Τελευταία Νέα του Αρχιπελάγους - Φθινόπωρο 2022
Το φθινόπωρο ξεκίνησε με έντονους ανέμους, θυμίζοντας μας ότι πρέπει να προετοιμαστούμε για άλλο ένα δύσκολο χειμώνα, κατά τον οποίο δεν θα πρέπει να λείψουμε ούτε μία μέρα από τις θάλασσες.
Τα 24 χρόνια δράσης για την προστασία των θαλασσών μας και τους 24 δύσκολους χειμώνες, προσπαθούμε να μετατρέψουμε την αυτονόητη κούραση σε ενέργεια. Για όλους εμάς στο Αρχιπέλαγος είναι πολύ σημαντικό ότι σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια έχουμε συνοδοιπόρους όλους εσάς που μοιράζεστε την κοινή αγωνία αλλά και την κοινή ευθύνη για την ουσιαστική προστασία των θαλασσών μας (στην πράξη και όχι στα λόγια).
Οι μικρές νησίδες του Αιγαίου είναι μικρά διαμάντια που παλαιότερα έλαμψαν ως κύτταρα πολιτισμού και πρότυπα αυτάρκειας.
Σήμερα, έπειτα από την πλήρη απαξίωσή τους και καθώς αγνοούμε την ιστορία τους (που ποτέ δεν μπήκαμε στον κόπο να αναζητήσουμε), είναι ευάλωτα όχι μόνο σε εξωτερικές απειλές, αλλά και στους επενδυτές της συμφοράς.
Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτές οι μικρές ακατοίκητες πλέον νησίδες, όπου στις μέρες μας μετά βίας επιβιώνουν λίγοι θάμνοι, για πολλούς αιώνες όχι μόνο κατοικούνταν, αλλά εκεί παρήγαγαν και εμπορευόντουσαν τυροκομικά προϊόντα, κρέας, σιτηρά (όπως η φημισμένη φάβα του Αιγαίου) και άλλα. Στις μέρες μας που με τόσα σύγχρονα μέσα δυσκολευόμαστε να επιβιώσουμε ακόμα και στα πιο παραγωγικά και γόνιμα οικοσυστήματα, οι παραδοσιακές μορφές διαχείρισης που επί αιώνες ακολουθούσαν οι τοπικές κοινωνίες του Αιγαίου, αποτελούν αντικείμενο διεθνούς επιστημονικής έρευνας, ανεκτίμητης αξίας.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος με την Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου του Τορόντο (The John H. Daniels Faculty of Architecture, Landscape, and Design) αναπτύσσουμε τη δράση «Αποτύπωση του ανθρωπογενούς και φυσικού τοπίου και της οικολογικής ταυτότητας των μικρών νησίδων του Αιγαίου». Είναι η τελευταία μας ευκαιρία να προλάβουμε τους λίγους επιζώντες που έχουν βιώματα και μπορούν να μας μεταδώσουν κάποιες από αυτές τις τόσο χρήσιμες και τόσο επίκαιρες πληροφορίες.
Διαβάστε περισσότερα
Απορρόφηση του Γαλάζιου Άνθρακα - Είναι όλα τα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας ίδια; Νέα δημοσίευση του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers.
Η πρόσφατη επιστημονική δημοσίευση μας με θέμα ‘Is all seagrass habitat equal? Seasonal, spatial, and interspecific variation in productivity dynamics within Mediterranean seagrass habitat’, διερευνά το πώς τα διαφορετικά θαλάσσια λιβάδια (σε διαφορετικά βάθη, σε διαφορετική πυκνότητα κ.α) συμβάλλουν σε διαφορετικό βαθμό στην απορρόφηση του άνθρακα.
Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία τα θαλάσσια λιβάδια και τα άλλα αντίστοιχα παράκτια οικοσυστήματα απορροφούν έως και 35 φορές περισσότερο άνθρακα συγκριτικά με τα τροπικά δάση. Επιπλέον, κάθε τετραγωνικό μέτρο ενός υγιούς λιβαδιού παράγει έως και 20 λίτρα οξυγόνου ημερησίως για τις θάλασσες και την ατμόσφαιρα. Αλλά τι ακριβώς ισχύει για τα λιβάδια Ποσειδωνίας στα ελληνικά νερά;
Η έρευνα αυτή που υλοποιήσαμε στο ανατολικό Αιγαίο σε συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες από το τμήμα Βιολογίας των Βρετανικών Πανεπιστημίων University of Essex και University of Portsmouth και με τη χρήση ειδικών ψηφιακών καταγραφικών συστημάτων, αποδεικνύει ότι η δυνατότητα απορρόφησης γαλάζιου άνθρακα σε διαφορετικά θαλάσσια λιβάδια ποικίλει ιδιαίτερα με βάση την κατάσταση στην οποία βρίσκονται, την ανθρωπογενή επιβάρυνση που έχουν δεχθεί αλλά και γενικότερα τη βιοποικιλότητα που στηρίζουν.
Διαβάστε περισσότερα
Δάσος Μαύρου Κοραλλιού στα 100μ βάθος
Το πλήρωμα του Aegean Explorer συνεχίζει τη δράση «Προστατεύοντας τα Βαθιά Νερά και τους Κοραλλιγενείς Οικοτόπους του Αιγαίου», σε συνεργασία με εξειδικευμένους φορείς και πανεπιστήμια. Στόχος μας για το φθινόπωρο και τον χειμώνα είναι η εξερεύνηση, η λεπτομερής χαρτογράφησης και η βιντεοσκόπηση νέων περιοχών.
Μεταξύ των σημαντικότερων ευρημάτων έως τώρα συγκαταλέγονται τα εκτεταμένα δάση μαύρου κοραλλιού, που έχουμε εντοπίσει σε βάθη περίπου 100 μέτρων. Το μαύρο κοράλλι είναι προστατευόμενο είδος (τουλάχιστον τύποις) που απειλείται από τη χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων (μηχανότρατες), την οποία, όμως, η ελληνική νομοθεσία δεν απαγορεύει στην περιοχή που βρίσκονται το συγκεκριμένο δάσος.
Αυτό συμβαίνει διότι, έως σήμερα, οι ελληνικές αρχές δεν έχουν προβεί στις απαραίτητες κινήσεις για την χαρτογράφηση αυτών των προστατευόμενων οικοσυστημάτων και την καταγραφή των ειδών που διαβιούν σ΄ αυτά. Κατά συνέπεια, κινδυνεύουν, ανά πάσα στιγμή, να εξαφανιστούν εξαιτίας του (δυστυχώς νόμιμου!) περάσματος μιας μηχανότρατας.
Διαβάστε περισσότερα
Πολιτικές Επιστήμες & Προστασία του Περιβάλλοντος - Μία Διεπιστημονική Προσέγγιση με Επίκεντρο το Αγαθονήσι, τους Αρκιούς και τους Λειψούς
Τμήμα Πολιτικών Επιστημών & Διεθνών Σχέσεων Emmanuel College των ΗΠΑ - Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος
Βασικός άξονας του Διεθνούς Σχολείου της Θάλασσας του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος» είναι οι κοινές δράσεις εκπαίδευσης στην εφαρμοσμένη έρευνα και περιβαλλοντική προστασία που υλοποιούμε σε συνεργασία με καταξιωμένα διεθνή πανεπιστήμια. Αυτές οι δράσεις φέρνουν το Αιγαίο στο διεθνή χάρτη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης για το περιβάλλον. Μία τέτοια σημαντική εκπαιδευτική δράση ολοκληρώθηκε πρόσφατα με επίκεντρο το Αγαθονήσι και τα νησιωτικά συμπλέγματα των Αρκιών και των Λειψών, σε συνεργασία με το Τμήμα Πολιτικών Επιστημών - Διεθνών Σχέσεων του Emmanuel College των ΗΠΑ.
