Διπλωματική Εργασία: "Η επίδραση της βιώσιμης ανάπτυξης και της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην ελληνική επιχειρηματικότητα"

Η παρούσα αποσπασματική μελέτη αποτελεί μέρος της εργασίας της κ. Αναστασίας Α. Μαυροειδή( ΑΜ: ΜΔΕ-ΟΠ2321) με Επιβλέποντα Καθηγητή τον κ.  Δημήτριο Α. Γεωργακέλλο

 ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Π.Μ.Σ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ – ΟΛΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ (MBA TQM INTERNATIONAL)

......

"Διπλωματική Εργασία: "Η επίδραση της βιώσιμης ανάπτυξης και της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην ελληνική επιχειρηματικότητα"

 1.3. Οι τρεις πυλώνες της βιωσιμότητας 

 Κρίνεται απαραίτητο να καθοριστούν τρεις κατευθύνσεις έρευνας σχετιζόμενες με τις τρεις κύριες

διαστάσεις της έννοιας της βιωσιμότητας: την περιβαλλοντική ή οικολογική, την οικονομική και την κοινωνική. Υπό αυτές τις συνθήκες, η βιωσιμότητα στο επιχειρησιακό επίπεδο ορίζεται ως η ικανοποίηση των αναγκών όλων των ενδιαφερομένων μερών μιας επιχείρησης, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ικανότητά της να ανταποκριθεί και στις ανάγκες των μελλοντικών ενδιαφερομένων μερών. Με βάση τον παραπάνω ορισμό αναγνωρίζονται τρεις κύριες διαστάσεις ή στοιχεία της βιωσιμότητας: η συνένωση όλων των οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραμέτρων, οι οποίες αναφέρονται ως «τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης» Triple Bottom Line (Dyllikc και Hockerts, 2002). Η έννοια «τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης» ειπώθηκε αρχικώς το 1944 από τον John Elkington, ιδρυτή της βρετανικής συμβουλευτικής εταιρείας «SustainAbility», στο βιβλίο Cannibals with Forks: the Triple Bottom Line of 21st Century Business. Σύμφωνα με τη θεωρία του, οι εταιρείες θα πρέπει να έχουν τρεις εκ διαμέτρου αντίθετες και κατώτατες γραμμές bottom lines. Η πρώτη διάσταση σχετίζεται με την κατεξοχήν πολιτική της κερδοφορίας των επιχειρησιακών μονάδων, δηλαδή την «κατώτατη γραμμή», που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του κέρδους και της ζημίας. Η δεύτερη διάσταση αναφέρεται στην κατώτατη γραμμή της εταιρείας για τον «ανθρώπινο απολογισμό», η οποία αξιολογεί την κοινωνική υπευθυνότητα μιας οργάνωσης κατά τη περίοδο λειτουργίας της. Τέλος, η τρίτη διάσταση είναι η κατώτατη γραμμή του «πλανητικού απολογισμού», που μετρά την περιβαλλοντική υπευθυνότητα της οργάνωσης. Οι τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης-Triple Bottom Line (TBL), συνεπώς, απαρτίζονται από τα τρία Ps: το κέρδος (profit), τους ανθρώπους (people) και τον πλανήτη (planet).

Ο σκοπός είναι να αξιολογήσει τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιδόσεις της εταιρείας σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτό συμβαίνει μόνο στην περίπτωση που μια εταιρεία εξετάζοντας τους τρεις πυλώνες της βιωσιμότητας (TBL) δύναται να υπολογίσει πραγματικά το συνολικό κόστος που σχετίζεται με τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες.

1.3.1. Οικονομική διάσταση 

 Αδιαμφισβήτητα, πρωταρχικός σκοπός των επιχειρηματικών λειτουργιών μιας εταιρείας είναι η οικονομική της απόδοση. Ως εκ τούτου, ο οικονομικός πυλώνας καθίσταται θεμελιώδης, καθώς σχετίζεται με τη διαμόρφωση ενός ανθεκτικού και δίκαιου οικονομικού συστήματος, διασφαλίζοντας την ανάπτυξη, χωρίς, όμως, να υπονομεύει τους φυσικούς πόρους ή την κοινωνική ισορροπία. Μια βιώσιμη οικονομία προϋποθέτει την προώθηση της καινοτομίας, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της παραγωγικότητας. Εύλογα διαφαίνεται ότι σημαντικός παράγοντας είναι η εφαρμογή πολιτικών που προωθούν τις υπεύθυνες επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα, με γνώμονα τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και την ευημερία της κοινωνίας. Παράλληλα, η μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία πράσινης ανάπτυξης και η μείωση των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων είναι βασικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Ο περιβαλλοντικός πυλώνας, επίσης, δίνει έμφαση στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην εξοικονόμηση πόρων και στην υιοθέτηση πρακτικών κυκλικής οικονομίας που ενισχύουν την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση υλικών. Η ενσωμάτωση βιώσιμων τεχνολογιών και πρακτικών σε όλους τους τομείς της οικονομίας είναι απαραίτητη για την προστασία του περιβάλλοντος. Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να επενδύσουν σε καινοτόμες λύσεις που μειώνουν το οικολογικό τους αποτύπωμα, ενώ, ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις χρειάζεται να θεσπίσουν πολιτικές που στηρίζουν την περιβαλλοντική νομοθεσία, τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παράλληλα, η ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας κουλτούρας που προάγει την αειφορία. Η διατήρηση των οικοσυστημάτων και η ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελούν προτεραιότητα για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πιο συγκεκριμένα, η προστασία των δασών, των υδάτινων οικοσυστημάτων και της άγριας ζωής είναι ζωτικής σημασίας για την ισορροπία του πλανήτη. Παράλληλα, η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μέσα από την αξιοποίηση καθαρών μορφών ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική, συμβάλλει αποφασιστικά στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Συμπερασματικά, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί συλλογική ευθύνη και απαιτεί τη συνεργασία κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και κοινωνίας. Η υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών, η εφαρμογή πράσινων τεχνολογιών και η ευαισθητοποίηση των πολιτών είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη δημιουργία ενός μέλλοντος όπου άνθρωπος και φύση θα συνυπάρχουν αρμονικά.

