Συζήτηση που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, στις 20.5.2021, στο πλαίσιο του κύκλου διαδικτυακών συζητήσεων με πρώην υπουργούς Εξωτερικών.
Με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, πρώην αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και υπουργό Εξωτερικών συζητούν οι: Πέτρος Λιάκουρας, Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του Πανεπιστημίου Πειραιά και Γιώργος Ευαγγελόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας και Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου, καθώς και οι φοιτητές Παναγιώτα Χατζηλυμπέρη και Δημοσθένη Δημόπουλο. Τη συζήτηση συντονίζει ο Κωνσταντίνος Φίλης, Εκτελεστικός Διευθυντής του Ι.ΔΙ.Σ.
Για το κείμενο της συζήτησης, δείτε εδω: https://evenizelos.gr/mme/interviews/446-interviews2021/6439-institoyto-diethnon-sxeseon-syzitisi-me-ton-evaggelo-venizelo.html
Για το video της συζήτηση, δείτε εδώ: https://vimeo.com/553667555
*Απόσπασμα από τη συζήτηση:
Ευ. Βενιζέλος: "Δεν μας λείπουν οι θεσμοί ούτε οι νόμοι, μας λείπει, θα έλεγα, μία πιο θαρραλέα αντιμετώπιση της γεωγραφίας, της ιστορίας, της γεωπολιτικής και ως εκ τούτου της εθνικής στρατηγικής.
Με ρωτήσατε στην εισαγωγή της ερώτησής σας, πώς διαμορφώνεται η εξωτερική πολιτική; Η εξωτερική πολιτική διαμορφώνεται συνήθως από αδράνεια. Υπάρχουν παραδοχές, στερεότυπα τα οποία αναπαράγονται, υπάρχουν και σύνδρομα τα οποία αναπαράγονται. Πολύ σπάνιο φαινόμενο είναι να πούμε ότι τώρα θα κάνουμε έναν αναστοχασμό, θα επανεξετάσουμε παραδοχές που θεωρούμε αυτονόητες. Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, πιστεύω ότι όλη η εξωτερική πολιτική της χώρας από το 1960 και μετά καθορίζεται, σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό, από το λεγόμενο σύνδρομο της Ζυρίχης και του Λονδίνου. Δηλαδή από το γεγονός ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, βάζοντας μία βαριά υπογραφή, είδε τον Μακάριο να ηρωοποιείται και τον ίδιο να κινδυνεύει να χαρακτηριστεί προδότης, ο δε τότε Υπουργός των Εξωτερικών, ο Ευάγγελος Αβέρωφ, να αδικείται και να χαρακτηρίζεται σχεδόν προδότης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής την ίδια εποχή που πήρε την πιο σημαντική στρατηγική απόφαση, να ενταχθεί η χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ίδια ημέρα που τέθηκε σε ισχύ το μεταπολιτευτικό Σύνταγμα, 11 Ιουνίου 1975, να έχει κάνει την πιο ακραία, ριψοκίνδυνη πράξη που ενδεχομένως να είναι και βαθιά λαϊκιστική υπό την πίεση του κλίματος και της συγκυρίας, δηλαδή απεχώρησε από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και αυτό έγινε ενθουσιωδώς δεκτό από την κοινή γνώμη. Όμως ποτέ δεν επανήλθαμε στο κεκτημένο που είχαμε στο ΝΑΤΟ πριν την αποχώρηση του 1974, δεν επανήλθαμε το 1980 εκεί που ήμασταν το 1974.
Άρα η ιστορία, η εκτίμηση του συσχετισμού των δυνάμεων, αλλά και τα στερεότυπα και οι ψευδαισθήσεις που κυκλοφορούν στον δημόσιο λόγο επηρεάζουν και το πολιτικό προσωπικό, επηρεάζουν και τους διπλωμάτες και τους στρατιωτικούς και τους επιστήμονες. Μου κάνει εντύπωση πόσο μακριά από την πραγματικότητα, πόσο μακριά από τη ρεαλιστική και σε βάθος προσέγγιση των πραγμάτων είναι ορισμένοι επαγγελματίες του αντικειμένου, αφήστε τους πολιτικούς, αναφέρομαι σε ορισμένους επιστήμονες, στρατιωτικούς και διπλωμάτες. Αλλά, εάν θέλετε, το συζητάμε και περαιτέρω αυτό, γιατί αυτό καθορίζει συχνά τη μοίρα της χώρας.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα; Γιορτάζει τα 200 χρόνια από την Παλιγγενεσία και 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 βρισκόμαστε ακόμα στην ζωτική ανάγκη να διαμορφώσουμε και να διασφαλίσουμε την ανεξάρτητη εδαφική μας περιοχή, την επικράτειά μας και την κυριαρχία μας από τον διάδοχο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Δηλαδή δεν έχει κλείσει το κεφάλαιο «Ελληνική Επανάσταση της Ανεξαρτησίας»; Τι είναι αυτά τα 200 χρόνια; Εγώ θα σας πω ότι είναι μία ιστορία επιτυχίας, ένα success story, δεν το πιστεύουν όμως αυτό οι Έλληνες στην πλειοψηφία τους και εγκλωβιζόμαστε σε μία πρόσληψη της ιστορίας που δεν μας επιτρέπει να κινηθούμε στρατηγικά, με θάρρος και να πάρουμε αποφάσεις, γιατί οι αποφάσεις έχουν πολιτικό κόστος και κανείς δεν θέλει να αναλάβει τέτοιο πολιτικό κόστος.
Για να είμαστε ακριβείς και δίκαιοι, τις τελευταίες δεκαετίες υπογραφή που να δεσμεύει τη χώρα και που να είναι ριψοκίνδυνη, τέθηκε μόνον το 2018 με τη Συμφωνία των Πρεσπών, η οποία ειρήσθω εν παρόδω είναι εργαστήριο ως προς τις σχέσεις Συνταγματικού Δικαίου και Διεθνούς Δικαίου, Συντάγματος του Διεθνούς Δικαίου. Γράφω τώρα μία μελέτη για ένα συνάδελφο, αποχωρούντα Καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία έχει ακριβώς αυτό το αντικείμενο."