«Αυτό το πρόγραμμα θερινών σπουδών είναι στο 10ο έτος και έχει στόχο την ανάδυση της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου ως κομβικό χώρο στα πλαίσια της γεωπολιτικής, της ασφάλειας και του πολιτισμού. Φέτος σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος εντάξαμε μία νέα σημαντική πτυχή, αυτή της προστασίας του περιβάλλοντος» σημειώνει ο Δρ. Πέτρος Βαμβακάς, αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στο Emmanuel College στη Βοστώνη. Όπως αναφέρει «η ασφάλεια σήμερα δεν είναι θέμα πολεμικής ισχύος, αλλά περνάει μέσα από τις διαστάσεις της κλιματικής αλλαγής και της παρέμβασης του ανθρώπου (και) στο φυσικό περιβάλλον μέσα στα πλαίσια του αχαλίνωτου οικονομικού ανταγωνισμού».
Διαβάστε Περισσότερα
Την Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, στο Μουσείο Teylers στο Haarlem της Ολλανδίας, διοργανώθηκε ειδική εκδήλωση που από το διεθνή φορέα World Animal Protection, για το υπό δημιουργία Καταφύγιο Θαλάσσιας Ζωής Αιγαίου.
Ομιλητές ήταν ο Tim Grandjean και η Αναστασία Μήλιου από το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος και ο Thierry Reniers, ένας από τους Διευθυντές της World Animal Protection, Netherlands.
Το Καταφύγιο όταν ολοκληρωθεί θα έχει μοναδική σημασία για τα διεθνή δεδομένα, ως ένα άρτια εξοπλισμένο κέντρο περίθαλψης και φροντίδας τραυματισμένων θαλάσσιων θηλαστικών και χελωνών. Παράλληλα θα συμβάλλει ώστε να δοθεί ένα τέλος στο χρόνιο πρόβλημα της κακοποίησης των δελφινιών σε συνθήκες αιχμαλωσίας για σκοπούς εξαναγκασμένων παραστάσεων, από μία βιομηχανία που έχει τζίρους δισεκατομμυρίων παγκοσμίως.
Σε ένα φυσικό περιβάλλον μακριά από την ανθρώπινη όχληση το υπό δημιουργία Καταφύγιο Θαλάσσιας Ζωής Αιγαίου που βρίσκεται στο νησί των Λειψών, θα μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμη φιλοξενία σε δελφίνια που προέρχονται από την αιχμαλωσία.
Διαβάστε περισσότερα
Δείτε ένα σύντομο ντοκιμαντέρ - αφιέρωμα στο Καταφύγιο Θαλάσσιας Ζωής Αιγαίου
Μία γόνιμη συνεργασία με τον Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιώργος Αμυράς και τον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΕΝ Δρ. Κωνσταντίνο Αραβώση, στο Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Κόντρα σε πολλά γραφειοκρατικά (και όχι μόνο) προβλήματα, πλέον διανύουμε το τελευταίο «μίλι» πριν την αδειοδότηση του Καταφυγίου Θαλάσσιας Ζωής Αιγαίου.
Απαξίωση των Ελληνικών Νησιών: Αγαθονήσι
Τα σκάφη Aegean Explorer και Ναυτίλος δραστηριοποιήθηκαν στην περιοχή του Αγαθονησίου - μία σημαντική θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος μας στο Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος εδώ και 2 δεκαετίες.
Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και σε νησιά όπως το Αγαθονήσι, το λεγόμενο “εθνικό ενδιαφέρον” περιορίζεται στις μεγαλοστομίες και τους σημαιοστολισμούς.
