Άρθρο Υπουργού Εξωτερικών, Ν. Δένδια

Αθήνα, 15 Σεπτεμβρίου 2020

Άρθρο Υπουργού Εξωτερικών, Ν. Δένδια στην εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», με τίτλο «Οι μονομερείς διεκδικήσεις δεν συνιστούν διαφορές»

            Η ειρήνη και η ασφάλεια για τις επόμενες γενεές, η καλή πίστη και ο διάλογος, είναι και πρέπει να είναι ο κοινός στόχος δύο γειτόνων. Ιδιαίτερα δε, γειτόνων όπως η Ελλάδα και η Τουρκία, με βαρύ ιστορικό παρελθόν και δύσκολο παρόν στις διμερείς τους σχέσεις.

            Το ζητούμενο στην περίπτωση της Τουρκίας είναι ο δρόμος που θα μας οδηγήσει εκεί. Είναι ένας δρόμος δύσβατος, αλλά πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι θα τον περπατήσουμε. Η Ελλάδα είναι μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα που παγίως επιλύει τις όποιες διαφορές της με γειτονικά κράτη με ειρηνικά μέσα, με διάλογο και διαβούλευση.

            Αντιλαμβάνεται ότι η αμοιβαία επίρριψη ευθυνών είναι η εύκολη λύση. Παράλληλα, ότι τα λόγια περί αμοιβαίου σεβασμού, ειρηνικών μέσων επίλυσης διαφορών, καλής πίστης και διαλόγου είναι ωραία και εύκολα. Ποιος θα μπορούσε να διαφωνήσει;

            Τι γίνεται όμως όταν οι πράξεις διαψεύσουν τα λόγια; Όταν οι παραβιάσεις κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο ή στο Αιγαίο μετριούνται σε χιλιάδες, με αυξανόμενους ρυθμούς; Όταν οι παράνομες ενέργειες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα το δικαίωμα επί της οποίας σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο υφίσταται εξ υπαρχής και δεν γεννήθηκε με κάποια δήλωση κλιμακώνονται με συνοδεία πολεμικών πλοίων; Όταν η Ελλάδα απειλείται με πόλεμο από την Τουρκία, αν ασκήσει το δικαίωμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων της στα 12 ν.μ., κατά παράβαση θεμελιωδών Αρχών του Χάρτη των Η.Ε.;

            Η επιμονή όμως της Τουρκίας στην παραβατικότητα και την πολιτική τετελεσμένων δεν δημιουργεί δίκαιο ούτε παράγει έννομα αποτελέσματα. Αντίθετα, υπονομεύει κάθε απόθεμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών. Η Ελλάδα το επισημαίνει διαρκώς αυτό προς την πλευρά της Τουρκίας, καλώντας την να προσέλθει σε διάλογο και να σεβαστεί τη διεθνή νομιμότητα.

            Ποτέ δεν είναι αυτή η οποία απειλεί ευθέως ή εμμέσως, ποτέ δεν είναι η πλευρά που επιδιώκει την επιβολή διά της προβαλλόμενης ισχύος, δεν παραβιάζει ούτε προσπαθεί να αμφισβητήσει τη διεθνή νομιμότητα και ποτέ δεν είναι αυτή που αναφέρεται με ανοίκειες εκφράσεις σε γειτονικές της χώρες.

            Δηλώνει το αυτονόητο. Ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ούτε προϊόν ατομικής αντίληψης περί δικαίου ούτε ποικίλλουν αναλόγως συσχετισμού μεγεθών και ισχύος μεταξύ κρατών. Προβλέπονται με σαφήνεια και ισότητα για όλα τα κράτη από τα εθιμικό και συμβατικό δίκαιο της θάλασσας. Που είναι δεσμευτικό για όλα τα κράτη. Είτε τους αρέσει είτε όχι.

            Κράτη - μέλη του OHE και της Ε.Ε. δεν εξαφανίζονται από τον χάρτη αν δεν αναγνωρίζονται από κάποιον. Ολόκληρα νησιά δεν εξαφανίζονται από τον χάρτη για να παραχθούν κατά βούληση καινοφανείς γειτονίες, νομικά εξαμβλώματα και τεχνητές παράνομες συμφωνίες. Ούτε φυσικά τα νόμιμα κυριαρχικά δικαιώματα των νησιών όπως προβλέπονται από τα Διεθνές Δίκαιο αποτελούν μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις.

