Αθήνα, 5 Απριλίου 2021
Δήλωση Υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Δένδια, μετά την τριμερή συνάντηση με τους ομολόγους του Σερβίας, NikolaSelaković και Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη
Χαίρομαι ιδιαίτερα για τη σύγκληση της πρώτης τριμερούς συνάντησης Ελλάδας, Κύπρου και Σερβίας, εδώ στο Βελιγράδι. Και σας ευχαριστώ και εγώ με τη σειρά μου για τη θερμή φιλοξενία. Λυπάμαι που η πανδημία δεν μας επέτρεψε να έχουμε συναντηθεί μέχρι τώρα σε αυτό το πλαίσιο, αλλά νομίζω ότι συμφωνήσαμε ότι θα συναντηθούμε το συντομότερο ξανά, στη Θεσσαλονίκη. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Επίσης, για όσους μας ρωτούν ποιά είναι η βάση αυτών των συναντήσεων, το πράγμα είναι πάρα πολύ απλό. Θα σας πω ένα παράδειγμα, εδώ και λίγες εβδομάδες, διοργανώσαμε στην Αθήνα το Φόρουμ Φιλίας. Ήταν η Κύπρος, η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, τα Εμιράτα και η Γαλλία. Και η λογική ήταν να υπάρχουν μαζί σε ένα χώρο, χώρες οι οποίες ασπάζονται τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, συμπεριλαμβανομένου και του Δικαίου της Θαλάσσης.
Και ευχαριστώ θερμά τον Σέρβο Υπουργό, γιατί πριν από λίγο, στο πλαίσιο της συνεννόησής μας, καλωσόρισε και τη συμφωνία της Ελλάδας με την Αλβανία, όσον αφορά τον τρόπο του καθορισμού του θέματος του καθορισμού των θαλασσίων ζωνών μέσα από το πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Το διεθνές δίκαιο είναι το πλαίσιο: πάνω σε αυτό χτίζουμε τις φιλίες μας, τις σχέσεις μας με τις άλλες χώρες. Και βέβαια, πρέπει να πω ότι είναι ιδιαίτερα εύκολο όταν συζητάμε με μια χώρα, όπως η Σερβία, με την οποία η ιστορία μας έχει σε μεγάλο βαθμό ταυτιστεί μέσα στο πλαίσιο των αιώνων. Έχουμε βρεθεί πάρα πολλές φορές ο ένας δίπλα στον άλλο σε εξαιρετικά δύσκολες στιγμές.
Οι προοπτικές ανάπτυξης της πολυμερούς συνεργασίας μας με τη Σερβία είναι πάρα πολλές. Θα επικεντρωθώ απλώς για λόγους συντομίας σε τρεις τομείς.
Την ενέργεια, καταρχήν. Εμείς αναζητούμε την ενεργειακή ασφάλεια με τη δημιουργία εναλλακτικών πηγών και εναλλακτικών οδών και στο πλαίσιο αυτό υποστηρίζουμε τον σχεδιαζόμενο διασυνδετήριο άξονα Σερβίας-Βουλγαρίας, ο οποίος θα συνδεθεί με τον άξονα Βουλγαρίας-Ελλάδας και κατά συνέπεια με τον TAP. Όπως ξέρετε, διαθέτουμε ήδη έναν σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου και έχουμε ξεκινήσει την κατασκευή μιας πλωτής μονάδας αεριοποίησης φυσικού αερίου, τα οποία μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στη σερβική προσπάθεια για πρόσβαση και από άλλες πηγές. Νομίζω ότι είναι σημαντικό όλες οι χώρες των Βαλκανίων να έχουν πολλαπλές δυνατότητες.
Μεταφορές: δίνουμε μεγάλη σημασία στον πανευρωπαϊκό άξονα Χ [λατινικός αριθμός 10], που θα συνδέει τη Θεσσαλονίκη μέσω της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας με το Σάλτσμπουργκ. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρξουν οδοί επικοινωνίας από τα λιμάνια του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης προς τον Βορρά, ώστε να μπορέσουμε να εκμεταλλευτούμε ως οικονομίες τη δυνατότητά μας για ταχεία μεταφορά προϊόντων.