Η οικονομία του νησιού και η πρότερη οικονομική του αυτάρκεια απαξιώνεται εδώ και δεκαετίες. Για παράδειγμα στον τομέα της αλιείας το κράτος ουσιαστικά εξαγόρασε τους παράκτιους ψαράδες και αυτού του νησιού για να τους αφαιρέσει τις άδειες αλιείας, δίνοντας τους ένα πόσο επαρκές μόνο για να χτίσουν 2-3 “rooms to rent”, τα οποία σήμερα 9 Αυγούστου παραμένουν άδεια, σε ένα νησί με ελάχιστους επισκέπτες. Αντίστοιχα οι επιδοτήσεις που εντατικοποίησαν την κτηνοτροφία χωρίς προϋποθέσεις βιωσιμότητας, όχι μόνο κατέστρεψαν τα νησιά προκαλώντας υπερβόσκηση και μη αναστρέψιμη διάβρωση, αλλά και τους ίδιους κτηνοτρόφους. Με καταστραμμένους πλέον βοσκότοπους βρέθηκαν να εξαρτώνται από τις ακριβές εισαγόμενες ζωοτροφές. Παράλληλα αυτές οι μικρές κοινωνίες, που για να επιβιώσουν έχουν ανάγκη την αρμονική συνύπαρξη, βρέθηκαν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους, καθώς όλα αυτά τα επιδοτούμενα αιγοπρόβατα περιφέρονται ανεξέλεγκτα προς αναζήτηση τροφής, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η οποιαδήποτε καλλιέργεια.
Ο δήμος του νησιού, χωρίς προσωπικό, προσπαθεί με τις δυνάμεις του να ανταπεξέλθει στις ανάγκες των κατοίκων. Το κόστος ζωής είναι τουλάχιστον διπλάσιο αυτό των πόλεων, ενώ χαρακτηριστικό είναι ότι οι κάτοικοι για να μεταφέρουν ακόμα και κούτες με τρόφιμα από γειτονικά νησιά, χρεώνονται και για το τελευταίο κιβώτιο με κόμιστρο μεγαλύτερο από το εισιτήριο των επιβατών, σε ακτοπλοϊκές γραμμές που επιδοτούνται ως “άγονη γραμμή” με πολλές χιλιάδες ευρώ ημερησίως.
Χωρίς λοιπόν να έχουν πια δικαίωμα επαγγελματικής πρόσβασης στη θάλασσα και έχοντας στραφεί στον τουρισμό που για άλλη μία χρονιά δεν ήρθε, αναρωτιόμαστε πώς οι κάτοικοι αυτού του μικρού ακριτικού νησιού θα επιβιώσουν τον χειμώνα; Πόσοι από αυτούς που μας εκμυστηρεύονται ότι αυτή η κατάσταση δεν πάει άλλο θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τον τόπο τους, όπως έχουν ήδη κάνει και τόσοι πολλοί συμπολίτες τους. Μήπως πρέπει λοιπόν να αναρωτηθούμε από ποιους κινδυνεύουν αυτά τα μικρά νησιά και ποιοι είναι αυτοί που υποσκάπτουν το μέλλον τους, τα απαξιώνουν και με τις πολιτικές τους διαχρονικά τα ωθούν στην ερημοποίηση;
Φυσητήρας στο βόρειο - ανατολικό Αιγαίο
Καθώς συνεχίζουμε την επίμονη έρευνα στο ανοιχτό πέλαγος, στη μοναδική θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Χίο, την Ικαρία και τη Σάμο, πάνω από τη θαλάσσια τάφρο που ξεπερνά τα 1100 μέτρα σε βάθος.
Επειδή πολλοί αναρωτιούνται για την παρουσία τους, πρέπει να τονίσουμε για άλλη μία φορά ότι οι φυσητήρες δεν βρέθηκαν στην περιοχή τυχαία, αλλά συναντώνται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους σε μεταναστευτικούς πληθυσμούς.
Από πλευράς μας στο Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος τους καταγράφουμε εδώ και 24 χρόνια, σε πολλές περιοχές των ελληνικών θαλασσών και της ΒΑ Μεσογείου.
Αξιοσημείωτο όμως είναι ότι οι παρατηρήσεις και αναφορές για την παρουσία τους στις θάλασσές μας χρονολογούνται εδώ και πολλές χιλιάδες χρόνια, με σημαντικότερες τις εντυπωσιακές για την εποχή καταγραφές του Αριστοτέλη.