            Και βέβαια οι μονομερείς διεκδικήσεις κρατών δεν συνιστούν διακρατικές διαφορές. Μία και μοναδική διαφορά υπάρχει μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Αυτή της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

            Είμαστε έτοιμοι να επανεκκινήσουμε τον διάλογο που θα οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις για τη διευθέτηση της διαφοράς αυτής ή στην παραπομπή της στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Θα συνεχίσουμε δηλαδή να πορευόμαστε στον δρόμο της διεθνούς νομιμότητας που έχουν ακολουθήσει και άλλες μεσογειακές χώρες για την επίλυση ανάλογων διαφορών.

            Το έχουμε αποδείξει, άλλωστε, και πολύ πρόσφατα, υπογράφοντας συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, μετά μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις. Το ίδιο θα θέλαμε να επιτύχουμε και με τους υπόλοιπους γείτονές μας. Αυτό περιλαμβάνει και την Τουρκία, με την οποία θα συνεχίσουμε να συνυπάρχουμε.

            Μπορούμε να συνυπάρχουμε ειρηνικά, τείνοντας χείρα φιλίας και επιδιώκοντας την αλληλοκατανόηση και τον αλληλοσεβασμό. Οι λαοί μας έχουν πολλά να μας διδάξουν ως προς αυτό. Αλλά αυτό εξαρτάται πρωτίστως από την ίδια την Τουρκία.

Αθήνα, 15 Σεπτεμβρίου 2020

Δήλωση Υπουργού Εξωτερικών, Ν.Δένδια, μετά τη συνάντησή του με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, S. Shoukry

            Έχω σήμερα τη μεγάλη χαρά να υποδεχθώ για μια ακόμη φορά τον Υπουργό Εξωτερικών της  Αιγύπτου -και θα μου επιτρέψει να πω φίλο μου και φίλο της χώρας μας-τον κύριο Sameh Shoukry στην Ελλάδα και στην Αθήνα.

            Με τον Αιγύπτιο συνάδελφό μου συζητήσαμε τις τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή μας,  μετά και την υπογραφή και τη θέση σε ισχύ της ιστορικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, για τη μερική οριοθέτηση των μεταξύ μας θαλασσίων ζωνών, πριν από περίπου ένα μήνα και νομίζω ότι δεν σας λέω κάτι καινούριο, εξηγώντας σας ότι η συμμετοχή του κυρίου Shoukry, η συμμετοχή του Sameh στη σύναψη αυτή της συμφωνίας υπήρξε καθοριστική. Χάρις σε αυτόν, χάρις στον Πρόεδρο Σίσι, και χάρις στη σχέση του Προέδρου Σίσι με τον Πρωθυπουργό κύριο Μητσοτάκη, μπορέσαμε και λύσαμε ένα θέμα το οποίο εκκρεμούσε επί 15 και πλέον χρόνια.

            Είχαμε δε σήμερα την ευκαιρία να συζητήσουμε, ακριβώς επειδή πρόκειται για μια μερική οριοθέτηση, πως θα επανεκκινήσουμε τη διαπραγμάτευση μεταξύ μας, για την ολοκλήρωση αυτής της οριοθέτησης.

            Πρόκειται όπως ξέρετε για μια συμφωνία, αποτέλεσμα καλόπιστων διαπραγματεύσεων, η οποία αποτελεί υπόδειγμα εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου, υπόδειγμα εφαρμογής του Δικαίου της Θάλασσας, υπόδειγμα σεβασμού στην Αρχή της καλής γειτονίας μεταξύ των κρατών.

            Μια συμφωνία η οποία συμβάλει στη σταθερότητα και στην αξιοποίηση των πόρων της Ανατολικής Μεσογείου. Δηλαδή, ακριβώς το αντίθετο από το ανυπόστατο και παράνομο μνημόνιο της Τουρκίας με την κυβέρνηση της Τρίπολης, που επιχειρεί να παράξει κατά βούληση καινοφανείς,  αόρατες στο χάρτη, γειτονίες.

            Εξέθεσα στον Αιγύπτιο Υπουργό την κατάσταση της κλιμάκωσης όλο  το τελευταίο διάστημα των επιθετικών ενεργειών, αλλά και της επιθετικής ρητορικής, της Τουρκίας.

            Ρητορική της οποίας αποδέκτης δεν είναι μόνο η Ελλάδα.  Πολύ συχνά είναι η Αίγυπτος και ο Πρόεδρος Σίσι προσωπικά, η Κύπρος, αλλά και όλες οι χώρες της περιοχής.

