Ενότητα 7η
Εισήγηση Ανδρέα Λοβέρδου,
Γενικού Εισηγητή του Κινήματος Αλλαγής
στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος
23 Οκτωβρίου 2019
Άρθρα 101, 101§1, 101§4, 102§2, 112§4, 113, 114§1, 114§2, 115§1, 115§2, 115§4 και 119§1
Ξεκινώ με τη σύμφωνη γνώμη του Κινήματος Αλλαγής για την κατάργηση μεταβατικών διατάξεων, των οποίων έχει προ πολλού χρόνου λήξει η ρυθμιστική ισχύς. Και συγκεκριμένα: α) του άρθρου 112§4 που προβλέπει την εντός πενταετίας, από το 1975, ψήφιση νόμου που το ίδιο το άρθρο προβλέπει για την υποχρεωτική φοίτηση, β) του άρθρου 113 περί προσωρινού, τότε, Κανονισμού της Βουλής, γ) του άρθρου 114§1 §2, το οποίο αφορούσε την εκλογή του πρώτου Προέδρου της Δημοκρατίας μετά την ψήφιση του Συντάγματος το 1975, δ) του άρθρου 115 §1, §2, §3, §4, το οποίο προβλέπει ειδικές δικαστικές ρυθμίσεις έως την έκδοση των σχετικών νόμων. Αναρωτιέμαι, βεβαίως, γιατί δεν προτείνεται η κατάργηση όλου του άρθρου, αφού περιλαμβάνει ακριβώς τις ανωτέρω τέσσερις παραγράφους.
Και συγκεκριμένα στην §1 προβλέπεται ρύθμιση, έως την ψήφιση νόμου περί ευθύνης υπουργών, ενώ στην §2 περί τη μεταβατική ρύθμιση θεμάτων κακοδικίας εάν ψηφιστεί ο νόμος του Δικαστηρίου Κακοδικίας. Νόμοι και για τις δύο ανωτέρω περιπτώσεις έχουν εκδοθεί. Συνεπώς, προτείνεται επί της ουσίας η κατάργηση και των δύο αυτών παραγράφου. Για τις υπόλοιπες δύο στην πρόταση αναθεώρησης αναφέρεται η πλήρης κατάργησή τους. Για τις δύο πρώτες όμως δεν γίνεται αναφορά στην απάλειψή τους. Άρα, εν τη ουσία, βεβαίως, προτείνεται η κατάργηση όλων των παραγράφων, συνεπώς προτείνεται η κατάργηση όλου του άρθρου 115. Το επισημαίνω αυτό διότι προτείνω να κάνουμε μία ψηφοφορία σχετικά με το άρθρο αυτό. Και τέλος, ε) την κατάργηση της §1 του άρθρου 119, που αφορούσε την κατάργηση της δυνατότητας ακύρωσης πράξεων από 21ης Απριλίου 1967 έως την 23η Ιουλίου 1974. Συμβολικό ενδιαφέρον φαινόταν να έχει η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την αναρίθμηση των συνταγματικών διατάξεων. με σκοπό ακροτελεύτιο άρθρο να είναι από 114, δηλαδή το ιστορικό ακροτελεύτιο άρθρο του Συντάγματος το 1952, αλλά δεν βλέπω πως θα μπορούσα να προκύψει κάτι τέτοιο δεν καταργούμε παρά δύο μόνο άρθρα.
Ως προς την πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 101§1 προκειμένου να προβλεφθεί με νόμο ένα σύστημα περιφερειακής οργάνωσης της κεντρικής διοίκησης είμαστε αρνητικοί. Πρόκειται περί συνταγματικού πλεονασμού. Άλλωστε, νόμοι περί αποκέντρωσης της κεντρικής διοίκησης ψηφίζονται κατά καιρούς. Η λέξη «σύστημα» δεν βλέπουμε να μπορεί να δώσει την οποιαδήποτε κατεύθυνση στον κοινό νομοθέτη. Εν τέλει η οποιαδήποτε επιλογή του εν τοις πράγμασι ως σύστημα διοίκησης θα γίνεται αντιληπτή. Η καλή ή κακή ρύθμιση, το επιτυχημένο ή μη του συστήματος είναι ζήτημα ex post αξιολόγησης.
Για τις επόμενες δύο προτάσεις βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ που αφορούν το άρθρο 101§3 και §4 αλλά και την προσθήκη ερμηνευτικής δήλωσης, δεν είμαστε αρνητικοί μόνο, όμως, λόγω του τίτλου της θεματολογίας τους, διότι α) νομολογία των δικαστηρίων, ελληνικών και Ευρωπαϊκού, έχει καλύψει το ζήτημα ως προς το άρθρο 101§3 και την πρόταση της καθιέρωσης τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ των ΟΤΑ, βάσει των αρχών της εγγύτητας και της επικουρικότητας.
β) Ως προς το άρθρο 101§4 και την ερμηνευτική δήλωση, θεωρούμε πως η σημερινή ρύθμιση του άρθρου 101§4, η οποία προστέθηκε με την αναθεώρηση του 2001, καλύπτει το θέμα. Εν πάση περιπτώσει προτιμήσαμε το ναι αντί του όχι στην προηγούμενη προτείνουσα Βουλή, αλλά η πρόβλεψη πως αυτός ο συνταγματικός πλεονασμός δεν θα περάσει στην ψηφοφορία στην Ολομέλεια δεν μας ανησυχεί ως προοπτική.
Τέλος, η πρόταση για την αναθεώρηση του άρθρου 102§2 που υπέβαλε ο ΣΥΡΙΖΑ, περί τοπικών δημοψηφισμάτων, απλής αναλογικής για την ανάδειξη της διοίκησης των ΟΤΑ, τοπικών συνελεύσεων κ.ο.κ. δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Εν προκειμένω η δημαγωγία διαμέσου Συντάγματος ξεπερνά κάθε όριο και υπό την έννοια αυτή καταψηφίσαμε την συγκεκριμένη πρόταση στην προηγούμενη προτείνουσα Βουλή. Στην ίδια παράγραφο του άρθρου 102, ωστόσο, είχαμε προτείνει στην προηγούμενη Βουλή και επαναφέρουμε σήμερα την πρότασή μας να προβλεφθεί η νομοθετική πρωτοβουλία των ΟΤΑ, ως μορφή λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας, προφανώς για θέματα των αρμοδιοτήτων τους. Οι προτάσεις νόμων αυτές θα διεκπεραιώνονται όπως και οι προτάσεις νόμων Βουλευτών ή κομμάτων, σύμφωνα με το άρθρο 74§6 του ισχύοντος Συντάγματος.