Αυτό που λείπει και οφείλουμε ως πολίτες αυτής της χώρας να καταπολεμήσουμε από κοινού, είναι η ημιμάθεια για τη ζωή στις θάλασσές μας, κάτι που αποτελεί εμπόδιο για οποιαδήποτε ουσιαστική διαχείριση ή προστασία τους.
4 Νέα “Marine Monitoring Labs” - Εργαστήρια/Παρατηρητήρια Κλιματικής Αλλαγής και Πλαστικής Ρύπανσης στη Μαλαισία και την Ινδία
Έπειτα από διετή προεργασία, η ιδιαίτερα σημαντική δράση ECOMARINE βρίσκεται πλέον δυναμικά σε εξέλιξη με βάση τη συνεργασία ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος, το Πανεπιστήμιο Oviedo Ισπανίας, τα Πανεπιστήμια Terengganu και Kebangsaan της Μαλαισίας, καθώς και το πανεπιστήμιο Andhra της Ινδίας.
Μέχρι το τέλος του έτους θα έχει ολοκληρωθεί ο εξοπλισμός των τεσσάρων νέων εργαστηρίων πεδίου “Marine Monitoring Labs” στη Μαλαισία και την Ινδία που θα στοχεύουν μεταξύ άλλων στην παρακολούθηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, αλλά και στην εκτίμηση της έκτασης της πλαστικής ρύπανσης, σε αυτές τις ιδιαίτερα σημαντικές περιοχές του Ινδικού Ωκεανού.
Το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος έχει αναλάβει τον σχεδιασμό των "Marine Monitoring Labs" με βάση τεχνογνωσία και εξειδίκευση που έχει αναπτύξει τις τελευταίες 2 δεκαετίες στη δημιουργία και λειτουργία εργαστηρίων πεδίου και στα ερευνητικά πρωτόκολλα χαμηλού κόστους και υψηλής επιστημονικής εγκυρότητας. Έπειτα από πολυάριθμες σχετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις, το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος μεταφέρει αυτή την γνώση και εμπειρία στη δράση ECOMARINE.
Διαβάστε Περισσότερα για τα 4 Νέα “Marine Monitoring Labs”
Διαβάστε το άρθρο στην Καθημερινή
Δελφίνια στις ελληνικές θάλασσες: Σημαντικοί οι πληθυσμοί τους παρά τα πολλά προβλήματα
«Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι η ιδιαίτερα έντονη υπεραλίευση, η οποία ουσιαστικά μειώνει δραματικά τα αποθέματα της τροφής τους στη θάλασσα» εξηγεί η κ. Μήλιου και συνεχίζει: «Είναι η υπεραλίευση άλλωστε, η οποία προκαλεί και τις περισσότερες ανισορροπίες αυτή τη στιγμή στα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως το χιλιοειπωμένο πια ζήτημα με τις μωβ μέδουσες ή η εμφάνιση των ξενικών ή εισβολικών ψαριών.
Όσο παραμένουμε η μοναδική χώρα στην Ευρώπη όπου δεν εφαρμόζεται κανένα ουσιαστικό πλαίσιο διαχείρισης της αλιείας, με αποτέλεσμα να “αδειάζουμε” εντατικά τις θάλασσες μας από τα ψάρια, τόσο περισσότερο αντιμέτωποι θα βρισκόμαστε με το πρόβλημα της ανισορροπίας στα θαλάσσια οικοσυστήματα».
Ολοκληρώθηκαν τα γυρίσματα από ομάδα παραγωγής της γερμανικής τηλεόρασης ZDF -του μεγαλύτερου γερμανικού κρατικού τηλεοπτικού δικτύου - για ένα ντοκιμαντέρ για τη Μεσόγειο.