Το θέμα που μας απασχολεί όλους είναι, επίσης, το μεταναστευτικό. Ετέθη σήμερα στη συζήτηση, το θέτουμε και δημοσίως. Τόσο εμείς, όσο και η Κύπρος είμαστε στην πρώτη γραμμή της Ανατολικής Μεσογείου ως προς στις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επ’ αυτού, νομίζω ότι υπάρχει ένας σαφής χώρος για ανάγκη πλήρους συμμόρφωσης της Τουρκίας με τη Συμφωνία του 2016. Η Τουρκία έχει την υποχρέωση καταρχήν να ελέγχει τις μεταναστευτικές ροές από το έδαφος της και από εκεί και πέρα να δέχεται τις επιστροφές από την Ε.Ε. Νομίζω ότι η Τουρκία πρέπει να ενισχύσει τον έλεγχο των συνόρων της και να ανταποκριθεί πλήρως σε αυτή τη Συμφωνία.
Είχαμε και μια ευρύτερη συζήτηση για τα ζητήματα που αφορούν στα θέματα της Ανατολικής Μεσογείου. Είχα την ευχέρεια να επαναλάβω ότι εμείς αντιλαμβανόμαστε την Ανατολική Μεσόγειο σαν μια θάλασσα συνεργασίας και όχι σαν μια θάλασσα στην οποία θα ασκείται πολιτική των κανονιοφόρων. Αυτό ανήκε στον 18ο, στον 19ο αιώνα, δεν έχει καμιά θέση πάντως στον 21ο.
Και τέλος, συζητήσαμε για το ζήτημα της ένταξης της Σερβίας στην Ε.Ε. Η Ελλάδα πάντα, ιστορικά, μέσα από την Ατζέντα της Θεσσαλονίκης, υποστηρίζει ενεργά τη σερβική υποψηφιότητα. Πιστεύουμε ότι η θέση της Σερβίας είναι στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Εκεί ανήκει από πλευράς αξιών, εκεί ανήκει από πλευράς παρελθόντος. Κατά συνέπεια, θα κάνουμε ότι μπορούμε για να διευκολύνουμε, το ξαναλέω, την ενταξιακή πορεία της Σερβίας. Αυτή είναι η εντολή που μου έχει δώσει ο Πρωθυπουργός, κ. Μητσοτάκης.
Αγαπητέ μου Nikola, ευχαριστούμε πάρα πολύ για τη φιλοξενία. Αυτό που μου δημιουργεί μεγάλη χαρά είναι ότι σύντομα θα έχω την ευκαιρία να σας την ανταποδώσω στη Θεσσαλονίκη.
Αθήνα, 5 Απριλίου 2021
Δηλώσεις Υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Δένδια, μετά το πέρας της συνάντησής του με τον Υπουργό Εξωτερικών της Σερβίας, NikolaSelaković
Αγαπητέ κ. Υπουργέ, καλημέρα και ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία. Αγαπητέ Nikola, είναι ιδιαίτερή μου χαρά που βρίσκομαι εκ νέου στο Βελιγράδι.
Μια πόλη που είναι συνδεδεμένη ήδη με την ελληνική ιστορία μέσω του Ρήγα Φεραίου και με μεγάλη χαρά και ευγνωμοσύνη άκουσα την πρότασή σας, αγαπητέ κ. Υπουργέ, αγαπητέ Nikola, για τη μετονομασία ενός δρόμου στο Βελιγράδι σε οδό Ιωάννη Καποδίστρια. Για μας αυτό είναι μια εξαιρετική χαρά και μια εξαιρετική τιμή. Και όπως ξέρετε, άλλωστε, ο Ιωάννης Καποδίστριας γεννήθηκε, κατάγεται από την Κέρκυρα, όπως και εγώ. Το «νησί της σωτηρίας», ένα νησί το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη σερβική ιστορία, με την έδρα της εξόριστης σερβικής κυβέρνησης στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ενός μεγάλου τμήματος του σερβικού στρατού.
