανδημίας ( PEPP). Οι περισσότερες εθνικές κυβερνήσεις ζητούν ουσιαστικά αυτό να συνεχιστεί, η δε γερμανική κυβέρνηση δήλωσε επισήμως προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι σέβεται την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου και την αποκλειστική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ελέγχει τις πράξεις των οργάνων της ΕΕ, πρακτικά της ΕΚΤ. Επιπλέον το ίδιο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε την έκδοση κοινού χρέους για τη μερική χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η Ευρωζώνη λειτουργεί όχι μόνο ως νομισματική ένωση αλλά και ως ομάδα κρατών μελών που σέβονται τις (συνταγματικές) αξίες της ΕΕ. Οι αμφισβητήσεις της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, δηλαδή οι θεωρίες και οι πρακτικές της λεγόμενης illiberal democracy, αναπτύσσονται σε κράτη μέλη που έζησαν την εμπειρία του υπαρκτού σοσιαλισμού και βρίσκονται εκτός Ευρωζώνης ( Ουγγαρία, Πολωνία, αλλά και Ρουμανία, σε προηγούμενη φάση η Τσεχία κ.ο.κ).
Στο αναδρομικό συνεπώς ερώτημα αν δικαιώθηκε η απόφαση ένταξης της χώρας στην ζώνη του ευρώ, νομίζω ότι η απάντηση που δίνει η δύσκολη εμπειρία των τελευταίων δέκα ετών και η ανοικτή πρόκληση που προκύπτει από τους ενδοευρωπαϊκούς συσχετισμούς και την προοπτική τους, είναι προφανώς θετική. -