Τα γυρισμάτων σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος επικεντρώθηκαν στην άγνωστη βιοποικιλότητα που επιβιώνει στα βαθιά νερά του Αιγαίου, στο υπό δημιουργία Καταφύγιο Θαλάσσιας Ζωής Αιγαίου στο νησί των Λειψών και τις πολλές καινοτομίες που εφαρμόζονται γύρω από αυτό, καθώς και την ιδιαίτερα σημαντική έρευνα που είναι σε εξέλιξη στο βόρειο Αιγαίο με θέμα τους πληθυσμούς των θαλάσσιων θηλαστικών και τις δράσεις που στοχεύουν στην ουσιαστική προστασία τους.
Η πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ αναμένεται στις αρχές του 2023.
Οι μικρές νησίδες του Αιγαίου - τα μικρά διαμάντια που έλαμψαν ως κύτταρα πολιτισμού για πολλούς αιώνες και μέχρι πρόσφατα, σήμερα κινδυνεύουν να χαθούν.
Μία νέα σημαντική έρευνα του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος, στην ΕΡΤ3.
Δείτε το video
Φθινόπωρο πλέον και η πολυμελής, διεθνής ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος συνεχίζει την αναδάσωση των θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας.
Η αυτόνομη και ελεύθερη κατάδυση συνδυάζεται με τη χρήση καγιάκ από την ομάδα υποστήριξης, για να μπορέσουν να φυτά, έπειτα από ειδική προετοιμασία να μεταφερθούν στον υποβρύχιο κήπο.
Σε μία εποχή που η μοιρολατρική αναφορά στην εξαφάνιση ειδών ζώων και φυτών έχει γίνει συνήθεια, αντί να χάνουμε πολύτιμο χρόνο φλυαρώντας για τα προβλήματα που οι ίδιοι δημιουργήσαμε, πρέπει ν’ αρχίσουμε να εφαρμόζουμε έμπρακτες λύσεις για την ανατροπή της κατάστασης.
Μέσω της υποβρύχιας αναδάσωσης, το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος αναπτύσσει και εφαρμόζει τεχνογνωσία με σκοπό να συμβάλει στην αναστροφή της συνεχιζόμενης καταστροφής των λιβαδιών Ποσειδωνίας.
Διαβάστε περισσότερα
Φωτο-ταυτοποίηση των Σταχτοδέλφινων
Η ερευνητική ομάδα θαλάσσιων θηλαστικών του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος, εν πλω στα σκάφη Ναυτίλος και Πηνελόπη συλλέγει σε κάθε αποστολή, μεταξύ άλλων, πολλές εκατοντάδες φωτογραφίες από τα κητώδη που παρατηρούνται. Σκοπός είναι η αναγνώριση των διαφορετικών ατόμων με βάση τα χαρακτηριστικά σημάδια τους.
Τα χαρακτηριστικά σημάδια είναι το αποτέλεσμα των αλληλεπιδράσεων με άλλα μέλη της κοινωνικής τους ομάδας ή και με άλλα θαλάσσια είδη, ενώ κάποια μπορεί να έχουν προκληθεί και από ανθρωπογενείς παράγοντες.
Διαβάστε περισσότερα
Το Σουπιοκαλάμαρο, Sepioteuthis lessoniana (είδος καλαμαριού) είναι ένα από τα πολλά ξενικά είδη που καταγράφουμε όλο και συχνότερα στο Αιγαίο!
Η βιοποικιλότητα των θαλασσών μας αλλάζει, τόσο λόγω της κλιματικής αλλαγής όσο και λόγω των ανθρώπινων παρεμβάσεων όπως για παράδειγμα η διάνοιξη και πιο πρόσφατα η διαπλάτυνση της διώρυγας του Σουέζ. τον σημαντικότερο ρόλο όμως για την εξάπλωση των ξενικών και εισβολικών ειδών στις θάλασσές μας, παίζει η υπεραλίευση – δηλαδή το εντατικό και αλόγιστο άδειασμα και τελικά η ερημοποίηση πολυάριθμων περιοχών, κυρίως αυτών στις οποίες υπήρχε εύκολη πρόσβαση. Αποτέλεσμα είναι να δημιουργούνται κενά στα οικοσυστήματα και ευνοϊκές συνθήκες για την αποίκηση και την εξάπλωση νέων ειδών.