            Τόνισα, επίσης, ότι οι εκκλήσεις της Άγκυρας για διάλογο δεν μπορούν παρά να εκλαμβάνονται ως προσχηματικές, όταν συνοδεύονται από απειλές εναντίον της Ελλάδας και άλλων χωρών.

           

            Εμείς, από την πλευρά  μας, παραμένουμε ψύχραιμοι και έτοιμοι. Ψύχραιμοι για να αποφεύγουμε τις παγίδες κλιμάκωσης. Έτοιμοι για να υπερασπιστούμε την κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.

            Έχουμε πει επανειλημμένως, η χώρα μας δεν εκβιάζει κανέναν. Δεν εκβιάζεται όμως και από κανέναν.

            Και επίσης, έχουμε πει σε όλους τους τόνους ότι είμαστε πρόθυμοι να συμμετέχουμε σε διάλογο.

            Εμφανώς να συμμετέχουμε και σε διάλογο με την Τουρκία, για την οριοθέτηση της μεταξύ μας υφαλοκρηπίδας και των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών, εφόσον οι παράνομες ενέργειες,  οι απειλές, οι εκβιασμοί, λάβουν οριστικό τέλος.

            Διότι υπό απειλή και εκβιασμό δεν υφίσταται διάλογος. Θέλω να πω, ότι η αποχώρηση του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Oruc Reis ήταν ένα θετικό βήμα, το οποίο όμως με λύπη μου παρατήρησα ότι συνοδεύτηκε και από απειλητική ρητορική.

            Σε κάθε περίπτωση, έχοντας αναγνωρίσει αυτό το θετικό βήμα, αναμένουμε από την Τουρκία να επιδείξει συνέπεια και συνέχεια στις πράξεις της, προς μία θετική κατεύθυνση, προκειμένου να υπάρξει δυνατότητα εκκίνησης συνομιλιών.

            Να αφήσει δηλαδή τις πρακτικές και τη ρητορική που ανήκουν σε άλλες εποχές. Αυτό που εμείς λέμε, την πολιτική των κανονιοφόρων και να προσέλθει σε έναν καλόπιστο διάλογο στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου και με σεβασμό στις σχέσεις της καλής γειτονίας.

            Πέραν αυτών, είχα την ευκαιρία να συζητήσω με τον Αιγύπτιο φίλο μου σχετικά με τα επόμενα βήματά μας στην Ανατολική Μεσόγειο και με τον αναγκαίο μεταξύ μας συντονισμό.

            Συζητήσαμε, έτσι, την έως τώρα πορεία των τριμερών σχημάτων συνεργασίας στην περιοχή μας. Αναζητήσαμε τρόπους περαιτέρω εμβάθυνσης και ανάπτυξής τους.

            Η θέσπιση μόνιμης γραμματείας στη Λευκωσία θα συμβάλει προς την κατεύθυνση αυτή. Όπως και στην κατεύθυνση της διεύρυνσης αυτής της συνεργασίας σε νέους τομείς.

            Η Ελλάδα και η Αίγυπτος, σε στενή συνεργασία, καταβάλλουν διαρκώς προσπάθειες για την εδραίωση της ειρήνης και της σταθερότητας στην πολυτάραχη περιοχή του πλανήτη που και οι δύο βρισκόμαστε.

            Πρόσφατα χαιρετίσαμε τις συμφωνίες ομαλοποίησης σχέσεων του κράτους του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, οι οποίες θα υπογραφούν στην Ουάσιγκτον σε λίγες ώρες.

            Είμαστε βέβαιοι ότι τα βήματα αυτά θα συμβάλουν ώστε η Μέση Ανατολή να καταστεί τελικά ένας χώρος ειρήνης και ευημερίας.

            Τέλος, εξετάσαμε αναλυτικά την κατάσταση στη Λιβύη υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων. Συμφωνήσαμε ότι η κατάσταση στη χώρα αυτή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη και οποιαδήποτε λύση θα πρέπει να είναι λιβυκής ιδιοκτησίας χωρίς παρεμβάσεις τρίτων στην περιοχή.

            Είχαμε και σήμερα μια γενικά μεστή και ουσιαστική συζήτηση, για μία ευρεία σειρά θεμάτων που απασχολούν και τις δύο χώρες. Επαναλαμβάνω, είναι πάντοτε μεγάλη μου χαρά να συναντιέμαι με τον αγαπητό μου συνάδελφο και φίλο και ούτως ή άλλως είναι μεγάλη χαρά για τη χώρα μας να τον υποδέχεται.

            Σάμεχ, ευχαριστώ ιδιαίτερα για την επίσκεψή σου και σε καλωσορίζω και πάλι στην Αθήνα.