Σκοπός της παρουσίας μου εδώ στο Βελιγράδι είναι η εμβάθυνση των εξαιρετικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Το γεγονός ότι η αντιπροσωπεία μας είναι μεγάλη - περιλαμβάνει τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Λιβανό που έχει συναντήσεις όσο εμείς συζητάμε εδώ, και τον Υφυπουργό Εξωτερικών αρμόδιο για την Οικονομική Διπλωματία κ. Φραγκογιάννη - δηλώνει ακριβώς πόση σημασία δίνουμε σε αυτή εδώ την επίσκεψη.
Για εμάς προέχει η εφαρμογή της Κοινής Διακήρυξης που υπογράφηκε στο πλαίσιο του 3ου Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας, τον Δεκέμβριο του 2019, στην Αθήνα. Δυστυχώς, η πανδημία μας εμπόδισε για την πλήρη εφαρμογή του. Αλλά προσβλέπουμε να την εφαρμόσουμε μόλις οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Και νομίζω ότι εδώ, μιας και μιλήσαμε για τον COVID, πρέπει να κάνω μια παρένθεση, και κατ’ εντολή του Πρωθυπουργού, κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, να σας συγχαρώ κύριε Υπουργέ, εσάς, την σερβική Κυβέρνηση, τον Πρόεδρο, την Σερβία για την εξαιρετική πορεία του εμβολιασμού στη Σερβία. Αποτελείτε παράδειγμα.
Και επίσης, με την ευκαιρία αυτή, θα ήθελα να σας πω ότι θα είναι μεγάλη μας χαρά να υποδεχθούμε τους Σέρβους φίλους μας στην Ελλάδα το καλοκαίρι επί τη βάσει της συμφωνίας που επιτεύχθηκε τις προηγούμενες μέρες, κατά την επίσκεψη εδώ του Υπουργού Τουρισμού κ. Θεοχάρη. Και ευχαριστώ, επίσης, θερμά για τις διευκρινίσεις που μου δώσατε για τη διευκόλυνση των Σέρβων φίλων μας, που θέλουν να μας επισκεφτούν στην Ελλάδα. Βεβαίως, αυτό σημαίνει και τη διευκόλυνση των Ελλήνων να έρχονται στη Σερβία.
Επίσης, συζητήσαμε για τη σημαντική οικονομική παρουσία της Ελλάδας στην Σερβία. Οι ελληνικές επενδύσεις στη Σερβία είναι μεταξύ 2,5 και 3 δισεκατομμυρίων Ευρώ, αλλά αυτή είναι η βάση. Μετά τη 10χρονη κρίση, η Ελλάδα επανέρχεται στην περιοχή μας, στα Βαλκάνια. Θέλουμε οι ελληνικές επιχειρήσεις να έρθουν και να επενδύσουν εδώ στη Σερβία. Μου λένε ότι έχουν δημιουργήσει οι ελληνικές επενδύσεις 25.000 θέσεις εργασίας. Θα θέλαμε να φτάσουμε σε ένα σημείο να έχουμε δημιουργήσει 100.000 θέσεις εργασίας στη Σερβία.
Επιθυμούμε να μεγαλώσουμε, να εμβαθύνουμε τις οικονομικές μας σχέσεις και το εμπόριο μας, όπως επίσης τη συνεργασία μας σε τομείς σημαντικούς, όπως η ενέργεια και όπως η άμυνα. Ειδικά για την ενέργεια συζητήσαμε μαζί πώς θα μπορέσουμε να ενισχύσουμε τη διασύνδεση των χωρών της περιοχής. Και όσον αφορά στις μεταφορές, σας πρότεινα - και ευχαριστώ που το δεχτήκατε - να υπάρξει τριμερής συνάντηση μεταξύ ημών και της Βόρειας Μακεδονίας για να συζητήσουμε τη διασυνδεσιμότητα της περιοχής μας.
Κλείνοντας την διμερή διάσταση, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω εσάς και τον Πρόεδρο κ. Vučić, τον οποίο θα συναντήσω αργότερα, για τη χειρονομία σας να δεχτείτε έναν αριθμό ασυνόδευτων ανηλίκων από την Ελλάδα. Το εκτιμούμε πάρα πολύ.
Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής προοπτικής, θα ήθελα να σας επαναλάβω την αμέριστη στήριξη της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας. Είμαστε απόλυτα έτοιμοι να παρέχουμε κάθε τεχνική βοήθεια και συνεργασία. Υπάρχει Μνημόνιο Συνεργασίας, το οποίο θα υπογραφεί στην Αθήνα από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών κ. Βαρβιτσιώτη, τις αμέσως προσεχείς μέρες. Είναι για μας πολύ σημαντικό η Σερβία να επιταχύνει και να καταστεί το συντομότερο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Θεωρούμε ότι αυτή είναι η φυσική της θέση.
Εξετάσαμε τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή και σημείωσα τις παρατηρήσεις σας, το μεγάλο ενδιαφέρον για το Κόσοβο. Λυπάμαι που δεν έχουν αρχίσει οι συζητήσεις με τη νέα κυβέρνηση. Σας είπα ότι είμαστε στη διάθεσή σας να βοηθήσουμε, με όποιο τρόπο μπορούμε, την επίτευξη αυτού του εξαιρετικά δύσκολου ζητήματος.
Όπως επίσης, άκουσα με πολύ μεγάλη προσοχή τα όσα μου είπατε για την Βοσνία και Ερζεγοβίνη, την οποία επίσης είχα επισκεφτεί πρόσφατα και η οποία επίσης αποτελεί τμήμα της βαλκανικής αρχιτεκτονικής. Και για την οποία θα θέλαμε ένα σταθερό, βέβαιο, ευρωπαϊκό μέλλον. Και εκεί είμαστε στην απόλυτη διάθεσή σας, κύριε Υπουργέ, για συνεργασία και για βοήθεια, με όποιο τρόπο μπορούμε. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε η Βοσνία Ερζεγοβίνη να γίνει μια μαύρητρύπα στη μέση της Ευρώπης.
Επίσης, παρατηρούμε εμείς από την ελληνική πλευρά, τις τουρκικές βλέψεις στην ευρύτερη περιοχή μας και την προσπάθεια που κάνει η Τουρκία με τη χρήση οικονομικών, θρησκευτικών και πολιτιστικών μέσων, να προσεταιρισθεί χώρες της περιοχής και ιδιαίτερα τον μουσουλμανικό πληθυσμό. Είναι ένα ζήτημα το οποίο πάντοτε έχει την προσοχή μας.
Εμείς πιστεύουμε ότι οι πληθυσμοί, οι άνθρωποι και οι κοινωνίες είναι πάντα γέφυρες συνεργασίας. Γέφυρες συνεργασίας για την ειρήνη και την ασφάλεια, για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για την προώθηση των ανθρωπίνων αξιών. Και όχι βέβαια για την προώθηση οποιουδήποτε είδους εξτρεμισμού, φανατισμού ή μισαλλοδοξίας.
Σας είπα ήδη κατ’ ιδίαν ότι έχω την πρόθεση να μεταβώ στην Άγκυρα τις αμέσως προσεχείς μέρες, την επόμενη εβδομάδα, βεβαίως όμως υπό προϋποθέσεις, ότι θα υπάρχει το κατάλληλο κλίμα. Ότι η Τουρκία δεν θα προβεί σε τέτοιες προκλητικές ενέργειες που θα εμποδίσουν αυτή μου την επίσκεψη. Ευελπιστούμε, λοιπόν, ότι η τουρκική πλευρά αυτή τη φορά θα απέχει από τέτοιες ενέργειες.
Έρχομαι πάλι στα διμερή για να σας συμπληρώσω ότι για εμάς και την ελληνική αντιπροσωπεία είναι μεγάλη τιμή που βρισκόμαστε σήμερα στο Βελιγράδι, είναι μεγάλη χαρά και είναι μεγάλη χαρά να παρατηρούμε την πρόοδο που έχει κάνει η Σερβία. Και όπως είπα, σας παρακαλώ να μην ξεχάσετε ποτέ το πώς η Ελλάς αισθάνεται απέναντι στη Σερβία καθ’ όλη τη διάρκεια των 200 χρόνων της ιστορίας της.
Αγαπητέ Υπουργέ, αγαπητέ Nikola, σας ευχαριστώ θερμά.