>1000 ξενικά είδη βρίσκονται στη Μεσόγειο
>650 ξενικά είδη έχουν βιώσιμους πληθυσμούς
>100 είναι εισβολικά και απειλούν τη θαλάσσια βιοποικιλότητα
Οι παρατηρήσεις σας είναι πολύτιμες και κάθε απορία ευπρόσδεκτη – στείλτε τις φωτογραφίες /αναφορές σας στο Παρατηρητήριο Επιστήμης των Πολιτών του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος. Βοηθήστε μας να καταγράψουμε την εξάπλωσή των ξενικών ειδών!
Στείλτε στοιχεία/ φωτογραφίες από τις παρατηρήσεις σας στα email:
observations@archipelago.gr
elnais@hcmr.gr
Καινοτόμος Εκπαίδευση στο Αιγαίο στην “Εφαρμοσμένη Θαλάσσια Προστασία”
Ολοκληρώθηκε στο ανατολικό Αιγαίο ένα πρωτοποριακό μάθημα «Εφαρμοσμένης Θαλάσσιας Προστασίας». Αποτελεί μία από τις πολλές σημαντικές δράσεις της 22ετούς συνεργασίας ανάμεσα στο Τμήμα Επιστημών Ζωής του Πανεπιστημίου Essex Αγγλίας και στο Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος. Το μάθημα αυτό διδάσκεται μέσα από δράσεις πεδίου στο Αιγαίο και είναι υποχρεωτικό διδακτέο μάθημα για τους τελειόφοιτους θαλάσσιας βιολογίας του Πανεπιστημίου Essex.
Αυτή η πρωτοποριακή εκπαίδευση πεδίου που σχεδιάστηκε από το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος και κατά τη διάρκεια πολλών ετών εξελίχθηκε με τη συνεργασία και άλλων εξειδικευμένων ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και με τον κατάλληλο εξοπλισμό, στοχεύει στην καλύτερη εκπαίδευση των μελλοντικών επιστημόνων με βάση τις ιδιαίτερες συνθήκες της εποχής μας. Καθώς στις μέρες μας τα θαλάσσια οικοσυστήματα αλλάζουν πλέον δραστικά λόγω της ανθρώπινης παρέμβασης και της κλιματικής αλλαγής, οφείλουμε με αντίστοιχα γρήγορους ρυθμούς να προσαρμοζόμαστε στις νέες συνθήκες, να αξιοποιούμε στο μέγιστο τις νέες τεχνολογίες και να εξάγουμε τα συμπεράσματά μας σε πραγματικούς χρόνους, δίνοντας την ευκαιρία στις νέες γενιές επιστημόνων να λάβουν μέρος σε αυτά.
Η πολυεπίπεδη εκπαίδευση, φέτος ξεκίνησε με αφετηρία το νησί της Σάμου και κάλυψε τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σάμου και Ικαρίας. Με βάση τις παράλληλες καταγραφές από 3 σκάφη και αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση με σύγχρονο ωκεανογραφικό εξοπλισμό, συστήματα καταγραφής βιομάζας, χαρτογραφικά συστήματα (multibeam sonar), υποβρύχια “ρομπότ” ROV διαφόρων τύπων, εργαστηριακές αναλύσεις για μικροπλαστική ρύπανση κ.α. Παράλληλα σημαντικό μέρος της εκπαίδευσης βασίστηκε στη συνεργασία με τους παράκτιους αλιείς και τους κατοίκους των νησιών, με στόχο οι φοιτητές να κατανοήσουν την ανεκτίμητη αξία της “Τοπικής Οικολογικής Γνώσης” όπως πλέον περιγράφεται και αναγνωρίζεται και από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
