Τρίτη 26 Νοεμβρίου 2019
Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ
Οι πραγματικές διαστάσεις της αναθεώρησης
Ολοκληρώθηκε εχθές η διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος που άνοιξε τον Νοέμβριο του 2018, στην προηγούμενη Βουλή. Με την ψήφιση των αναθεωρημένων διατάξεων, που τίθενται σε ισχύ με «ειδικό ψήφισμα» (άρθρο 110 παρ. 5 ), η παρούσα Βουλή ολοκλήρωσε την αναθεωρητική της αρμοδιότητα και απέβαλλε τον χαρακτήρα της αναθεωρητικής Βουλής. Νέα αναθεώρηση δεν επιτρέπεται πριν περάσει πενταετία από την «περάτωση» της τωρινής αναθεώρησης.
Οφείλουμε συνεπώς μια ψύχραιμη αποτίμηση του αναθεωρητικού αποτελέσματος μέσα σε ένα ευρύτερο χρονικό ορίζοντα που υπερβαίνει τη συγκυρία και τους πολιτικούς της συσχετισμούς.
Η πρώτη σημαντική εισφορά της Αναθεώρησης του 2019 είναι το γεγονός ότι δεν θίγεται με αυτήν, παρά πολύ περιορισμένα, το αναθεωρητικό κεκτημένο του 2001. Η Αναθεώρηση του 2001 ήταν η μόνη εκτεταμένη αναθεώρηση των τελευταίων σαρανταπέντε ετών, δηλαδή της περιόδου ισχύος του μεταπολιτευτικού Συντάγματος του 1975. Μέσα σε μισό σχεδόν αιώνα, μόνο την περίοδο 1995-2001 επαναξιολογήθηκε συνολικά το ισχύον Σύνταγμα και συντελέστηκε μια αναθεώρηση που διεύρυνε εντυπωσιακά την πολιτική νομιμοποίηση του εθνικού Συντάγματος καθιστώντας το Σύνταγμα όχι μόνο νομικά ισχύον και υπερέχον αλλά και αποδεκτό ως κοινό πλαίσιο αναφοράς από το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων της χώρας. Προφανώς υπήρχαν σημεία διαφωνίας ή επιφύλαξης, το αναθεωρημένο όμως Σύνταγμα του 1975/ 1986/ 2001 διαμορφώθηκε με την ενεργό συμμετοχή όλων των κομμάτων και σε παρά πολλές διατάξεις του με συντριπτικές πλειοψηφίες που υπερέβαιναν τους 260 βουλευτές. Το Σύνταγμα του 1975 ψηφίστηκε με απούσα και καταγγέλλουσα την τότε αντιπολίτευση. Η Αναθεώρηση του 1986, που περιορίστηκε στις αρμοδιότητες του ΠτΔ, ήταν απαρχής μέχρι τέλους συγκρουσιακή. Η Αναθεώρηση του 2008, που ουσιαστικά περιορίστηκε μόνο στο επαγγελματικό ασυμβίβαστο των βουλευτών, διεξήχθη χωρίς τη συμμετοχή της τότε αξιωματικής αντιπολίτευσης. Άρα έως τώρα μόνο η Αναθεώρηση του 2001 ήταν συναινετική, συμπεριληπτική και νομιμοποιητική όχι μόνο των αλλαγών που επέφερε αλλά συνολικά του εθνικού Συντάγματος καθώς σημασία έχει και η ερμηνευτική επιρροή της απόφασης να μην αναθεωρηθούν ορισμένες κρίσιμες διατάξεις, όπως και η ερμηνευτική επιρροή της απόφασης να μη προταθεί από την τότε αντιπολίτευση η εκ νέου αναθεώρηση διατάξεων σχετικών με τις αρμοδιότητες του ΠτΔ και τους βασικούς θεσμούς του κοινοβουλευτικού συστήματος που είχαν αναθεωρηθεί το 1986. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι στο κεφάλαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων η μόνη αναθεωρητική παρέμβαση της μεταπολιτευτικής περιόδου είναι αυτή του 2001. Η πιο σημαντική εισφορά στο κεφάλαιο αυτό είναι το άρθρο 25 παρ. 1 που εισάγει τους κανόνες ερμηνείας του συνόλου των συνταγματικών διατάξεων σε συμφωνία πάντοτε με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