1.3.3. Κοινωνική διάσταση

 Ο κοινωνικός πυλώνας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς επικεντρώνεται στην ποιότητα ζωής, στην κοινωνική ισότητα και στη συνοχή των κοινωνιών. Στόχος του είναι η δημιουργία συνθηκών που διασφαλίζουν δίκαιη πρόσβαση όλων των πολιτών σε θεμελιώδη αγαθά, όπως η εκπαίδευση, η υγεία και η απασχόληση. Η προώθηση της κοινωνικής βιωσιμότητας απαιτεί τη διαμόρφωση πολιτικών που συμβάλλουν στη μείωση των ανισοτήτων, στην εξάλειψη της φτώχειας και στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σημαντικός παράγοντας προς αυτήν την κατεύθυνση είναι η ενίσχυση της παιδείας και της διά βίου μάθησης, καθώς η γνώση αποτελεί θεμέλιο για την κοινωνική κινητικότητα και την οικονομική ευημερία. Παράλληλα, η βελτίωση του συστήματος υγείας και η διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες περίθαλψης είναι απαραίτητες για την ευημερία των κοινωνιών. Ένα ακόμα στοιχείο-κλειδί του κοινωνικού πυλώνα είναι η δημιουργία βιώσιμων και ανθεκτικών κοινοτήτων. Η προώθηση της κοινωνικής ένταξης, η καταπολέμηση κάθε μορφής διάκρισης και η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων συμβάλλουν στη διαμόρφωση κοινωνιών που βασίζονται στην ισότητα και την αλληλεγγύη. Μέσα από δράσεις που ενισχύουν τη συνεργασία και τον αμοιβαίο σεβασμό, μπορεί να επιτευχθεί η κοινωνική συνοχή και η δίκαιη κατανομή ευκαιριών. Η απασχόληση και η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας αποτελούν επίσης θεμελιώδη στοιχεία της κοινωνικής βιωσιμότητας. Η δημιουργία σταθερών και ποιοτικών θέσεων εργασίας, η προστασία των εργατικών δικαιωμάτων και η διαμόρφωση δίκαιου μισθολογικού πλαισίου είναι καθοριστικοί παράγοντες για την κοινωνική ισορροπία. Επιπλέον, η ενσωμάτωση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης στη στρατηγική των επιχειρήσεων συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου και υπεύθυνου επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης, απαιτείται η συνεργασία όλων των κοινωνικών φορέων, των κυβερνήσεων, των επιχειρήσεων και των πολιτών. Η προαγωγή της κοινωνικής δικαιοσύνης, η ενίσχυση της ισότητας των ευκαιριών και η επένδυση σε κοινωνικές πολιτικές αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός ισορροπημένου και δίκαιου κοινωνικού συστήματος, το οποίο θα μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Κάθε κύκλος αντικατοπτρίζει και έναν από τους πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης. Εύλογα, λοιπόν, διαφαίνεται ότι στο σημείο ισορροπίας των τριών αυτών κύκλων, δηλαδή στο σημείο τομής, επιτυγχάνεται η βιώσιμη ανάπτυξη.

1.4 Στόχοι για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη – ΟΗΕ 

 Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) αποτελούν ένα σύνολο από στόχους που έχουν ως στόχο την καθοδήγηση της μελλοντικής διεθνούς ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, στις 25 Σεπτεμβρίου 2015, αυτοί οι στόχοι εγκρίθηκαν επίσημα κατά την 70η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Σηματοδοτούν μια ενωμένη πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός πιο δίκαιου, ειρηνικού και με ευημερία κόσμου, παράλληλα με έναν πιο «πράσινο» πλανήτη. Ταυτόχρονα, η εν λόγω πρωτοβουλία εκλαμβάνεται ως ένα κάλεσμα για ανόρθωση της αλληλεγγύης ανάμεσα στις γενιές και λογίζεται ως μια σημαντική ευθύνη, που αξιοποιείται ως επένδυση για την ευημερία της νέας γενιάς. 

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών θέσπισε τους προαναφερθέντες στόχους, προβάλλοντάς τους ως παγκόσμιοι στόχοι για την αειφόρο ανάπτυξη, εισηγμένοι προκειμένου να αντικαταστήσουν τους Αναπτυξιακούς Στόχους της Χιλιετίας, οι οποίοι είχαν χρονοδιάγραμμα που ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2015. Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης ( ΣΒΑ ) έχουν ορίζοντα να εφαρμοστούν από το 2015 έως το 2030 και περιλαμβάνουν ένα πλαίσιο 17 στόχων και 169 σκοπούς, οι οποίοι συνδέονται με αυτούς τους στόχους. Τέλος, η Ατζέντα 2030 ενσωματώνει τους τρείς πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης: κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική. Σε κάθε πυλώνα ισοδυναμούν συγκεκριμένοι στόχοι. Πιο αναλυτικά, οι στόχοι 6, 14, 13 και 15 περιλαμβάνονται στον πυλώνα που σχετίζεται με το περιβάλλον, στον πυλώνα που συνδέεται με την οικονομία βρίσκονται οι στόχοι 8, 9, 10, 12, ενώ ο πυλώνας που αφορά την κοινωνία αποτελείται από τους 1, 2, 3, 4, 5, 7, 11 και 16. 

....."